छु खः कुशल व अकुशल ?

छम्ह मचाया लागि मां जन्मदाता खःसा बौ कर्मदाता । मामं मचायात धर्ती क्यनी । अबुं सन्तानया भविष्य सुथां लाकी । उकिं मांअबु सन्तानया लागिं पथप्रदर्शक खः । सन्तानया लागि मामं जक मखु। अबुं नं दुःख सी । सन्तानया भविष्य बांलाकेत कुतः याइ । अझ सन्तानया सुखया लागिं सीत व स्यायेत नं तयार जुइ । सन्तानया सुखया लागि अबुं गुलि तक कुतः याइ धइगु खँ कौशम्बिक सेठया ब्यवहारं नं क्यं । बुद्धकालय् कौशम्बि नगरय् कौशम्बिक सेठ छम्ह दु। छन्हु कौशम्बिक जुजुया चाकरी यानाः लिहां वयाच्वन । वं लँय् छम्ह ज्योतिषी पुरोहित ब्राम्हण नाप लात । वं पुरोहितयात थौंय नक्षेत्र स्वकल । पुरोहितं नक्षेत्र स्वया धाल, ‘भो सेठ ! थौं जन्म जुइम्ह मचा थुगु नगरया सेठ जुइ ।’ थ्व खँ न्यनाः सेठ दंग जुल । थुगु इलय् सेठया भार्या प्वाथय् दुगु जुयाच्वन । वं थ कलातं थौं हे मचा बुइकूसा जिउ धयाथें मती तल । उकिं व याकनं छेँय् लिहां वल । छेँय्थ्य नेवं वं मचा मबूनिगु बुखँ न्यन ।

थुगु हे इलय् वं विचाः यात, नगरय् थौं बूपिं मस्त मेपिं नं दयेमाः । यदि मेपिं सुं दत धाःसा जिं वयात स्याके बी । अले जिमि काय हे नगरया सेठ जुइ । यदि जिमि भार्यां म्ह्याय् बुइकूसा वयात जिमि म्ह्याय्नापं ब्याहा यानाबी । थुगु विचाः याना वं थौं बूपिं मस्त मायेके छ्वत। तर संयोगया खँ । सेठया छम्ह कर्मचारी सेठया छेँय् वनेत्यंगु। वं लँय् फोहरया दथुइ छम्ह मचा वानातःगु खन। नकतिनि बूम्ह ह्याउँमचा । मचा खनाः वयाके पुत्रस्नेह ब्वलन। व सेठयाथाय् मवँसें मचा कयाः थःगु छेँपाखे लिहां वन। मचाया नां घोषक तल । थुगु खँ सेठं सिल । सेठयात अगःचा मालां देगःचा लूथें जुल । व कर्मचारीया छेँय् वन। कर्मचारीयात द्वःछि कर्षापन बियाः मचा थम्हं ज्वनावल ।

छुं दिं लिपा सेठानीं नं मचा बुइकल । व नं कायमचा । व झन दंग जुल । थः काय दयेवं घोषकयात स्यायेगु मती तल । कौशम्बिक सेठया काली नांया दासी छम्ह दु। छन्हु वं काली दासीयात सःतल । वं घोषक मचायात सागाः (गोठ)या लुखाय् तयाबिउ धाल । थः मालिकया उजंकथं दासीं मचायात सागःया लुखाय् तुं ग्वतुका थकल । ई त्ययेवं सागः (गोठ)या लुखा चायेकल । उगु दिनय् भचा अजू चायापुगु घटना ब्वल । न्हापा जूसा लुखा चायेकेवं चिचिधिकःपिं द्वहंत न्हापां पिहां वइगु खः । तर उगु दिनय् दकलय् बल्लाःम्ह, दकलय् तःधिकःम्ह द्वहं न्हापां पिहां वल । उम्ह द्वहंनं मचायात रक्षा यात । द्वलंद्वः द्वहंतय्सं घ्वात्तुघ्वाना च्वन । तर उम्ह द्वहं इकिधिकि हे मसं । द्वहं छतिं मसँसे च्वनाच्वंगु साजवालं खन । व न्ह्यःने वन । वं द्वहंया तुति क्वय् मचा छम्ह खन । वं द्वहंनं मचाया रक्षा याःगु खँ सिल । वया मचाप्रति मतिना ब्वलन । वं उम्ह मचायात थःगु छेँय् यंकल ।

मचायात मसानय् वाना वयेगु उजं बिल । थुगु इलय् जुजुया अजपाल नं मसानय् फैचा जःवन । सकलें च्वलेचा फैचात छचालं घाँय् नः वन । तर दकलय् तःधिकःम्ह च्वलेचा छथाय् हे जक च्वनाच्वन । उम्ह च्वलेचां तुति तप्यंकाः मचायात दुरु त्वंकाच्वन । च्वलेचा न्ह्यःने दनाच्वंगुलिं मेपिं च्वलेचा, फैचातय्सं व मचायात थी तकं मफुत ।

कौशम्बिक सेठं मचा मसीगु खँ सिल । सेठं व मचा साजवालं थःगु छेँय् यंकूगु खँ नं सिल । अनंलि व साजवाःया छेँय् वन । वं द्वःछि कर्षापण साजवाःयात बिल । मचा थम्हं कया हल । वया मचायात स्यायेमाःगु दु। छुं दिं लिपा हाकनं वं काली दासीयात सःतल । उम्ह मचायात मसानय्वा ना वयेगु उजं बिल । थुगु इलय् जुजुया अजपाल नं मसानय् फैचा जःवन । सकलें च्वलेचा फैचात छचालं घाँय् नः वन । तर दकलय् तःधिकःम्ह च्वलेचा छथाय् हे जक च्वनाच्वन । उम्ह च्वलेचां तुति तप्यंकाः मचायात दुरु त्वंकाच्वन । च्वलेचा न्ह्यःने दनाच्वंगुलिं मेपिं च्वलेचा, फैचातय्सं व मचायात थी तकं मफुत ।

सकलें फै व च्वलेचातय् नये क्वचायेकल । छेँय् वनेत तयार जुल । तर मचायात दुरु त्वंका च्वंम्ह च्वलेचा अनं इकिधिकि हे मसं । थ्व खनाः साजवाः अजू चाल । व च्वलेचा दुथाय् वन । वं अन मचा खन । च्वलेचां दुरु त्वंकाच्वंगु खनाः व अजू चाल । वं मचायात थःगु छेँय् यंकल । सेठं हाकनं मचा मसीगु खँ सिल । थः हे अजपालं मचा लहिनाः तःगु खँ नं सिल । वं अजपालयात द्वःछि कर्षापण बियाः मचा कयाहल । मचायात स्याये मफयाः वयात झन् पीर जुल । वया मन डाहा जुल । उकिं वं हाकनं मेगु ग्वसाः ग्वल । मचायात गाडा वइगु लँपुइ वाये यंकेगु। अले गाडां क्ययेकाः मचायात स्यायेगु। थुकिं मचा सीगु विचाः यात। वं हाकनं काली दासीयात सःतल । मचायात सलंसः गाडा वइगु लँ दथुइ तयेगु उजं बिल । उगु लँपुइ सुथ जुइ न्ह्यः हे सलंसः गाडा वइगु खः । दासीं सेठया उजंकथं मचायात गाडां न्हुइकथं ग्वतुइका थकल ।

सुथ जुइ मलाःनिवं सलंसः गाडा वल । जब मचाया न्ह्यःने थ्यन । दकलय् न्हापांगु गाडाय् च्वंपिं द्वहंत इकिधिकि हे मसं । गाडावालातय्सं द्वहंतय्त दाल । ख्यात । तर द्वहं छतिं मसं । गुलि दाल उलि हे सुम्क च्वनाबिल । गाडा थुवाःनं दिक्क चाल । थःगु छुं कथंया कुतः ज्या मवल । छुं ई लिपा द्यः तुइसे च्वन । गाडावालतय्सं अन मचा खन । सकलें अजू चाल । गाडा थुवालं हे मचा ज्वनावन । थुगु खँ नं सेठं सीकल । थुकिं वयात झन् डाहा जुल । वं हाकनं गाडा थुवायात द्वःछि कर्षापण बिल । मचा कया हल । वया लागिं व मचा मिखाया धू थें जुल । वं मचायात पहाडं कुर्काः स्यायेग विचाः यात । उकिं कालि दासीयात मचा बिल । दासीं मचायात पहाडं कुर्कल । तर मचा छगू पंझलय् तक्यन । उगु दिनय् अन पं काःवंपिं मनूतसें मचाया ख्वःसः ताल । उमिसं मचा खंकल । मचायात थःगु छेँय् ज्वना वन ।

थ्व खँ नं सेठं सिल । आः धाःसा सेठयात झन् सन्ताप जुल । छु यानाः मचा स्यायेगु? छु यायेमाली ? मचा दत्तले थः काय सेठ जुइ मफइगु वयात चिन्ता जुल । न्ह्याथें यानाः जूसां मचायात स्यायेगु ग्वसाः ग्वल । सेठया कुम्हाः पासा छम्ह नं दु। वं मचायात स्यायेत कुम्हाःया ग्वाहालि कायेगु विचाः यात। उकिं वं धाल- ‘जिगु छेँय् कुजात मचा छम्ह दु, वयात स्यानाः छंगु अगलय् (अप्पा भट्टाय्) च्याका बिउ ।’ थ्व खँ न्यनाः कुम्हाः ग्यात। सेठं वयात द्वःछि कर्षापण बिल । ध्यबा खनेवं व कुम्हाःया मन हिल । अनंलि सेठं घोषकया सःतल । वं छुं मखुथें च्वंक धाल- ‘छ कुम्हाःया छेँय् हुँ ! वयात जिं धाःगु ज्या यानाबिउ धा ।’ मचां सेठं धाःगु खँ न्यन । व कुम्हाःया छेँपाखे वन । लँय् वं सेठया काय गुच्चा म्हिताच्वंगु खन । सेठया कायं गुच्चा बुत । वयाके च्वंगु मरि नं दक्वं बुके धुंकल । घोषक वःगु खनेवं सेठया काय दंग जुल । वं घोषकयात थःगु पलेसाय् गुच्चा म्हितकल । घोषकया पलेसा व कुम्हाःयाथाय् वन । कुम्हालं थःगु न्ह्यःने मचा वःगु खन । सेठं धाःथें वं मचायात स्यात । वयात कुचा कुचा यानाः अगलय्उ याबिल । जब कुम्हाःनं थः काय स्याःगु खँ सेठं सिल । वया चित्त स्थीर मजुल । व वय्ँ जुल । थः काययात याउँक जीवन हंकेगु तातुना ।  थः काययात सेठ यायेगु इच्छा । कायया भविष्य बांलाकेगु मनतुना सेठं कुतः याये फतले कुतः यात । थुकिं याना वं कुशल व अकुशल छु खः धइगु तकं ब्वथले मफुत ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS