ने. सं. ११४६ दिल्लागा सप्तमी -

ख्वपया नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं शुरु

ख्वप (नेपालभाषा टाइम्स) – ख्वपया ऐतिहासिक, धार्मिक व सांस्कृतिक रुपं महत्वं जाःगु नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं औपचारिक रुपं शुरु जूगु दु । थुगुसी थ्व हे वंगु दिल्लागा चौथि (साउन १७) आइतवाःनिसें नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं औपचारिक रुपं शुरु जूगु खः ।

वकुन्हु सुथय् करिब १० ताः इलय् नवदुर्गा द्यःयाथाय् थुगुसी पाःलाःपिं सकल द्यःगंछिं मुनाः पाः क्वःछिगु परम्पराकथंया ज्याझ्वः जूगु खः । उगु इलय् जोशी (जुशिबःजु)या प्रमुख आतिथ्यताय् लिपिवद्ध यानातःगु वंशावली नांधलः सार्वजनिक यानाः थुगु दँया द्यःगंछिया पाः क्वःछिउगु खः ।
जोशीया उपस्थितिइ विधिपूर्वक लिपिवद्ध यायेगु ज्या धुंकाः परम्पराकथं थुगुसी न्हापांगु पाः ब्रम्हायणी देवगणया लाःगु दु । ब्रम्हायणी देवगणं दकलय् न्हापां ब्रम्हायणी पीठय् विशेष पुजा यानाः जोशी बःजुपाखें प्रसाद ग्रहण याःगु खः । वयां लिपा उपस्थित सकल द्यःगंछियात प्रसाद इनेगु परम्परा दया वयाच्वंगु दु ।

ऐतिहासिक मान्यताकथं मानव जीवनय् जन्म व मृत्यु अपरिहार्य सत्य खः धइगु सन्देश बीत व जीवनचक्रप्रतिया सांस्कृतिक चेतना अभिवृद्धि यायेगु उद्देश्यं नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं वा जात्राया परम्पराया विकास जूगु धइगु विश्वास यानातःगु दु ।

नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं च्यालातक ख्वाःपाः पुनाः हुलीगु प्याखं खः । थ्व प्याखं थीथी त्वालय् क्यनेगु याना वयाच्वंगु दु । थीथी वाद्यवादनया ताल, प्याखंया लय, भाषा व धार्मिक विधिया संयोजनं मानव समाजया विकासलिसें संस्कार, अनुशासन व सामाजिक एकतायात निरन्तरता बिया वयाच्वगु दु ।

च्यालातक गंप्याखं क्यनेधुंकाः ल्यं दुगु प्याल धाःसा ख्वाःपाः मपुसे थीथी पर्व, तिथि व विशेष अवसरय् जुइगु पुजाय् प्याखं क्यनेगु परम्परा दया वयाच्वंगु दु ।

इतिहासया कालखण्डय् आपालं जात्रा, संस्कृति, परम्परा, रीतिइ ईकथं छुं हिउपाः वःगु खनेदुसां नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं धाःसा थःगु हे मौलिक स्वरुपयात ल्यंकाः थौंतक नं क्यना वयाच्वंगु छगू ऐतिहासिक सांस्कृतिक अमूर्त सम्पदा खः । देवगणतय् धापूकथं प्राचीनकालनिसें संचालन जुया वयाच्वंगु थ्व प्याखंया परम्पराय् मूल स्वरुपय् खास हे छुं हिउपाः वःगु मदुनि ।

यद्यपि थ्व सांस्कृतिक सम्पदायात संरक्षण, निरन्तरता व पुस्तान्तरणया खँय् धाःसा अनेकथंया हाथ्यात फयेमालाच्वंगु देवगणतय् धापू दु । शिक्षा, रोजगारी, व्यवसाय, स्वास्थ्य, आधुनिक जीवनशैली, आर्थिक अभाव व देवगणतय् भविष्य सुनिश्चितता थेंज्याःगु मुख्य समस्या जुयाच्वंगु दु । अथे खःसां सकल देवगणत पुस्तौं न्ह्यःनिसेंया नेपाःया अमूल्य सांस्कृतिक धरोहर ल्यंकेत सक्रिय रुपं लगे जुया वयाच्वंगु दु ।

ख्वपया म्हसीकालिसे स्वानाच्वंगु श्री नवदुर्गा द्यःया गंप्याखं छगू धार्मिक अनुष्ठान जक मखसे नेपाःया हे सभ्यता, सांस्कृतिक कला, सामाजिक एकताया रुपय् नं कायेमाःगु थ्वलिसे सरोकारवालातय् धापू दु ।