ने. सं. ११४६ दिल्लागा अष्टमी -

बोक्सि वःम्ह ‘आत्था …..’ धकाः हाल

कृष्णकुमारी मानन्धर, (८२ दँ), सामाखुसि, येँ ।

जिमि मांया नां कृष्णमाया मानन्धर, बाःया नां बुद्धिनारायण मानन्धर खः । जि २००१ साल बैशाख महिनाय् येँ सिफःया कुतुबहाः त्वालय् बूगु खः । मचाबलय् थाना कापःया जांघावाल सुरुवाः न्ह्यायेगु, पुतु चिइगु पुलितक थ्यंगु भोटो लं पुनेगु । कापः लाकाः न्ह्यायेगु तुयुगु थाना कापःया जनी चिइगु । चिकुलां थाना कापःया हे गां न्ययेगु । न्हाय्पनय् लुँया मारवर्चा सुइगु । भ्वय् वनेबलय् तपलिन कापःया लं सुरुवाः पुनेगु । तुतिइ वहया कल्लि नं न्ह्यायेगु ।

जिमिथाय् त्वालय् स्कुल छगू दु । स्कुल दुसां जि मवना । आखः ब्वनेमाः धकाः मसिउ । छेँय् ततापिं निम्ह, दाजुपिं निम्ह व केहें छम्ह दु । ततापिं व जि जक स्कुल मवना । दाजुपिं व केहें स्कुल वनाः आखः ब्वन । दाजुपिंसं यक्व आखः मब्वं, केहें छम्हेस्या. जक ब्वन, लिपा नर्स ब्वनाः अस्पतालय् ज्या यात ।

छेँय् भत्ति पसः । ततापिंसं व जिं पसः ज्याय् ग्वाहालि यायेगु । प्वः हायेगु, अय्लाः कायेगु, वः छुइगु, कचिला, दायेकाला दयेकेगु । मां पसलय् च्वनी । थ्व छख्वलाया छसुका, वः छपाःया प्यंगः, कचिला छग्वाराय झिगः, दायेका ला छख्वलाया छसुका, जाकि छमनाया छसुका । आः थें ग्रायन्डर मदु, न्हिं स्वमना, प्यमना माय् तग्वःगु ल्वहंमाय् नीगु ।

सिफःया कुतुबहाः जिमिगु त्वाः । कुतुबहालय् बहाः दु, बहाः पिनेसं जिमिगु छेँ । त्वालय् छेँ यक्व मदु । आँय्पाः पौ, नितँ, स्वतँ जक जाःगु छेँ, छेँदिइ, मातं व बइगः दुगु छेँ । तखागु छेँ छखा नं मदु ।

जिमिगु त्वालय् ध्वं थेंच्वंम्ह ल्वहं छगः दु । व ल्वहंयात ‘ध्वं द्यः’ धाइ । कात्तिक पुन्हिकुन्हु जा थुयाः व ल्वहंयात जां इली, दुगु छम्ह स्याय, दुगुया आतापुतिइ लः जायेकाः माः दयेकी, व माः व ल्वहंद्यःयात क्वखायेकाः पुजा याइ । बहाः दुने च्वपिं गुरुजुपिंसं पुजा याइ । धुनि नं जगे याइ । ध्वंद्यः दुथासं सचिक छगू ताःहाकःगु पुखू दुगु । व पुखूया नां ‘लाम पोखरी’ खः । आः व पुखू चिधं जुइधुंकल । ध्वंद्यः दुथाय् तःकूगु ख्यः नं दु, जिपिं अन वनाः म्हितः वनेगु । तेलकासा, घ्वाइँकासा, यकंधाला व खिपः म्हितेगु ।

बाःया वैद्य ज्या । छेँय् छेँय् वनाः वासः याः वनीगु । बोक्सी ज्वनेगु (लायेगु) ज्या नं याः । छक्वः जि बाःनाप वनागु । बोक्सी वःम्ह मिसा मिखा तग्वयेक कनाः थरथर खानाच्वन । निम्ह मनुखं, उखें छम्ह, थुखें छम्ह बोक्सी वःम्ह मिसाया ल्हाःया बुरापतिंचाः कत्तिक ज्वनातःगु । जिमि बाःनं मन्त्र ब्वनाः तुफि काल अले व बोक्सी वःम्ह मिसाया

छ्यनय् भाराभारां दाल । चिम्ता छपु मकलय् मिइ छुयाः बोक्सी वःम्ह मिसाया नारिइ दामय् यात । बोक्सी वःम्ह मिसा ‘आत्था …….’ धकाः तसकं हाल । बाःनं हाकनं भ्यगः छगलय् कापःया कतांमरि छम्ह तल । व कतांमरियात नं मन्त्र ब्वनाः तुफिं भाराभारा दाल । अबलय् बोक्सी वःम्ह मिसां नवानाहल — ‘छिमिसं तिसां तियाः जूगु ….. बांबांलाःगु वसतं पुना जूगु ….. जिं स्वये मफुत, सह याये मफुत ।’ व बोक्सी वम्ह मिसां मेमेगु नं धाःगु खः, जिं लुमंके मफुत ।

बाःनं मन्त्र ब्वनाः व बोक्सी वःम्ह मिसायात कबुल ल्हाकी अले तुफिं हाकनं भाराभारा दाइ । व मिसाया बुरापतिंचा ज्वनातःपिंत ‘त्वःति, त्वःति’ धाल । इमिसं पतिंचा ज्वनातःगु त्वःतल कि बोक्सीं त्वःता वनी । अले व बोक्सी वम्ह मिसा छझाः सुम्क च्वनी । हाकनं सुकुसुकुं ख्वया हइ । अन दुपिंसं व मिसाया नारिइ स्वइ, न्हाचः मिइ छूगु चिन्तां दामय् याःगु ख्वं मदु धाइ । जिं नं स्वया, खः ख्वं खनेमदु । बाःनं धाःकथं चिन्तां दामय् याःबलय् च्वनीगु ख्वं बोक्सी मिसाया नारिइ दइ । त्वालय् बोक्सी विद्या सःम्ह मिसा दु धइगु न्यना । जिं वयात म्हसीके मफु । बां नं म्हसिउ धाइ ।

त्वालय् वीरहिति छधाः दु । लः काः वइपिं यक्व दु । पसःयात लः यक्व माः । अन हुल जुल कि हाकुताँ (कालोपुल) पुलाः तापाक्क् वनाः नं लः काः वना । घः ज्वनाः वनेगु । गबलें मित्रपार्कय् दुगु तुंथिइ नं लः काः वना । वसः हिइत व म्वःल्हुइत व हे तुंथिं लः ल्ह्ययेगु । त्वालय् दुगु पुखूया लः नं छ्यला ।

मंसिर महिनाय् चाबही गणेद्यः (चन्द्रविनायक)या जात्रा जुइ । अबलय् खतय् तयाः गणेद्यः जिमिगु त्वालय् हइ, त्वालय् च्वंपिंसं पुजा बी । चाबही गणेद्यःयात ‘कै द्यः’ नं धाइ । जिपिं मचाबलय् जिमिके कै वलकि मामं किसलिं भागि याकाः अन देगलय् वनाः द्यः पुज्याःवनी । अले कै वइगु लना वनी ।

२०२८ सालय् येँया भिंद्यः त्वालय् च्वंम्ह सत्यनारायण मानन्धरनाप जिगु ब्याहा जुल । जि भम्चा जुयाबलय् लुँ छतोलाया निसः । भिंद्यःया देगःलिक्कसं जिमिगु छेँ । जिमिगु छेँय् हिति दु । लः धाःसा उलि मवः । उकिं न्ह्यःनेसं दुगु ल्वहंहितिइ लः काः वनेगु । व ल्वहंहितिइ भिंद्यःयात ख्वाः सिकीगु, म्वःल्हुकीगु धाःगु न्यना ।