म्हपुजा औंसी कुन्हु याइगु संस्कृति मखु

नेवाःतय्गु पहिचानया संकट मेखेरं मखसें राज्य पाखें हे वयाच्वंगु खँ आः नकतिनि सरकारं २०७६ या निंतिं सार्वजनिक विदाया घोषणा धकाः पित बिउगु धलखं हाकनं छकः प्रष्ट याना बिउगु दु । नेवाःतय्गु म्हसीका धयागु हे उमिसं ल्हाइगु भाय्, लिपि व संवत् खः । नेपाल संवत् नेपाःया मौलिक संवत् खः ।

थ्व हे संवत् अन्तर्गतया तिथिमितिं समस्त नेपाःमितय्गु धार्मिक, सांस्कृतिक व जात्रा नखः थौं तक नं न्ह्याना हे च्वंगु दु । थुपिं भाषा, नखः हना वयाच्वंगु लिधंसाय् हे नेवाःतय्गु म्हसीका जुयाच्वंगु खः । तर थुगु दँय् हाकनं छकः समस्त नेवाःतय्सं नेपाल संवत्या न्हूदँ हनेगु दिं अलमल यानाः स्वन्ति नखः हनेगु ज्याय् विभाजन हयेगु कुतः न्ह्याकूगु दु ।

नेपाः देय्या मूलवासी नेवाःतय्सं अति उत्साह–पूर्वक हनीगु नखः स्वन्ति नखः खः । नेवाःतय्सं यम पञ्चक धकाः न्यान्हुतक झ्वःलाक्क क्वःपुजा, खिचा पुजा, लक्ष्मीपुजा, म्हपुजा व किजापुजा हनेगु खः । नेपाल संवत्या कौलागा आमाइ कुन्हु वर्ष तमाम जुयाः दछियंकंया धनया ल्याःचाः तयाः लक्ष्मी पुजा याइगु व कन्हय् कुन्हु कछलाथ्व प्रतिपदा, पारु कुन्हु नेपाल संवत्या न्हूदँ हनीगु खः ।

न्हूदँ कुन्हु हे नेवाःतय्सं थःपिनिगु मौलिक संस्कृतिकथं म्हपुजा याइगु व वया कन्हय् कुन्हु किजा पुजा नखः हनीगु खः । अले वयां नं कन्हय् कुन्हु लक्ष्मीद्यः क्वकायेगु÷ स्वां क्वकायेगु धकाः लक्ष्मी द्यः पुज्यानाः थःथितिपिं सकलें मुनाः भ्वय् नयाः स्वन्ति नखः क्वचायेकीगु खः ।
थुकथं नखः झ्वःलाक्क हनेगु नेवाःतय्गु परम्परा व संस्कृति खः ।

उकिसनं लक्ष्मी पुजा मयायेकं न्हूदँ मवइगु, न्हूदँ कुन्हु म्हपुजा मयायेकं कन्हय् कुन्हु किजा पुजा याये मजिउ धयागु मान्यता नं दु । उकिं थ्व नखः सलंसः दँ निसें झ्वःलाक्क हे हना वयाच्वंगु खः । तिथि न्ह्यागु हे जूसां थ्व नखः दुने सुल दइमखु, तुत याये मजिउ धयागु मान्यता नं नेवाः समाजय् दु ।

तर थन गैर नेवाःत शासक जुया वसांनिसें स्वन्ति नखःयात तिहार धकाः खसकरण यानाः थ्व नखः हनेगु खँय् विचलन हयेगु कुतः जुयाच्वंगु दु । नेवाःतय्सं हनीगु नखः व मेपिंसं तिहार धकाः हनीगु नखःया मूल्य व मान्यता एकदम हे फरक जुयाच्वंगु दु । उकथं हे थुगु नखःया इलय् याइगु पुजा, पुजाविधि नं फरक जुयाच्वंगु दु ।

थुगु दँया स्वन्ति नखः विवादित व विभाजित जुइगु निश्चित दु । आःया पञ्चांग समिति थुलि अब्यवहारिक जुयाः पिदंगु दु कि थुमिसं पिथंगु पात्रोय् चतुर्थी कुन्हु लक्ष्मी पुजा यायेगु धकाः न्ह्यथनातःगु दु ।

तिहार पर्वया दुने लक्ष्मी पुजाया कन्हय् कुन्हु ‘गोवद्र्धन पुजा’ धकाः नेवाःतय्सं हनेगु मयाः । नेवाःतय्सं कछलाथ्व पारु न्हूदँ कुन्हु हनीगु म्हपुजा मेगु छुं नं जातिया मनूतय्सं मयाः । उकथं हे थ्वयां नं कन्हय् कुन्हु किजापुजा धकाः मेगु जातिपिंसं हनीगु भाइटिका नं नेवाः परम्पराकथं हनीगु किजापुजा बिल्कुल हे फरक खः ।

थुकिया पुजा विधि फरक दु, पुजाज्वलं फरक दु । उकिं स्वन्ति नखःयात गुकथं तिहार धकाः नेपाःया सरकारं प्रचार प्रसार यानाः नेवाःतय्गु मौलिक नखः दुने विचलन हयाच्वंगु दु, उकिया ज्वलन्त उदाहरण सरकारं सार्वजनिक विदा धकाः तिहारया इलय् बिया वयाच्वंगु सार्वजनिक विदां प्रस्ट याइ । नेवाः परम्पराकथं व चलनकथं कौलागा आमाइ छु दिं कुन्हु जुइ व दिंकुन्हु हे लक्ष्मी पुजा जुइ ।

आःया वैदिक चलन धकाः घडी पलाया ल्याः तयाः सुथय् औंसी, न्हिनय् पारु धयागु चलन नेवाः समाज दुने मदु । औसी कुन्हु हे पारु क्यंगु धकाः छगू हे दँ दुने निक्वः न्हूदँ हनेगु चलन नेपाल संवत्या तिथिमिति मदु, थ्व नेपाल संवत्यात अब्यवहारिक धकाः क्यनेत जुयाच्वंगु छगू षडयन्त्र खः ।थुगु दँया स्वन्ति नखः विवादित व विभाजित जुइगु निश्चित दु ।

आःया पञ्चाग समिति थुलि अब्यवहारिक जुयाः पिदंगु दु कि थुमिसं पिथंगु पात्रोय् चतुर्थी कुन्हु लक्ष्मी पुजा यायेगु धकाः न्ह्यथनातःगु दु । उकथं हे औंसिकुन्हु म्हपुजा धकाः न्ह्यथनातःगु दु । स्वन्ति नखःया मू ज्याझ्वः धयागु हे लक्ष्मीपुजा, म्हुपुजा, किजापुजा खः । अले लक्ष्मीपुजा धयागु औसिंकुन्हु, म्हपुजा पारु कुन्हु व किजापुजा दुतिया कुन्हु यायेगु परम्परा सदिऔंनिसें न्ह्याना वयाच्वंगु खः ।

आः थ्व मान्यता व संस्कृतियात न्हंकेगु तातुनाः हे चतुर्थीकुन्हु लक्ष्मी पुजा यायेगु धकाः न्ह्यथनातःगु दु । थथे चतुर्थीकुन्हु लक्ष्मीपुजा यायेगु चलन भारतय् दु । म्हपुजा धयागु विशुद्ध नेवाःतय्सं जक हना वयाच्वंगु नखः खः । थ्व मेमेगु जातिपिंसं यायेम्वाः । कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा धयागु अतिकं भिंगु दिन जूगु कारणं नेपालय् प्रचलनय् वःगु महत्वपूर्ण संवत्या शुरुवात कार्तिक शुक्ल प्रतिपदाया दिं कुन्हु जुयाच्वंगु खः ।

थुकिया अःखः नेपाल संवत्या न्हूदँ मखु । नेपाल संवत् हिलिगु दिं नं कार्तिकशुक्ल प्रतिपदा हे खः। थुगु दिं कुन्हु न्हूगु दँ न्ह्यागु व थःगु जीवनया रक्षा, भिंया निंतिं मन्दः पुजा यानाः म्हपुजा याइगु खः । तर आः वयाः पंचांग समितिं नेपाल संवत् हिलीगु दिं औंसी धकाः इतिहासयात हे तोडमोड यायेगु दुष्प्रयास याःगु दु ।

अले म्हपुजा नं औंसी कुन्हु हे यायेगु धकाः न्ह्यथनातःगु दु । नेवाःतय्सं जक याइगु म्हपुजायात कयाः गैर नेवाःतय्सं थ्व कुन्हु म्हपुजा या धकाः च्वयेगु हे छगू कथंया उपनिवेशवादी व हैकमवादी सोच खः । सांस्कृतिक दमनयात निरन्तरता बीगु सोचया उपज खः ।

नेपाल संवत् अन्र्तगत ने.सं. ११३९ स पिदंगु क्यालेण्डर पात्रोय् स्पष्टकथं हे लक्ष्मीपुजा, म्हपुजा व किजापुजा दिं स्पष्ट किटान जुइधुंकाः नं म्हपुजाया संस्कार हे मदुपिंसं नेवाःतय्सं म्हुपुजा औंसीकुन्हु यायेगु धकाः च्वयातःगुयात सहजकथं काये फइमखु । थ्व सांस्कृतिक विखण्डन व औपनिवेशिक सोच, हैकमवादयात कयाः सम्बन्धित मनू, समितिं भूलसुधार यायेमाः ।

नेवाःतय्गु संस्कृति नेवाःतय्सं हे हनीगु खः, थुकी सुं च्वकानायः जुइमाःगु आवश्यक मदु । उकथं हे नेवाःतय्सं नं थःपिनिगु स्वाभिमानयात थनाः सुनां धाल धायेवं तुं थःपिनिगु परम्परा, संस्कृति व संस्कारयात न्हंकेगु आवश्यक मदु । विचलित जुइमाःगु आवश्यक मदु । नेवाःत राजनीतिकरुपं छप्पँ छधी जुइ मफुसां थःपिनिगु पहिचान घानाच्वंगु संस्कृतिइ छप्पँ छधी जुइमाःगु आवश्यक दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS