गज्याःपिंत नेवाः नेता धायेगु ?

नेवाः जाति न्ह्याबलें नं राजनीतिक रुपं अग्रगामी विचाः तयाः न्ह्यानाच्वंगु जाति खः । राणा शासनकालनिसें नेवाःतय्सं थःपिंत राजनीतिक रुपं अग्रगामी शक्तिकथं न्ह्यब्वया वयाच्वंगु खः । थुगु ज्यां २०४६ सालया प्रजातान्त्रिक आन्दोलनया इलय् नं निरन्तरता काःगु खःसा २०६२/६३ सालया आन्दोलनय् निरन्तरता काल । देय्यात अग्रगमनया लँपुइ यंकेत नेवाःतय्सं थीथी इलय् थीथीकथं हे भूमिका म्हितेगु याना वयाच्वंगु दु । उकिया लिच्वःकथं देशय् गुगुं नं तःधंगु राजनीतिक हिउपाः हयेगुलिइ नेवाः जातिं नं थःगु विशेष भूमिका म्हितेगु यानाच्वंगु दु ।

थौं प्रधानमन्त्री केपी ओलीं असंवैधानिककथं संसद विघटन यानाबिउगु दु। प्रधानमन्त्रीं संसद भंग यायेवं आपालं नेवाःतय्सं उकियात कयाः विरोध यायेगु ज्या नं जुल । आकाझाकां संसद भंग याःम्ह प्रधानमन्त्री ओलीं छुं न्हिं लिपा हे थःगु पार्टीया केन्द्रीय कमिटी विस्तार यात। उगु विस्तारित केन्द्रीय कमिटीइ आपालं स्थानीय नेवाःत दुथ्याकेगु ज्या जुल । स्थानीय नेवाःतय्त केन्द्रीय कमिटीइ दुथ्याकेवं इमित बधाई बीत नं नेवाःत हे हथाय् चाल । तर थन न्ह्यसः छु धाःसा गुम्ह प्रधानमन्त्रीं असंवैधानिक रुपं प्रनिनिधिसभा भंगयात उकियात कयाः नेवाःतय्सं विरोध यायेगु तर व हे प्रधानमन्त्रीं थःगु पार्टीया केन्द्रीय कमिटी दुथ्याकूपिंत बधाई बीगु ज्या नं नेवाःतय्सं यानाच्वन, थ्व गुलितक न्यायोचित व पाय्छि जू? थुकिं ब्वलंकूगु मेगु न्ह्यसः खः छु नेवाःतय्सं प्रतिगमनयात साथ बिउगु खःला । प्रतिगमनया विरोध यायेगु तर प्रतिगमनया मतियार जुयाच्वंपिंत बधाई बीगु गुलि त उचित ? यदि थौं पद्मरत्न तुलाधर म्वानाच्वंगु खःसा वय्कलं थुकियात गुकथं काइगु जुइ ! बिचाः यायेमाःगु अवस्था वःगु दु ।

छुं नं कथंया राजनीतिक घटनाक्रमयात स्वयेगु दृष्टिकोण छु खः ? धइगु बारे नेवाःत स्पष्ट जुइमाःगु दु । देय्या राजनीतियात झीसं गुगु रुपं कायेगु धइगु खँय् नं आः हाकनं बहस सिर्जना यायेमाःगु आवश्यकता जकं झीत जुयाच्वंगु खःला धइगु न्ह्यसः नं थन ब्वलनाच्वंगु दु । वर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीं गुगु पलाः ल्ह्वंगु दु। थुकिं झी नेवाःतय् सरोकार जुयाच्वंगु विषययात गुलितक लिच्वः लाकी धइगु बारे आः हे सहलह यायेमाःगु आवश्यकता थौं जुयाच्वंगु दु ।

थःगु अधिकारयात कयाः न्ववायेमफुपिं नेवाः नेता छ्वयेगु खःसा उकिया उपादेयता मदु। प्रदेशया नां बागमति तयेगु झ्वलय् थःगु ख्वाःपाः क्यनेधुंकूपिं अज्याःपिं नेता झीत केन्द्रीय सदस्य जक छु, प्रधानमन्त्री हे जूसां छुं ज्या बी मखु । अज्याःपिनिगुपाखें छुं ख्यें थ्वइगु आशा याये थाय् नं मदु।

संविधानसभाया चुनाव लिपा नेवाःतय् सरोकार जातीय स्वशासन सहितया नेवाः प्रदेश खः । तर ओली नेतृत्वया सरकारं नेवाःतय् चाहनायात ध्याकुनय् लाकाः प्रदेशया नां तकं नेवाःतय्सं माग याःकथं तयेगु चिउताः मतःगु अवस्था । नेवाःतय् माग नेपालमण्डल खःसा प्रधानमन्त्री ओलीं छगू खुसिया नामं प्रदेशया नां तयेत मुख्यमन्त्रीयात निर्देशन बीगु ज्या यात । थ्व नं छगूकथं उगु इलय् प्रधानमन्त्रीया प्रतिगमन पलाः खः । प्रदेशया नां वा राजधानी क्वःछीगु अधिकार संविधानं प्रदेशसभायात बियातःगु दु। तर प्रदेशसभाय् वयेधुंकूगु प्रस्तावयात तकं ध्याकुनय् लाकाः छगू खुसिया नामं प्रदेशया नामाकरण यानाः प्रम ओलीं उगु इलय् हे थः प्रतिगमनया लँपुइ वनेधुंकूगुया संकेत बिउगु खः । थौं वयाः अज्याःम्ह प्रधानमन्त्रीया मतियार जुयाच्वंपिं छुं छुं व्यक्ति केन्द्रीय कमिटीया दुजः जुल धकाः नेवाःत लय्तायेमाःगु छुं आवश्यकता मदु। थः सत्ताय् दुगु इलय् नेवाः जातिं यानाच्वंगु मागयात ध्याकुनय् लाकूम्ह व्यक्तियात तिबः बीपिं नेवाः नेतातय्सं आः हाकनं नेवाःतय् अधिकारयात कयाः बहस याइ धइगु विश्वास यायेफइगु अवस्था मदु ।

झीसं धया वयाच्वनागु दु कि राजनीतिक रुपं नेवाःत थहां वनेमाः । राज्यसत्ताय् नेवाःतय्त छ्वयेमाः । थ्व निश्चित खः कि राज्यसत्ताय् नेवाःत छ्वयेमाः । तर गज्याःपिं नेवाःत छ्वयेमाः धइगु सवालय् बहस व छलफल न्ह्याकेमाःगु थौंया आवश्यकता खः । थःगु अधिकारयात कयाः न्ववायेमफुपिं नेवाः नेता छ्वयेगु खःसा उकिया उपादेयता मदु। प्रदेशया नां बागमति तयेगु झ्वलय् थःगु ख्वाःपाः क्यनेधुंकूपिं अज्याःपिं नेता झीत केन्द्रीय सदस्य जक छु, प्रधानमन्त्री हे जूसां छुं ज्या बी मखु। अज्याःपिनिगुपाखें छुं ख्यें थ्वइगु आशा याये थाय् नं मदु। उदाहरणया निंतिं तात्कालीन प्रधानमन्त्री मरिचमान सिंहयात कायेफु । वय्कलं छम्ह नेवाःया काय्मचा प्रधानमन्त्री जुल धकाः इतिहासय् नां ला च्वकादिल । तर वय्कःया कार्यकालय्ने वाःतय्त दमन यायेगु ज्या नं जुल । थुकिं छुं खँ स्पष्ट धाःसा जातं नेवाः जुइवं तुं व्यवहारं नेवाः मजुइगु जुयाच्वन। गबलय्तक नुगलय् नेवाः भावना दइमखु अबलय्तक न्ह्याक्व च्वय्या पदय् थ्यंसां नं उकिया पाय्छिगु नतिजा वइमखु धइगु दसु प्रधानमन्त्री मरिचमान सिंह खः ।

अथे जुयाः थौं नेवाःतय्सं गज्याःपिं नेवाः नेता ल्ययेगु धइगु बारे थौं हे बहस व छलफल न्ह्याकेमाःगु आवश्यक जुइधुंकूगु दु। छुं राजनीतिक पार्टीया कार्यकर्ता जुयाः लिउलिउ जक वनिपिं नेवाः नेता ल्ययेगु खः वा धाथें नेवाःतय्गु अधिकारयात कयाः थःत फ्याना वयाच्वंपिं नेवाः नेता ल्ययेगु। आः नं नेवाःतय् माग जातीय स्वशासनसहितया संघीयता खः । थ्व मुद्दायात नेवाःतय्सं त्वःतूगु मदुनि । थ्व खँय् नेवाःत विभाजित जूगु नं मदुनि । उकथं हे झीसं संघीयता व स्वशासनयात कयाः न्ह्याकेमाःगु आन्दोलन अझं ल्यं दनि । तर प्रधानमन्त्री पलाखं थौं संघीयता हे धरापय् लानाच्वंगु अवस्था खः । खतुं प्रधानमन्त्री ओली गणतन्त्र व संघीयताया न्हापांनिसेंया विरोधी खः । वय्कलं पार्टी दुने विवाद ब्वलंगु झ्वलय् धयादीगु खः, ‘प्रदेश सरकार धइगु केन्द्रीय सरकारया प्रशासनिक ईकाइ जक खः ।’

संविधानतः प्रदेश सरकारयात स्वायत्तया अधिकार बियातःगु दु। थुकथं संविधानं व्यवस्था यानातःगु अधिकार तकं मबीगु पार्टीया केन्द्रीय सदस्यं छु आः हाकनं नेवाःतय्सं माग याना वयाच्वंगु जातीय स्वशासनया वकालत यायेगु आँट थःगु पार्टी दुने याये फइला ? निश्चित दु, प्रदेशया नामाकरण यायेगु सवालय् पार्टीं जारी याःगु ह्वीपयात स्वीकार याःपिंसं थ्व आँट याइगु छाँटकाँट मदु । जब कि प्रदेशया संसदय् पार्टीया ह्वीप लगे मजुइगु व्यवस्था दु । तर पार्टीं ह्वीप जारी यायेवं उकियात शिरोधार्य याइपिं आः केन्द्रीय सदस्य जक मखु मन्त्री हे जूसां नं उकिं नेवाः आन्दोलनयात गुगुं नं कथंया फाइदा मदइगु निश्चित दु । अथे जुयाः आः प्रधानमन्त्रीं गुगु प्रतिगमनया पलाः ल्ह्वंगु दु, उगु पलाःयात पाय्छि खः धकाः धायेकेगु निंतिं जक नेवाःतय्त केन्द्रीय दुजः दयेकूगु सिवाय् नेवाःतय्गु अधिकार बीगु निंतिं मखु धइगु स्पष्ट दु । अथे जुयाः आः नेवाःतय्सं बिचाः यायेमाःगु थन हे खः कि प्रतिगामी प्रधानमन्त्रीया मतियारयात झीसं नेता स्वीकार यायेगु कि मयायेगु ?

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS