कमजोर राष्ट्रय् विदेशी हस्तक्षेप

प्रकृतिं सुं नं देय् वा व्यक्तियात अन्याय याइ मखु । प्रकृति विश्वया फुक्क देशयात थःगु देशया भौगोलिक बनोट कथं प्राकृतिक सम्पत्तिया श्रोत बियातःगु दु । थ्व हे कारणं यानाः सुं नं देश गरिब जुइ मखु । गरिब अथवा धनी जुइगु कारण सत्ताय् च्वनीपिनि सोच वा विवेक खः । सकारात्मक सोच व विवेक दुपिं व्यक्ति सत्ताय् च्वंसां देशयात विकास याना बी ।

यदि सत्ताय् च्वनीपिं नकारात्मक सोचं ग्रस्त जूपिं लोभी, पापी, कुकर्मी जुल धाःसा वं देशयात गरिब जक मखु देशया सम्पत्ति लुटे यानाः कंगाल याना बी । दसुया लागि झीगु देश नं छगू इलय् अथे धयागु १३–१४ सय वर्ष न्ह्यः हे स्वर्ण युगया अवस्थाय् थ्यनेधुंकूगु खँ इतिहासं प्रष्ट यानाच्वंगु दु । स्वर्ण युगया अर्थ खः देश चरम विकासया अवस्थाय् थ्यनेधुंकूगु खः ।

देश चरम विकासया अवस्थाय् थ्यने फुगु कारण व ईया शासक सकारात्मक सोचया नापनापं विवेक दुपिं जूगुलिं खः । जब व ईया शासक लिच्छवीतय्त षडयन्त्र यानाः सत्तां चीका छ्वल, व इलंनिसें देश विस्तारं स्यना वनेगु शुरु जुल । थौंया युगय् देश अति गरिब जक जूगु मखु, देशया सम्पत्तिइ रजाइँ यानाः कंगाल यानाबिल ।

थथे तसकं देश स्यना वंगु कारण देश हे गरिब जुयाः मखु, देशया सत्ताय् च्वनीपिं अति हे खराब व्यक्ति जुयाच्वंगु कारणं यानाः खः । अझ ला विदेशी दलाल जुयाः देशया प्राकृतिक सम्पत्ति नं लुटय् याकाच्वंगु कारणं यानाः खः । मध्ये अमेरिकाया छगू देश नं प्राकृतिक श्रोतया सम्पत्तिया धनी देश खःसां नं सत्ताय् च्वनाच्वंपिं लालची जक मखु, विदेशीया इशाराय् प्याखं हुलाः देशया सम्पत्ति नं लुटे याकाच्वंगु कारणं यानाः व देश नं गरिब जक मखु कंगाल जुइगु अवस्थाय् थ्यनाच्वंगु दु ।

व देशया छुं भचा राजनीतिक घटनाक्रम व इतिहासया बारे उल्लेख यायेगु कुतः याये ।व देशया नां खः– एल साल्भाडोर । एल साल्भाडोरया जःलाखःला देशत खः– दक्षिणय् होण्डुरस, पूर्व दिशाय् निकारागुवा व प्यासिफिक समुद्रया लिक्क लाःगु मेगु देश ग्वाटेमाला लानाच्वंगु दु । थ्व देशया जनसंख्या करिब ४०–५० लाख दु धयागु सरकारया रिपोर्टय् उल्लेख यानातःगु दु ।

मध्य अमेरिकाया एल साल्भाडोर जक कमजोर राष्ट्र मखु, जःलाखःला होन्डुरस, निकारागुवा नं कमजोर जुयाच्वंगुलिं शक्तिशाली देश स्पेन जक मखु मेमेगु शक्तिशाली देशं नं न्हापां भूभाग व सम्पत्ति लुटे यायेगु धेंधेंबल्लाः हे यात ।

९० प्रतिशत आदिवासी जनसंख्या दुगु देशय् थौंकन्हय् आदिवासीया जनसंख्या म्हो जुजुं वनाच्वंगु दु । म्हो जुजुं वनाच्वंगु कारण खः स्वदेशी व जःलाखःला देय्या चतुर जातितय्सं धमाधम आदिवासीतय्सं बसोबास याना वयाच्वंगु भूमि कब्जा यायां वनाच्वंगु । थ्व देशया भूबनोट स्वयेबलय् जंगल व पहाडी भूभाग अप्वः दु । समथर भूभाग म्हो जक दु ।

थ्व देशय् प्राकृतिक श्रोतया नं अपार सम्पत्ति दु । विशेष यानाः लुँ व नँ खानी दु । नगदेबालीया हिसाबं कफी उत्पान यक्व जुइगु देश खः । थ्वहे कारणं यानाः कफि निर्यात यानाः देशया अर्थतन्त्र तकं मजबूत यायेगु ज्या यानाच्वंगु खः । मेगु बाली नं किसानतय्सं याः । अथे धयागु कःनि, मुस्या, जाकि नं जनताया मुख्य खाना खः ।

थौंकन्हय् चिचीधंगु उद्योग व्यवसाय यक्व खनेदु । लुँ व नँया खानी अप्वः दुगुलिं विदेशी शक्तितय्सं मिखा तया वयाच्वंगु खः । १६ औं शताब्दीया इलय् स्पेनं एल साल्भाडोरयात उपनिवेश दयेकाः प्राकृतिक श्रोतया सम्पत्ति कब्जा यानाः वनेधुंकल । स्पेन धुंकाः मेक्सिकोया शक्तिशाली जुजुं सन् १६२१ साल पाखे स्पेनयात ख्याना छ्वयाः थःगु अधिनय् तयेगु ज्या यात ।

सन् १८४१ साल पाखे जक एल साल्भाडोर स्वतन्त्र जूगु खः । देश स्वतन्त्र ला जुल, तर देशं ठीक गति काये मफुत । राजनीति डाँवाडोल जुयां तुं च्वन ।देश कमजोर जुल कि नं जनतां दुःख, कष्ट भोगे यायेमाली धयागु खँ यक्व देशं क्यनाच्वंगु दु । मध्य अमेरिकाया एल साल्भाडोर जक कमजोर राष्ट्र मखु, जःलाखःला होन्डुरस, निकारागुवा नं कमजोर जुयाच्वंगुलिं शक्तिशाली देश स्पेन जक मखु मेमेगु शक्तिशाली देशं नं न्हापां भूभाग व सम्पत्ति लुटे यायेगु धेंधेंबल्लाः हे यात ।

जब विदेशी शक्तिं यक्व दुःख कष्ट बिल, स्वंगू देश एल साल्भाडोर, होन्डुरस व निकारागुवा थःपिं नं शक्तिशाली जुइमाल धकाः छप्पँ जुल । स्वंगू देश छप्पँ जुयाः संघीय शासन हिसाबं देश चले याना वन । स्वंगू राष्ट्र छप्पँ जुइसातकि शक्तिशाली राष्ट्रतय्सं हमला यायेगु नं आँट मयात । यक्व दँ तक संघीय शासन अन्तर्गत मिले जुयाच्वंगु खःसा हानं शक्तिशाली राष्ट्रतय्गु षडयन्त्रं यानाः स्वंगू देश अलग अलग जुल ।

सन् १९७७ साल पाखे अमेरिकाया आशिर्वादं सेनाया जनरल कारलोर रेमारो एल साल्भाडोरया राष्ट्रपति जुयाः तानाशाह शासन चले यानाः जनतायात शोषण सुरु यात । राष्ट्रपति अति स्वच्छाचारी जूगु कारणं सरकार विरुद्ध हतियार ल्ह्वनाः संघर्ष जुल । अथे धयागु सशस्त्र द्वन्द्व सुरु जुल । कम्युनिष्ट लडाकुतय्सं रुस व क्युबां माक्व सहयोग यानाच्वनसा सरकार पक्षयात अमेरिकां सहयोग यात ।

यक्व दँ तक युद्ध जुलं नं न सरकार पक्षं लडाकुतय्त सामसुम यायेफत, न विद्रोहीतय्सं सत्ता कब्जा यायेफत । यक्व धन जनया नाश जुल, आखिरय् निगू पक्ष दथुइ सम्झौता याकेगु लागिं अन्तराष्ट्रिय शक्ति राष्ट्रतय्सं मिले यानाः शान्ति सम्झौता याकल । सम्झौताया छगू मुख्य बुँदा खः, चुनाव मार्फत सरकार चले यायेगु । शक्ति सम्झौता लिपा मुख्य निगू सशक्त पार्टी जन्म जुल ।

छगू नेशनल रिपब्लिक एलाइन्स, मेगु पार्टी नेशनल लिब्रेसन फ्रन्ट । राजनीतिक भाषां धायेगु खःसा छगू पुँजीवादी समर्थक पार्टी, मेगु बाम गठबन्धन पार्टी । थ्व निगू पार्टी चुनाव त्याकेगु यानाच्वनी । गबलें पूँजीवादी समर्थक पार्टी त्याइसा गबलें बाम गठबन्धन त्याइ । तर पुँजीवादी त्याःसां उमिसं नं देश विकास यायेगु त्वःताः देशया सम्पत्ति हे लुटे यानाच्वनी, बाम गठबन्धन त्याःसां उकिया नेता व कार्यकर्तातय्सं देशया सम्पत्ति लुटे हे यानाच्वनी ।

भ्रष्ट नेतात खनाः जनता वाक्क दिक्क जुइधुंकल । वंगु छुं वाः न्ह्यः जूगु राष्ट्रपतिया चुनावय् न्हूगु पार्टी राष्ट्रिय एकता गठबन्धनया नेता नायिब बुकेलीयात देशया राष्ट्रपति जुइगु मौका बिल । झीगु देशय् नं चाहे कांग्रेस सत्ताय् वयेमा, चाहे कम्युनिष्ट सत्ताय् वयेमाः भ्रष्ट नेतातय्गु ज्या देशया सम्पत्ति लुटे यायेगु व देश व जनतायात कंगाल यायेगु हे जुयाच्वंगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS