ज्ञान थुइकाः छन्हु म्वायेगु बेस
जब सुं सी । अन सः थ्वइ । मत्यवं मन्त । काय्या मचा नापं छकः म्हिते मखन का । मचा भचा चिधिकः तिनि का । थुलि जक मखु । छेँ छखा दने मखन का । छेँ दने धुंकूसा का न्हूगु छेँय् बांलाक च्वने मखन का । काय्पिनि अंश छक इनाथके दःसा । अझ जंक्वः त्यःम्ह जूसा जंक्व छकः सिधःसा गुलि जिउगु ।
थथे न्ह्यागु इलय् नं भचा याकनं मंत । मत्यवं मंत थ्व धायेगु स्वभाव हे खः । अथे खःसा मृत्युया ई गबलय् ले ? मांया प्वाथय् मंत । मत्यवं मन्त । जंक्व क्वचाःम्ह मंत । मत्यवं मंत । तर बुद्ध शिक्षा अध्ययन यात कि सीकेफु । सुं प्राणीं मत्यवं देह त्वःती मखु । धाइ जन्म व मृत्यु सुयां बसय् मदु । बुद्ध शिक्षां नं थ्व हे खँयात ध्वाथुइका बी ।
सकलें प्राणीया जन्म जुइ । कुलवंश सुयां समान जुइमखु । छम्ह नापं मेम्हेसिया कुल वंश पाइ । थुकथं थःगु कर्म कथंया कुलय् जन्म काःवनी । मृत्यु नं थःगु कर्म क्वचायेवं जक जुइ । कर्म भोग क्वमचायेकं सुं सी मखु । बुद्धकालया पुतिगत्ततिस्स थेरया जीवनी नं थ्व हे खँ क्यं । पुतिगतिस्स बुद्धकालया छम्ह भिक्षु खः ।
पुतिगतितस्स भिक्षुया म्हय् कै वल । न्हापा कय्गू थें जाःगु कै । लिपा म्ह छम्हं दया वल । कै दक्व तःतःग्व जुल । उकी न्हि दाल । म्ह छम्हं वाता वाता जुल । वयात अतिकं कष्ट जुल । कै नँवल । वया न्ह्यःने सुं मवन । वयात सुसाःकुसाः याइपिं नं सुं मन्त । अतिकं दुःख सी माल । म्वाये नं मफु, सी नं मफु । अतिकं दुःख भोग याये माल ।
थुगु इलय् कालं नं मखन । थःम्हं न्हापाया जन्मय् यानावःगु कुकर्मया विपाकं वं दुःख सी माल । थःगु कर्मभोगया कारणं कष्ट सह यायेमाल । पुतिगत्ततिस्स थेर जक मखु । थौं नं दं दं तक लासाय् ला । खिचा अन हे । अतिकं दुःख कष्ट सिउ । सी दःसा जिउ धकाः कामना याइ । तर सी मखु । गन सी धयां सुं सी दइ ? न म्वाये धयां ताः ई म्वाये दइ ? थःगु कर्म भोगया कारणं जन्म जुइ ।
धम्मपदया हजार वर्गय् नं धयातःगु दु —
‘उत्पत्ति व विनाशया ज्ञान ल्वमंकाः सच्छिदँ
म्वायेगु स्वयां उत्पत्ति व विनाशया ज्ञान थुइकाः छन्हु म्वायेगु बेस ।’
जब कर्म भोग क्वचाइ । अले जक काल वइ । थःगु छचालं थीथी कथंयापिं दइ । उकिं थःम्हं इच्छा याना थें मजुइफु । तर झीगु स्वभाव । थःम्हं धयाथें दःसा जिउ । मखुसा मजिउ । इपिं मयः । थःयात मयःपिं नापं हने थाकु । इपिं मदुसां जिउ तायेकी । अझ सिना वंसा झन् याउँ तायेकी । थुकथंया बिचाः कतःयात जक याइगु मखु ।
कलाः भाःत, दाजु किजा, तःकेहेँ दथुइ नं ब्वलनी । अझ थःयात जन्म बिउपिं मांबौपिंत तकं याइ । उमित तकं स्यायेत षडयन्त्र याइ । थुकिया लागिं अतिकं यातना बी । यातना सह याये मफया गुलिं सी । गुलिं यातना फफं लां लां दं दं म्वानाच्वनी । दुःख जुइ । बेदना सह याये थाकुइ । तर सी फइमखु । जुजु विम्विसारयात नं थथे हे जुल ।
अजात सत्रु जुजु विम्विसारया काय् खः । अजात सत्रुया सदांया लागिं जुजु जुइगु इच्छा । उकिं थः अबु जुजु विम्बिसारयात स्यायेत स्वत । अबु जूगुलिं छत्थुं अस्त्र शस्त्रं हत्या याये मफु । वं जुजुयात जेलय् कुन । थः मां लानी छम्ह बाहेक सुयातं नापा लाके मबिल । मेपिं वनी धकाः द्वारपाल तया बिल । जुजुयात द्यांलाक तया तल ।
जुजुयात बिचाः यायेगु लानिया कर्तव्य जुल । उकिं लानीं लुँया बट्टाय् जा तल । उकियात सुनानं मखंक जनिखय् प्वः चित । व जा नयाः जुजु म्वानाच्वन । अजात सत्रुं द्यांलाका याकनं स्यायेगु कुतः याःगु खः । तर जुजु मसी । थ्व खनाः वं द्वारपालयाके न्यन । द्वारपालं लानियाके खँ कन । अनंलि जनिखय् जा यंके मबीगु उजं बिल ।
थनंलिपा लानिं मुकुटय् जा तया यंकल । थ्व खँ नं अजात शत्रुं सीकल । लानियात मुकुट तकं पुइकाः मछ्वत । जुजुया लागिं लानिं लाकामय् जा सुचुकल । उगु जा नं जुजुं नल । तर अजात शत्रुं थ्व खँ नं सिल । लानियात लाकां न्ह्याका तकं मछ्वत । अन्तय् लानिं सुगन्धित लखं म्वः ल्हुल । थःगु म्हय् चतुमथु इल । गां न्यल ।
छुं मखुथें च्वंक जुजु नापला वन । जुजुं लानिया म्हया चतुमथु फ्ययाः नल । अनलि अजात सत्रुं लानियात तकं जुजुयाथाय् मछ्वल ।
लानि नाप लाये मखनेवं जुजु द्यांलात । जुजु तथागत बुद्धया भक्त । मार्गफल बांलाकः म्हसिउम्ह । उकिं मार्गफलया अनुभव यायां चक्रमण यात । अन्न मनँसां जुजुया जीवन याउँक वनाच्वन ।
द्यांलाःसां जुजुया रुपरंग बांलाः । थ्व खनाः अजात सत्रु अजू चाल । थुकिया कारण द्वारपालयाके न्यन । द्वारपालं चक्रमण यानाः स्वस्थ जुयाच्वंगु खँ न्यन । अनंलि अजात शत्रुं जुजुया पालितःले छुरां घाः लाकल । घालय् चि चिकं पाका बिल । अझ मिं तकं पुकल । थुकिं याना जुजुयात अतिकं बेदना जुल । थुगु बेदना सह यायां जुजुं देह त्याग यात ।
जुजु विम्बिसारयात स्यायेत अजात शत्रुयात तसकं थाकुल । वं नाना कथंया कुकृति याये माल । तर जुजु छथुं मसी । सु गुलि म्वाइ । सुया आयु गुलि दु अले सु गुबलय् गन सी थ्व खँ सुनानं धाये मफु । मिसा जुइमाः व मिजं । तःमि जुइमाः वा चिमि । अझ जुजु वा प्रजा हे छाय् मजुइमाः गबले गन गुकथं सी धाये फइमखु ।
सिद्धार्थया जन्मदाता मां महामायादेवी खः । सिद्धार्थ जन्म जुयाः न्हय्न्हु दुबलय् मंत । विशाखा महाउपासिका बुद्धकालया अग्रणी महाउपासिका खः । विशाखा सच्छि व नीदँ म्वात । गुलिं ला झन् असान्दर्भिक कथं म्वानावंगु खः खंकेफु । अथे हे अकस्मात मृत्यु जूगु नं खंके फु । बहनी द्यँवंम्ह सुथय् सिनाच्वनी ।
लँय् वँवं लुफिं हानाः सित । सीगु घटना जक मखु । अजू कथं म्वानाच्वंगु घटना नं मदुगु मखु । सिथं यंकेत तयार जूम्ह म्वानावइ । अझ २०७२ बैशाख १२ गते तःभुखाय् ब्वल । थुगु इलय् तःम्हमछिं छेँ दुना ल्हानाच्वंम्ह नं म्वानाच्वन । थुकथं अजू चायेपुगु घटना बुद्धकालय् नं जू । छगू परिवारया मचा छम्ह खुसिइ कुतुंवन ।
वयात तःधिकःम्ह न्यां नल । उम्ह न्यायात माझीं लाना काल । माझीं न्या मी यंकल । छम्ह सेठनि नं न्या न्याना यंकल । वं न्याया प्वाः फात । प्वाथय् मचा छम्ह खन । वं उम्ह मचायात थम्हं लहित । काल मवयेकं सुं सीमखु । थुकिं नं स्पष्ट याः । जन्मया लिउ लिउ मृत्यु स्वाना वइ ।
जन्मया सार थुइकाः म्वायेगु हे ताः आयु म्वायेगु खः । थुकिया लागिं सच्छिदँया आयु दयेमाः धइगु नं मदु । म्हो आयु म्वाना नं जीवन सार्थक यायेफु । उकिं धम्मपदया हजार वर्गय् नं धयातःगु दु—‘उत्पत्ति व विनाशया ज्ञान ल्वमंकाः सच्छिदँ म्वायेगु स्वयां उत्पत्ति व विनाशया ज्ञान थुइकाः छन्हु म्वायेगु बेस ।’
LEAVE YOUR COMMENTS