ने. सं. ११४६ सिल्लाथ्व दुतिया -

शान्तिपू ः जिर्णोद्वार जुइ मफयाच्वंगु सम्पदा

विश्व सम्पदाया धलखय् लानाच्वंगु स्वयम्भूया आपालं सम्पदा पुनःनिर्माण यायेगु ज्या अझं जुइ फयाच्वंगु मदुनि । उकिसनं तन्त्र दीक्षा कयातःम्ह दँकःमि, सिकःमि लगायतया जनशक्ति अभाव जुइवं विश्व सम्पदाय् लानाच्वंगु स्वयम्भूइ च्वंगु शान्तिपुर मर्मत व जिर्णोद्वार यायेगु ज्या नं जुइ फयाच्वंगु मदु ।

शान्तिपुर देगलय् तान्त्रि देवी दु धइगु विश्वासया कारणं सर्वसाधारण ज्यामितय्त दुने दुहां वनेगुलिइ प्रतिबन्ध तयातःगु दु । वि.सं. २०७२ साल बैशाख १२ गतेया तःभुखाय् व वयां लिपाया पराकम्पया कारणं उगु सम्पदा चिरिबायाः दुना वनीगु अवस्थाय् थ्यनेवं करिब निदँ न्ह्यः स्वयम्भू व्यवस्थापन तथा संरक्षण महासमितिं करिब प्यंगू करोडया लागतय् मर्मतया ज्या न्ह्याकूगु खः ।

तन्त्र साधनाया निंतिं अतिकं महत्वपूर्ण शान्तिपुरय् छुं छुं गोप्य तन्त्रमन्त्रया अभिलेख, तान्त्रिक पुजाया अभ्यास व तान्त्रिक देवदेवीया साधना विधि तयातःगुलिं सर्वसाधारणयात पुजा यायेगु व दर्शनया व्यवस्था यानातःगु मदु ।शान्तिपुर देगः गबलय् निर्माण जूगु धइगु यकिन नक्सां धाये फुगु स्थिति मदुसां थ्व लिच्छवीकालीनया अन्त्य व मल्लकालीन युगया शुरुवातया दथुइ संक्रमणकालय् दयेकूगु खयेमाः धइगु अनुमान यानातःगु दु ।

स्वयम्भूयात कपिलवस्तुइ लुया वःगु स्तुपालिपाया दकलय् पुलांगु स्तुपाकथं कायेगु यानातःगु दु । गोकर्ण व नरलय् लुया वःगु शिलालेखय् स्वयम्भूया वर्णन यानातःगु दु

वरिष्ठ संस्कृतिविद मिलनरत्न शाक्यया कथं शान्तिपुर दुने दुगु अंगलय् च्वयातःगु मल्लकालीन ईलिसे ज्वःलाःगु सीदुगु दु । च्यागूगु निंतिं झिंनिगूगु शताब्दीया दथुइ थ्व देगः दयेकूगु धइगु विश्वास यानातःगु दु । तन्त्र दीक्षा कयाः साधना याये फुपिं झिंनिम्ह स्थानीय जनशक्तिं जक मर्मतया ज्या यानाच्वंगुलिं वंगु असार मसान्ततकया दुने क्वचायेकेमाःगु जिर्णोद्वारया ज्या आतक नं सिधयेके फुगु मदुनि ।

चालु आर्थिक दँ दुने मर्मतया ज्या सिधयेकेगु लक्ष्य कयातःगु दु । स्वयम्भू महाचैत्यनिसें करिब ३०० मिटरया दूरीइ दुगु उगु सम्पदा मर्मत यायेत पुरातत्व विभागं अनुमति बीधुंकाः महासमितिं थःगु हे खर्चय् जिर्णोद्वारया ज्या न्ह्याकूगु खः । उगु सम्पदा पुलां जूसां नं लिपांगु इलय् विकास जूगु प्रविधिया प्रयोग यानाः मर्मत सम्भार यायेगु योजना दु ।

येँ महानगरपालिका–१५ य् लानाच्वंगु स्वयम्भूया संरक्षण व व्यवस्थापनय् सक्रिय महासमितिया महासचिव महेन्द्ररत्न बुद्धाचार्यं उगु सम्पदाय् स्वदेशी व विदेशी दातृ संस्थापाखें संकलन जूगु आर्थिक स्रोत खर्च यानागु जानकारी बियादिल । महासमितिया कथं करिब ६० प्रतिशत मर्मतया ज्या सिधःसां नं चिचिधंगु अन्तिम चरणया ज्या यायेत धाःसा ई काइगु जूगु दु ।

स्वयम्भू व उकिया जःखः क्षेत्रय् शान्तिपुर, प्रतापपुर, अग्निपुर, वायुपुर, नागपुर, अनन्तपुर लगायत महत्वपूर्ण सम्पदा दु । तःभुखाचं अग्निपुर, शान्तिपुर, प्रतापपुर व पुलांगु तामाङ गुम्बा पूर्णरूपं पाःताः जुइक दुना वंगु सम्पदा खः । पुरातत्व विभागया कथं उगु भुखाचय् लानाः ७५३ चैत्य, देगः, गुम्बा क्षति जूगु खः ।

देय्न्यंकं तःभुखाचं क्षतिग्रस्त जूगु थीथी धार्मिक व पुरातात्विक महत्वया बौद्ध चैत्य, गुम्बा, देगःया जिर्णोद्वार यायेगु ज्या गुलि याकनं जुइमाःगु खः उलि जुयाच्वंगु मदु । संस्कृत भासं स्वयम्भूया अर्थ स्वयम उत्पत्ति जूगु भूमि खः । स्वयम्भूयात कपिलवस्तुइ लुया वःगु स्तुपालिपाया दकलय् पुलांगु स्तुपाकथं कायेगु यानातःगु दु ।

गोकर्ण व नरलय् लुया वःगु शिलालेखय् स्वयम्भूया वर्णन यानातःगु महासमितिया उपाध्यक्ष ज्ञानु लामां जानकारी बियादिल । स्वयम्भूइ स्वांयाःपुन्हि (बुद्धजयन्ती) व श्रीपंचमिया दिनय् विशेष पुजा नापं म्वःम्वः भक्तजनत वयेगु याइ । पौराणिक कालय् विपस्वी बुद्धं पिना बिज्याःगु पलेस्वांया पुसां जल्ल थीगु जः पिहां वयाः स्वयम्भू महाचैत्यया उत्पत्ति जूगु धइगु छुं छुं बौद्ध अनुयायीतय् विश्वास दु ।

इपिं अनुयायीतय्कथं दैवी शक्तिपाखें उत्पन्न जूगु स्वयम्भू महाचैत्य दर्शनया निंतिं चीनं महामञ्जुश्री नेपाः बिज्याःगु व स्वनिगः छगुलिं लखं जायाः जलमग्न जुयाच्वंगुयात निकास बीत च्वबहाःया डाँडाय् खड्गं पालाः मानव वस्तीया विकास याःगु धइगु धापू दु । विभागया प्रवक्ता रामबहादुर कुँवरया कथं विभाग व महासमितिया सहकार्य व समन्वयय् थनया सम्पदा मर्मत यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु ।

करिब निला न्ह्यव विभागं युनेस्कोया ग्वाहालिइ बहुमंगलद्वार मर्मत याःगु खः । भुखाचं क्षति जूगु देगः व सतःफल्चा, चैत्य लगायत सम्पदामध्ये आतकया दुने करिब २०० गू पुनःनिर्माण यायेगु ज्या जुइधुंकूगु दु ।