ने. सं. ११४६ तछलागा पारू -

झिंप्यसः दँ पुलांगु पन्तिया ज्याःपुन्हि जात्रा

येँ (रासस) – काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाया ऐतिहासिक नगर पन्तिइ १४२२ दँ निसें न्यायेका वयाच्वंगु ज्याःपुन्हि जात्रा (हिलेजात्रा) शुरु जूगु दु । जात्राया परम्पराकथं वंगु असार १३ गते सनिलय् पुण्यमाता खुसिइ नागया प्रतीकया रुपय् निपु पं लानाः व देवगण (दुइचा न्यायेकेगु)तय्त बुलुहं पार याकेधुंकाः विशेष जात्रा शुरु जूगु माने याइ ।

जात्रा शुरु जूगु हे दिंकुन्हु बहनि लिबाक्क भद्रकालीया खः सालीसा चछियंकं होम (गैंडु पुजा) जुइगु जात्रा मूल व्यवस्थापन समितिं न्ह्यथंगु दु । समितियाकथं जात्रा हनेगु झ्वलय् चतुर्दशि (निन्हुया दिं)कुन्हु पन्ति नगरया दक्वं देवदेवीया मठ, देगलय् झःझः धायेक पुजा जुइ । लिसें इन्द्रेश्वर महाद्यःया देगःया पूर्वय् अवस्थित महेश्वर गणेद्यःया मूर्ति खतय् तयाः अबिर जात्रा यानाः नगर परिक्रमा याकेगु नापं सनिलय् भद्रकालीया खः सालेगु व चक्र पुजा याःगु खः ।

अथे हे जात्राया स्वन्हुया दिं अर्थात पुन्हिकुन्हु सुथ न्हापां पन्ति बजारय् भद्रकाली, महाद्यः व इन्द्रेश्वरया स्वंगः द्यःखःया ब्वाकेगु याइ । थथे यायेबलय् द्यःखः ध्वदुइबलय् यौनिकता प्रदर्शन यानाः (यौन क्रियाकलाप पिज्वइगु क्रिया) खःयात थवंथवय् ल्वाकेगु ज्या जुइ ।

जात्राया किंवदन्तीकथं पुन्हिया दिंकुन्हु भद्रकालीं ६४ योगिनीया छगू हे रुप कयाः कामोत्तेजक जुयाः महाद्यःयात लित्तलीगु खः । महाद्यः धाःसा त्रिवेणीइ तिंन्हुयाः सू वनी, तर अन नं भद्रकालीं मत्वःतेवं महाद्यवं उन्मत्त भैरवया रुप कयाः भद्रकालीयात बिसिकाछ्वइ । थ्व हे झ्वलय् बिसिउँ वनेगु व लीगु ज्याया रुपय् अबिर जात्रा यानाः द्यःखः ल्वाकीगु खः । लिना यंकाः भैरवं प्यखेरं घेरे यानाः भद्रकालीयात दथुइ लाकेवं लिउनें ठक्कर (धक्का) नकीसा न्ह्यःनें वयाच्वंम्ह इन्द्रेश्वर महाद्यवं नं न्ह्यःने हे घ्वानाछ्वइ । धार्मिक लिधंसाय् द्यःखः ल्वाकेगु परम्परायात यौनिकताया प्रस्तुतिया रुपय् कायेगु याना वयाच्वंगु दु ।

द्यःखः ल्वाकीगु इलय् झने हे जोश अप्वइगुलिं ल्याय्म्ह ल्यासेत द्यःखः ल्वाकेत धित्तुधिनेगु याइ । इन्द्रेश्वर देगःया पुजारी रमेश जंगमयाकथं द्यःखः ल्वाकेगुलिइ कामोत्तेजकया प्रदर्शन यायेमाःगु जूगुलिं न्हापा न्हापा सुथ न्हापा द्यः तुइ न्ह्यः हे द्यःखः ल्वाकीगु खः । विशेषतः काम क्रिडालिसे सरोकार तइगु जात्रा जूगुलिं सब्बचाया इलंनिसें सुथय् द्यः तुइ न्ह्यः हे क्वचायेकेमाः धइगु मान्यता दया वयाच्वंगु खः । तर लिपांगु छुं दँ थुखे द्यः रुपया खःयात तःधंगु सहभागिताय् न्हिनय् ल्वाकेगु याना वयाच्वंगु दु ।

जात्राया परम्पराकथं विशेष पुजाय् सामग्री, सुकुन्डा ज्वनाः आचाजु (कर्माचार्य)त बुलुहुं वनेमाः । थ्व परम्परायात स्थानीय भासं ‘न्ह्याकेगु’ धाइ । आचाजुपिं खुसि पारी गोरखनाथ थ्यनेधुंकाः नाग आसनं दनीगु जूगुलिं इपिं नागराजाया कृपां ल दइगु व बुँज्या यायेत सफल जुइ धइगु जनविश्वास दया वयाच्वंगु दु ।

त्रयोदशिनिसें पुन्हिया चा दत्तले न्यायेकीगु थनया ज्याःपुन्हिया जात्रा क्वचाःगु कन्हय्कुन्हुनिसें बुँइ ज्या यायेगु थनया प्रचलन दया वयाच्वंगु दु । जात्रा सिधयेकाः बुँइ बुँज्या वा वा पीगु शुरु यायेगु परम्परा न्हापांनिसें न्ह्याना वयाच्वंगुलिं थुकियात हिलेजात्रा व नेवाःतय्सं ज्याःपुन्हिया जात्रा धायेगु याना वयाच्वंगु स्थानीयतय् धापू दु । जात्रा क्वचाःगु दिं व प्यन्हु न्ह्यःनिसें पन्तिइ वाफय् वइगु व अनंलि वा वयेगु शुरु जुइ धइगु मान्यता दु ।

जात्राय् बय्लि थेंज्याःगु छताजि सि व केरा जक नयाः चाःहिलेमाःगु परम्परा दु । स्थानीयतय्सं जात्राज्वःछि प्रत्येक छेँखाय् बलि बीगु प्रथा अझं ल्यंकातःगु दुसा पाहां सःताः माने यानाः भ्वय् नकी । स्वन्हुतक न्यायेकीगु थ्व जात्रायात स्थानीय पर्वमध्ये हे तःधंगु जात्राया रुपय् कायेगु यानाच्वंगुलिं पन्ति नगरपालिकां नं थ्वकुन्हु सार्वजनिक विदा बीगु याना वयाच्वंगु दु ।