ने. सं. ११४६ अनलाथ्व नवमी -

बुद्ध शासनय् ऋद्धि व प्रतिहार्य

ऋद्धि छगू कथंया प्रभाव खः, शक्ति खः । गुगु सकसिकें दइमखु। थौं नं ऋद्धिया कारणं विश्वन्यंकं नांदंगु घटनात दु। थःगु मनंतुंगु पूवंकेत ऋद्धि क्यनी । थःपाखे आकर्षित यायेत ऋद्धि क्यनी । अथे ला बुद्ध शिक्षा अध्ययन यायेगु इलय् नं ऋद्धिया प्रतिहार्य क्यंगु घटना दु। तथागत बुद्ध स्वयमं ऋद्धि प्रतिहार्य क्यनाबिज्याःगु खः । बुद्ध शिक्षाय् झिगू कथंया ऋद्धिया वर्णन यानातःगु दु। गुगु थुकथं दु, अधिष्ठान ऋद्धि, विकृति ऋद्धि, मनोमय ऋद्धि, ज्ञानमय ऋद्धि, समाधिमय ऋद्धि, आर्य ऋद्धि, कर्म विपाकज ऋद्धि, पुण्यमय ऋद्धि, विद्यामय ऋद्धि, प्रयोग–प्रत्यय ऋद्धि । बुद्धकालय् ऋद्धि प्रतिहार्य क्यंगु छुं छुं घटना न्ह्यथने ।

बुद्धकालय् पिलिन्द नांया गां छगू दु। छन्हु आयुष्मान पिलिन्दबच्छ भिक्षाटनया लागिं अन बिज्यात। उगु दिनय् अन उत्सव दुगु जुयाच्वन। मस्त सकसिनं बांबांलाःगु वसः पुनातःगु। बांबांलाःगु माः क्वखायातःगु। इपिं सकलें न्ह्यइपुक म्हिताच्वन। थुगु हे इलय् आयुष्मान पिलिन्दबच्छं छेँखापतिं भिक्षाटन बिज्यात। वसपोल छखा छेँय् क्वय् थ्यन। अन आसन लानातःगु। वसपोल उगु आसनय् फ्यतुना बिज्यात। उगु छेँय् मचा छम्ह नं दु। मचां मांयात पिरे यानाच्वन। व ख्वयाच्वन। मचा ख्वःगु खनाः आयुष्मान पिलिन्दबच्छं कारण न्यनाबिज्यात। वसपोलया न्ह्यसः न्यनाः मामं थःगु दुःखया खँ कन। वं धाल, ‘जिपिं चीमिपिं । मेपिनि थें भिंगु व बांलाःगु तिसा वसः गन कायेगु? तर थ्व मचां थुकथंया खँ मसिउ। उकिं वयात नं मेपिनि सरह तिसा माल धकाः ख्वयाच्वन। जिं गनं कयाः बीगु ?

थ्व खँ न्यनाः आयुष्मानं घाँय् छम्हु कायेके छ्वत । उगु घाँय् मचाया म्हय् तयेके बिल । म्हय् तयेवं घाँय् छत्थुं सुवर्णमय माः जुल । थुकथंया माः जुजुयाके तकं मदु। थुलि जक मखु आयुष्मान पिलिन्दबच्छं मगध जुजु विम्बिसारया दक्व प्रासाद सुवर्णमय यानाबिल । वसपोलया छगू संकल्पं जुजुया प्रासाद दक्वः सुवर्णमय जुल । तथागत व तथागतया शिष्यपिंके जक मखु। गृहपतिपिंके नं ऋद्धिया प्रभाव दु। उगु इलय् भदिय नगरय्मे ण्डक गृहपति दु। व नं अतिकं ऋद्धिवानम्ह खः । व छम्ह जक मखु। वया भार्या, काय भौनापं वयाथाय् ज्या याइपिं च्यःतकं ऋद्धिवानपिं खः । इमिगु ऋद्धिया प्रभावं इमिसं द्वलंद्वः मनुखं याइगु ज्या यायेफु। द्वलंद्वः मनूतय् इच्छा पूवंकेफु। ऋद्धिया प्रभाव सकसिकें दइमखु। सकसिनं ऋद्धि क्यने फइमखु। गुम्हेसिकें ऋद्धिया प्रभाव दइ । गुम्हसिनं ऋद्धि प्रतिहार्य याइ । वयात उच्च वर्गय् तइ । वयात द्यः भाःपी । थुकिं यानाः वया अनुयायीपिं आपाः दइ । सकसिनं वप्रति श्रद्धाभाव ब्वलंकी । अय्नं ऋद्धि प्रतिहार्य क्यनेत तथागतं अनुमति बियाबिमज्याः । बुद्ध शासनय्ऋ द्धिवानपिं म्हो मजू । तर ऋद्धिया प्रभाव म्हो जक थासय् जुयाच्वंगु दु। छन्हु तथागत नालन्दाया पावारिक आभ्रवनय् च्वनाबिज्यात । उगु इलय्के बट्ठ गृहपति थ्यंकः वल । केवट्ठ पीगू धन सम्पत्ति दुम्ह महाधनी खः ।

वया बुद्ध धर्मप्रति अतिकं श्रद्धा दु। थःगु श्रद्धाया कारणं तथागतयात बिन्ति यात – ‘यदि सुं छम्ह भिक्षुं नालन्दाय् इलय् ब्यलय् सर्गतय् वनाः ऋद्धि क्यंसा बांलाइ । ऋद्धि प्रतिहार्य खनेवं नालान्दाय् च्वंपिं लय्ताइ । इपिं बुद्ध धर्मय् दुहां वइ ।’

गुम्हेसिकें ऋद्धिया प्रभाव दइ । गुम्हसिनं ऋद्धि प्रतिहार्य याइ । वयात उच्च वर्गय् तइ । वयात द्यः भाःपी । थुकिं यानाः वया अनुयायीपिं आपाः दइ । सकसिनं वप्रति श्रद्धाभाव ब्वलंकी । अय्नं ऋद्धि प्रतिहार्य क्यनेत तथागतं अनुमति बियाबिमज्याः । बुद्ध शासनय् ऋद्धिवानपिं म्हो मजू। तर ऋद्धिया प्रभाव म्हो जक थासय् जुयाच्वंगु दु ।

थुकथं बुद्ध शासनय् आपालं आपा अनुयायी दयेकेत। आपाः मनूतय्त विश्वास याकेत। बुद्ध शिक्षा सकसितं नाला कायेकेत केबट्ठ गृहपतिं तथागतयात ऋद्धि क्यनेगु इच्छा प्वंकूगु खः । थन केबट्ठं विध्वंस यायेत स्वःगु मखु। उगु इलय् नालन्दा समृद्ध व सम्पन्न, उन्नत नगर खः । अय्नं अन तथागतप्रति अप्रसन्नपिं दु। ऋद्धि प्रतिहार्यं इपिं प्रशन्न जुइ । बुद्ध, धर्म व संघ नाला काइ धइगु वया विश्वास खः । तर ऋद्धि न्ह्यागुं इलय्न्ह्या थाय् नं क्यने मजिउ । ऋद्धि क्यनेगु नं निश्चित लागा दइ । थुगु खँ बुद्धकालय् जक मखु। जातकय् नं क्यनातःगु दु। थन बेदब्व जातकया खँ न्ह्यथने ।

छगू इलय् बाराणसीइ ब्रम्हदत्त जुजुं राज्य यानाच्वन । उगु इलय् ब्राम्हण छम्ह दु। वं बैदर्भ मन्त्र सिउ । वैदर्भ मन्त्र अतिकं मू वं । जब नक्षत्रया योग दइ । उगु मन्त्र जप यानाः सर्गःपाखें स्वयेवं न्हय्गू रत्नया वर्षा जुइ । उम्ह ब्राम्हणयाथाय् बोधिसत्व नं विद्या सयेकाच्वंगु खः । छन्हु ब्राम्हणया चेतिय राष्ट्रय वनेगु ज्या जुल । उकिं वं थः शिष्य बोधिसत्वयात नं नापं ब्वना यंकल । उगु इलय् लँय् लुटे याइपिं दुगु खः । इपिं खुँत न्यासः दु। इमिसं निम्ह मनू वःगु खनकि छम्हेसित ज्वनीगु। मेम्हसित धन कायेके छ्वइगु। धन ज्वना वल कि जक बन्धकी तयातःम्ह नं त्वःता छ्वइगु। बौ व कायमध्ये काययात ज्वंसा बौम्हेसित धन कायेके छ्वइ । काय बन्धकी तइ ।

इमिसं बैदर्भ ब्राम्हण व वोधिसत्वयात नं ज्वन । इमिसं गुरु बैदर्भ ब्राम्हणयात बन्धकी तल । बोधिसत्वयात धन कया हयेगु उजं बिल । उकुन्हु धन वा गाइगु नक्षेत्र योग दुगु जुयाच्वन । थ्व खँ बोधिसत्वं सिल । उकिं वं थः गुरुयात बन्दना यानाः धाल, ‘जि छन्हु निन्हुं वये । छपिं ग्यायेम्वाः । जिं धयागु खँ न्यना बिज्याहुँ । थौं धन वा गाइगु नक्षेत्र योग दु। छपिंसं मन्त्र जप यानाः धन वा गायेका बिज्यायेमते । थुकथं गुरुलिसे खँ ल्हानाः व धन काः वन । निभाः बित । खुँतय्सं गुरुयात खिपतं चित । उगु हे इलय् पूर्वपाखे पूर्णगु चन्द्रमण्डल लुयावल । ब्राम्हणं नक्षेत्र स्वल । धन वर्षा जुइगु खँ
सिल । उकिं वं विचाः यात – ‘जिं छाय् सास्ती नया च्वनेगु। मन्त्र जप याये । रत्न गायेके । खुँतय्त धन बी । अले थनं याउँक वने ।’ थुलि विचाः यानाः वं खुँतय्त धाल, ‘यदि धन माःगु जूसा जितः याकनं फ्यना बिउ । जितः म्वल्हुकि । न्हूगु वसतं पुंकि । जिगु म्हय् सुगन्धं इउ । स्वांमाः क्वखायेकी । खुँतय्सं वं धाःथें यात। ब्राम्हणं नक्षेत्र योग सीकाः मन्त्र जप यात। वं सर्गःपाखे स्वल । व हे इलय् रत्न वा गात। खुँत सकसिनं रत्न मुन। सकसिनं प्वः प्वः ज्वनाः बिसिउँ वन। ब्राम्हण नं लिउ लिउ बिसिउँ वन। लँय् दथुइ इमिसं हाकनं मेपिं खुँत नापलात । इमित खुँतय्सं धन माल धाल । धन फ्वनेवं न्हापाया खुँतय्सं ब्राम्हणया शक्तिया बारे कन ।

ब्राम्हणयात अन हे त्वःताः इपिं बिसिउँ वन । लिपाया खुँतय्सं ब्राम्हणयात सर्गतं रत्न वा गायेकेत धाल । तर ब्राम्हणं थुकिया लागिं दछि पीमाःगु खँ कन । वया खँ न्यनाः खुँत तम्वल । इमिसं धाल, ‘ए दुष्टम्ह ब्राम्हण ! मेपिंत धाःसा नकतिनि धन वा गायेकल । जिमित धाःसा दछि पी मानि धाल ।’ थुलि धयाः इमिसं ब्राम्हणयात अन हे स्यानाबिल । इपिं सकलें न्हापाया खुँतपाखे ब्वाँय् वन । निथ्वः खुँत जंगलय् नाप लात । इपिं थवंथवय् ल्वात । अन्तय् निम्ह खुँत जक ल्यन । इपिं निम्हं गांया छगू जंगलय् वन। अन धन गाडे यात। छम्ह जा थुइत गामय् वन। मेम्ह खड्ग ज्वनाः पाः च्वनाच्वन। जा थू वंम्ह खुं थः याकःचां धन कायेगु बिचाः यात। उकिं वं जाय् विष तल । पाः च्वनाच्वंम्ह खुंनं थः याकःचां धन कायेगु विचाः यात। उकिं जा ज्वना वःम्ह खुँ खनेवं वं चदंक पाल । वयात छथाय् तयाः थम्हं जा नल । जा नयेवं व नं अन हे सित। ऋद्धिवान व्यक्ति दुर्लभ । ऋद्धि क्यनेगु प्रतिभा ब्वयेगु खः । तर थुकि सदां भिं याइ धइगु मदु। उकिं तथागतं बुद्ध शासनय् ऋद्धि प्रतिहार्य क्यने पनाबिज्याःगु खः ।