अनलाइनय् नेवाः संस्कार

येँ- कोभिड–१९ महामारीया कारणं थौंकन्हय् ज्याकूया ज्या, मस्तय् आखः ब्वनेगु ज्या, सांगीतिक ज्या, साहित्यिक ज्याया नापनापं गोष्ठी व सहलह थेंज्याःगु ज्याझ्वःत तकं अनलाइन मार्फत सञ्चालन जुयाच्वंगु दु । थ्वहे झ्वलय् आः साहित्यिक, सांगीतिक, प्रशासनिक जक मखु संस्कार व संस्कृतिया ज्याखँ तकं अनलाइनपाखें सम्पन्न जुइगु चलन नं शुरु जुया वःगु दु ।

अमेरिकाय् च्वनाः नेवाः संस्कार संस्कृतिया ज्याय् सक्रिय जुया च्वनादीम्ह भाजु बासव राजोपाध्याय थौंकन्हय् अनलाइनपाखें हे अन च्वंपिं नेवाःतय् इहि, बा¥हाः, श्राद्ध, जंक्व आदि थेंज्याःगु संस्कारया ज्या यानाच्वनादीगु दु । थनिं प्यन्हु न्ह्यः तिनि थम्हं अमेरिकाया कनेक्टिकटय् च्वनादीम्ह राजेन्द्र श्रेष्ठ व ज्योतिका श्रेष्ठया म्ह्यायमय्जु ऋतु श्रेष्ठया इहि संस्कार अनलाइन माध्यम जुमपाखें सम्पन्न यानागु खँ ‘नेपालभाषा टाइम्स’ लिसे जूगु खँल्हाबल्हाय् कनादिल ।

भाजु राजोपाध्याय च्वनादीगु थाय् मेरिल्याण्डं अन वने स्वघौ विमानय् च्वना वनेमाः । थौंकन्हय् अथे वनाच्वनेगु सम्भव मदुगु जुयाः वय्कलं जुमपाखें मचाया इहि संस्कार यानादीगु खः । भाजु राजोपाध्यायं कनादीकथं इहि संस्कारया लागिं तयारी जक यायेत हे स्वघौ माल, वयां लिपा लगातार खुघौ तक जुमय् च्वनाः मचायात कर्म खंकेगु ज्या यानादीगु खः ।

थुकिया लागिं माःगु सामान अन तयारी जुइवं वयकलं भ्वँतय् मन्दः च्वयाः ईमेल यानादिल । उकियात उखें प्रिन्ट यानाः पिकायेवं उकी हे द्यःने पोतायचुं मन्दः च्वयेगु ज्या जुल । छु छु सामान गन गन तयेगु धकाः न्हापा खिचे यानाः फोटो छ्वया बिल । कन्हय् कुन्हु इहि याइथाय् वाइड व क्लोज यानाः निगः क्यामेरा तयाः संस्कारया ज्या शुरु यात ।

उगु ज्याझ्वः बारे वयकलं धयादी, ‘इहि संस्कार भचा ताःहाकः यायेमाः । उकिं थाकुइ ला धइथें च्वंगु खः । तर हाराय मचासे कुतः यानागु जूगुलिं सम्पन्न जुल ।’

कोरोनाया कारणं मनूत पिहां जुइ मफयेवं अमेरिकाय् च्वंपिं गुलिखे नेवाःतय्सं आः अनलाइनपाखें हे थःपिनि छेँय् यायेमाःगु संस्कारत सम्पन्न याना वयाच्वंगु दु । वंगु मार्च महिनाय् जब अमेरिकाय् लकडाउन जुल वहे इलय् वाशिंगटन राज्यया शियाटलय् च्वनादीम्ह वीरेन्द्र श्रेष्ठ व जितेन्द्र श्रेष्ठया नेपालय् च्वनादीम्ह अबु मंत । हवाई उडान बन्द जूगुलिं वयकःपिं नेवाः वये मखन । अमेरिकाय् नं झिंस्वन्हुया क्रिया यायेत भाजु राजोपाध्याय शियाटल वने फइगु अवस्था मंत । राजोपाध्याय च्वनादीगु थासं शियाटल थ्यंकेत ४ घन्टा विमानय् च्वनेमाः । उगु इलय् वयकलं न्हापांखुसी जूम प्रविधि छ्यलाः झिंस्वन्हुया क्रिया सम्पन्न यानादीगु खः ।

वयां लिपा जूमपाखें नेवाःतय् मेमेगु संस्कारत नं याना वनेगु क्रम शुरु जुल । ओहायो राज्यय् च्वनादीम्ह डा. रूबी श्रेष्ठ व मिनोज राजभण्डारीया म्ह्याय्मय्जुया बा¥हाः संस्कार जूमपाखें जूगु खः । मिसा मस्तयत बा¥हाः तयेगु अप्वः पियाच्वनेगु नं मिले मजूगुलिं जूमपाखें जूसां यायेगु ज्या जूगु खः ।

भाजु राजोपाध्यायं कनादी, ‘लकडाउन लिपा आः तक जिं अमेरिकाया झिगू सिबें अप्वः राज्यय् च्वंपिं नेवाः मिसामस्तय् बा¥हाः संस्कार जूमपाखें सम्पन्न याना बीधुन ।’

बा¥हाः जक मखु, ज्याथपिं मनूतय् ज्याःजंक्व तकं आः जूमं हे सम्पन्न जुइगु जुयाच्वंगु दु । वंगु क्वाति पुन्हि कुन्हु वयकलं मेरिल्याण्डय् च्वनादीम्ह भाजु रामजी प्रजापति व मय्जु दुर्गा प्रजापतिया ज्याःजंक्व जूमपाखें सम्पन्न यानादीगु खः ।
‘थम्हं उखेया दृश्य स्वस्वं थथे या, अथे या धया छ्वयेगु । माःगु मन्त्र व पाठ याना छ्वयेगु । उखें वहे वहे याइ । ज्या सम्पन्न जुइ’ राजोपाध्यायं कनादी ।

वयकःया कथं थौंकन्हय् अमेरिकाय् आपालं नेवाःतयसं छेँ न्यायेगु क्रम नं अप्वयाच्वंगु दु । न्हूगु छेँ न्यानाः दुहां वनीबलय् गृह प्रवेश पूजा, रुद्री पूजा, चण्डी पुजा, कुमारी पूजा थेंज्याःगु अनुष्ठान यायेगु चलन दु । अज्याःगु पूजा नं राजापाध्यायं जूमं हे सम्पन्न याना च्वनादीगु दु ।
उलि मखु, मिजं मस्तय् कयतापुजा व इहिपा नं आः जूमं यायेगु चलन जुया वःगु दु । उकी नं वयकलं वहे विधि छ्यलादी ।
नेवाःतय् थीथी संस्कार यानाच्वनासां इहि यायेगु धकाः अःपु मजूगु वयकःया अनुभव दु । धयादी, मेमेगु स्वयां इहि याकेत उलि अःपु मजू । ताःहाकःगु पुजा जूगुलिं अप्वः हे ई काइगु ।’

ल्वयया महामारी दुसां नेवाःतयसं सम्पन्न यायेमाःगु धार्मिक, सांस्कृतिक संस्कार धाःसा मत्वःतुसे न्ह्याका हे तुं च्वंगु व उकी थः नं सहभागी जुइ खनाच्वंगुली वयकः लयताः । लिसें थज्याःगु महामारीया इलय् नं थः मस्त व मांअबुया संस्कार विघ्नवाधा मवयेकुसे सम्पन्न याये खनाः सम्बन्धित मनूत नं लयताःगु वयकःया अनुभव दु । सकस्यां लागि थ्व छगू न्हूगु अनुभव थें जुयाच्वंगु दु ।

भाजु राजोपाध्याय सन् २००७ निसें अमेरिकाय् च्वनाः अन च्वंपिं नेवाःतयगु धार्मिक, सांस्कृतिक संस्कारत सम्पन्न यायेगु ज्याय् सक्रिय जुया च्वनादीगु दु । अमेरिकाया ५० राज्य मध्ये ४८ राज्यय् वनाः अन च्वनीपिं नेवाःतयगु धार्मिक–सांस्कृतिक ज्याय् वयकः सहभागी जुयादीधुंकूगु दु ।

आः अमेरिकाय् वयकःयात सकसिनं नं ‘नेवाः पुरोहित’ धकाः म्हसीकेगु यानाच्वंगु दु । अमेरिकाय् च्वनाः नेवाः भाषा व संस्कृति च्वन्ह्याकेगु ज्याय् सक्रिय जुया च्वनादीम्ह भाजु राजोपाध्याय हलिं नेवाः दबू अमेरिका कचाया छ्यांज्ये नं जुयादी । हलिं नेवाः दबूपाखें वयकःयात उत्तर अमेरिकाया लागिं नेवाःतय् ‘सांस्कृतिक दूत’ धइगु उपाधि समेत बियातःगु दु ।

अमेरिकाय् च्वनाः थुलिमछि सांस्कृतिक–धार्मिक ज्याखँत यानादीधुंकूसां कोरोना महामारीया थ्व इलय् अनलाइन माध्यमं संस्कार संस्कृतिया ज्या यानाच्वनागु धाःसा थःपिनि लागिं नं तसकं न्हूगु अनुभव जूगु खँ वयकलं कनादी ।
‘खतुं न्ह्यःने हे च्वनाः याना थें सन्तुष्टि ला जुइ मखु जुइ, अयनं थौंकन्हय् ई हे थज्याःगु वया बिल, सन्तुष्ट मजुसें नं मगाः । आः बुलुहुँ बानी जुयावनी जुइ’ वयकलं थःगु अनुभव कनादी ।

आः भविष्यय् थथे हे अनलाइन माध्यमपाखें हे नेवाःतय् संस्कृति संस्कार सम्पन्न यायेगु ज्या जकं न्ह्याः वनीगु खः ला ? थुखेपाखे धाःसा वयकलं थथे हे जुइ धयादी मफु । अयनं वयकःयात ताः – ‘न्ह्यःने हे च्वना थें अनभूति बी फुसा ला यक्व हे बांलाः । थौंकन्हय् प्रविधिलिसे सतिक च्वनाः न्ह्याः मवँसे नं मगाःगु अवस्था दु ।’

पुरोहित (गुर्जु वा द्यःभाजु) छखे व जयमांपिं मेखे च्वनाः संस्कार सम्पन्न यायेगु थ्व प्रथा नं नेवाः संस्कृतिया छगू न्हूगु आयाम जुयाः पिलू वःगु दु । थुकियात नेवाः संस्कृतिइ कोरोनां लाकूगु छगू अजूचायापुगु लिच्वःया रुपय् थुइकेगु पायछि जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS