लोकतन्त्रय् न्ह्यसः न्यनेगु अधिकार

भारतय् नरेन्द्र मोदी प्रधानमन्त्री जुइधुंकाः सरकारयात दकलय् अप्व न्ह्यसः न्यनीम्ह छम्ह खः – ल्याय्म्ह नेता कन्हैया कुमार । जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालयया विद्यार्थी संगठनया प्रमुख जुयाच्वंगु इलंनिसें कन्हैया कुमारं मदिक्क सरकारयात न्ह्यसः न्यनेगु यानाच्वंगु खः । थौं कन्हैया कुमार विद्यावारिधि प्राप्त यानाः विश्वविद्यालयनाप आवद्ध मजुइधुंकल । तर सरकारयात न्ह्यसः न्यनेगु अझ त्वःतुगु धाःसा मदुनि । जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालयया विद्यार्थी संगठनतय्सं नं सरकारयात न्ह्यसः न्यनेगु त्वःतुगु मदुनी । ल्याय्म्ह नेता कन्हैया कुमारं न्ह्याबलें धयादी, ‘जिं सरकारयात न्ह्याबलें न्ह्यसः न्यनाच्वना छाय् धाःसां लोकतन्त्रयात म्वाकातयेगु निंतिं राज्ययात न्ह्यसः न्यनेगु तसकं आवश्यक जू ।’

कन्हैयाया न्ह्यसःपाखें आजित मोदी सरकारं छक्वः वयात देशद्रोहया मुद्दा चले यानाः जेलय् कुनेगु तकं ज्या यात । अथेखःसां सरकारयात न्ह्यसः न्यनेगु ज्या धाःसा जुयातुं च्वन । हरेक देश गुगुं नं राजनीतिक दल सरकारय् थ्यनेवं वयात तसकं मयइगु विषय धइगु हे जनताया न्ह्यसः खः । राज्यं जनतां न्यंगु न्ह्यसःयात थःगु विरोध व समग्र व्यवस्थाया विरोधीकथं तायेकेगु याइ । राज्यया छुं नं छगू ज्याया बारे न्ह्यसः तयेगु ज्या जुइवं उम्ह व्यक्ति वा संस्था राज्य व सरकारया विरोधीया खेमाकथं नालाकाइ । अझ उगु व्यवस्थायात हे परिवर्तन यायेत स्वयाच्वंपिं छगू ‘आराष्ट्रिय तत्व’ कथं नं कायेगु याइ । गनं नं छुं राजनीतिक संगठननाप आवद्ध मजुसें स्वतन्त्र नागरिक जुयाः न्ह्यसः न्यंसां वयात सरकारं क्वखायेका बीगु ‘ट्याग’ खः – सरकार विरोधी ।

नेपाःया इतिहासय् नं राज्यं थज्याःगु ‘सरकार विरोधी’या बिल्ला यक्वसित मबिउगु मखु। प्रायः निरंकुश सत्तां लोकतन्त्रया हिमायतीतय्त थुकथंया द्वपं बीगु यानाच्वंगु खः । राणातय् दरवार व निरंकुश पंचायती व्यवस्था विरुद्ध सः ल्ह्वनीपिं फुक्कसित थज्याःगु हे द्वपं बीगु यात । तर अज्याःगु द्वपं फयेमाःपिं देशय् लोकतान्त्रिक व्यवस्था निंतिं ल्वानाच्वंपिं खत । थौं देशय् अज्याःपिं हे योद्धातय् कुतलं लोकतन्त्र ला वल । अथेखःसां न्ह्यसः न्यनीपिंत ‘सरकार विरोधी’ धकाः तायेकीगु प्रवृत्ति धाःसा अझ दिउगु मदुनी । सायद सत्ता धइगु अज्याःगु थाय् खः गन सुनां नं वयात रचनात्मक सुझाव बीगु ज्या यात धाःसा वयात सरकार विरोधी हे खनीगु खइ ।

थौं नेपालय् ल्याय्म्हतय्सं प्रदर्शन याःगु इलय् उकियात विदेशीतय्सं याकूगु धयाबिल । सम्भवतः लोकतन्त्रय् सत्ताय् वइपिं राजनीतिक दलतय्सं याइगु दकलय् तःधंगु गल्ती थ्वहे खः । सरकार यदि जनताप्रति उत्तरदायी जुइगु खःसा जनतां फ्वनाच्वंगु स्वयां अप्वः जवाफदेही जुइमाःगु खः ।

नेपालय् थौं लोकतान्त्रिक व्यवस्था अनुरुप निर्वाचनपाखें त्यानावःपिं सत्ताय् दु। लोकतन्त्रया क, ख, ग, घ जनतायात स्यनीपिं थ्वहे सत्ताय् थ्यंपिं खः । तर, थौं सत्ताय् वनेवं जनताया न्ह्यसः धाःसा इमिगु निंतिं अभिशाप थें तायेकेगु जुयावल । विश्वन्यंकं कोभिड-१९या महामारी जुयाच्वंगु अवस्थाय् सरकारं यानाच्वंगु ज्याखँप्रति प्रायः जनतां सरकारयात उत्तरदायी व जवाफदेही दयेकेगु निंतिं न्ह्यसः न्यनेगु सुरु यात । राजनीतिप्रति खास हेचिउताः मदुपिं, सतकय् गबलें नं आन्दोलनय् कुहां मवइपिं व आन्दोलित मजुइपिं शहरया मध्य व उच्च घरानियाया ल्याय्म्ह-ल्यासेत नं थ्व इलय् सतकय् कुहांवल । ‘इनफ इज इनफ’ धासें सतकय् वःगु उगु पुचःया छगू प्रमुख माग धइगु सरकार जनताप्रति जवाफदेही जुइमाः धइगु खः ।

सत्ताया नेतृत्व यानाच्वंगु दलया विद्यार्थी संगठनतय्सं छसः न्ववाये मफुगु इलय् थाय्थासय् स्वतःस्फुर्त रुपं सुरु जूगु प्रदर्शनं केवल सरकारयात न्ह्यसः तःगु जक खः । न अन सरकार क्वःथलेगु माग जूगु खः, न अन थ्व व्यवस्थाया विरुद्ध छुं कथंया नारा हे थ्वयेकेगु ज्या जूगु खः । केवल सरकारं यानाच्वंगु ज्यायात भिंकेगु मनसाय खः ।

न्ह्यागु हे लोकतान्त्रिक शक्ति छाय् मजुइमाः, न्ह्यसः न्यनेवं सरकारयात यइगु खँ हे मजुल । राजनीतिक धार व आस्थाया खँ मथूपिं, राजनीतिक रंगया भ्यलय् मपुंपिं व राज्यसत्ताया दाउपेचया शिकारया बारे अनिभज्ञ अज्याःगु भीडयात सरकारं स्वयेगु मिखाय् छुं हिउपाः मवः । बरु अःपुक धयाबिल – ‘विदेशीतय्सं सरकारया विरोध यायेगु निंतिं याकूगु प्रदर्शन ।’ सरकारयात प्रदर्शनकारीतय्त छगू ‘ट्याग’ बीत गुलि अःपु, उलि हे प्रदर्शनकारीतय्सं न्यंगु न्ह्यसःया लिसः बीत थाकु ।

म्हिगः भारतय् ल्याय्म्ह नेता कन्हैया कुमारं मोदी सरकारयात न्ह्यसः न्यंगु इलय् देशद्रोही धासें जेलय् कुनेगु, मुद्दा चले यायेगु यात । थौं नेपालय् ल्याय्म्हतय्सं प्रदर्शन याःगु इलय् उकियात विदेशीतय्सं याकूगु धयाबिल । सम्भवतः लोकतन्त्रय् सत्ताय् वइपिं राजनीतिक दलतय्सं याइगु दकलय् तःधंगु गल्ती थ्वहे खः । सरकार यदि जनताप्रति उत्तरदायी जुइगु खःसा जनतां फ्वनाच्वंगु स्वयां अप्वः जवाफदेही जुइमाःगु खः । तर अःखबतं सतकय् वइपिं जनतायात थीथी द्वपं बियाः थःगु असफलतायात त्वपुइगु कुतः यानाच्वनीगु धइगु स्वयम लोकतन्त्रया निंतिं खतराया विषय खः ।

थौंया मुद्दा केवल छम्ह मनू, छगू संस्था वा छथ्वः प्रदर्शनकारीतय्सं सरकारयात उत्तरदायी व जवाफदेही दयेकेगु निंतिं ल्ह्वनाच्वंगु न्ह्यसः मखु।  थौंया मुद्दा धइगु झीसं कल्पना यानाच्वनागु समाजया स्वरुप गज्याःगु खः ? झी म्वायेत आवश्यक समाज गज्याःगु खः ? झीसं सघर्ष यानाः हयागु लोकतन्त्र गज्याःगु खः ? झीगु लोकतन्त्र गुलि बल्लाः उकिं हे झीगु समाजयात मार्गनिर्देशन बीइ ।

सत्ताय् दुपिं मनू, राज्य व सरकारयात थौं झीसं न्ह्यसः न्यनेगु वातारण मदइगु खःसा झीसं थुइकेगु धइगु हे अन लोकतन्त्रया लकस फ्यासुया वनाच्वंगु दु। लोकतन्त्रयात क्वातुका तयेगु खःसा प्रत्येक मनुखं थःत शासन यानाच्वंगु सरकारयात न्ह्यसः न्यनेगु अधिकार सुनिश्चित जुइमाः । यदि सरकारं न्ह्यसः न्यनीपिं मनूतय्त म्हुतुप्वाः तिकेगु कुतः जुइसा अज्याःगु राज्यपाखें बुलुहुं लोकतन्त्रया पतन जुइ । उकिं लोकतन्त्रयात क्वातुका तयेगु निंतिं जनतां राज्ययात न्ह्यसः न्यनातुं च्वनेमाः । गबले तक जनतां न्यनीगु न्ह्यसःयात सरकारं सहज तरिकां काये फइमखु अबलय् तक लोकतन्त्रया निंतिं खतराया दु धइगु खँय् स्पष्ट जुइमाः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS