‘लकडाउनया इलय् मस्तय्त मानसिक समस्या जुइफु, सजग जुयादिसं’

येँ – नेपालय् कोरोना भाइरस (कोभिड-१९)या कारणं लकडाउन जुयाच्वंगु नीच्यान्हु जुइधुंकूगु दु । लकडाउनया कारणं फुक्कसिया नियमित ज्याखँय् हिउपा वःगु दु । मस्तय् नियमित धलखय् नं तःधंगु हिउपा वःगु दु । मस्तय् ब्वनेकूथि बन्द जुयाच्वंगु दु, पासापिं नाप म्हितेगु आदि फुक्क बन्द जुयाः छेँ हे च्वनाच्वनेमाःगु बाध्यता दु । उकीया लिच्वः कथं न्हिन्हि छेँय् टिभी स्वयेगु, मोबाइलय् म्हितेगु अले इन्टरनेट चले यायेगु ज्याखँय् मस्त थौंकन्हय् अप्व लगे जुयाच्वंगु दु ।

थुकीं यानाः मस्तय्त नकारात्मक लिच्वः तकं लाकेफुगु खँ विज्ञतय्सं धयाच्वंगु दु । उकीं अभिभावकतय्सं मस्तय्त विशेष ध्यान बीत नं विज्ञतय्सं इनाप याःगु दु । छुं न्हि न्ह्यः जक स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयं याःगु नियमित पत्रकार सम्मेलनय् मन्त्रालयया प्रवक्ता डा. विकास देवकोटां नं मस्तय्त विशेष ध्यान बीत इनाप यानादीगु खः ।

‘लकडाउनया कारणं मस्तय्सं छुं असहज अवस्थाया सामना यानाच्वंगु जुइफु ।’, वय्कलं धयादी, ‘मस्तय्त मानसिक व मनोसामाजिक समस्या जुइफु । द्यनेमफइगु, ग्याइगु आदि समस्या जुइफु । उकीं उमित स्वयेगु निंतिं विशेष पहल यायेमाःगु आवश्यकता दु ।’

कान्ति बाल अस्पतालया मानसिक रोग विशेषज्ञ डा. गुञ्जन ध्वजुया कथं लकडायनया इलय् थीथी कारणं मस्तय्त मानसिक समस्या जुयाच्वंगु जुइफु । वय्कःया कथं मस्तय्सं न्हापा लिपा यानाच्वंगु नियमित धलः हिलावनाच्वंगु व थौंकन्हया नियमित रुपं छु जुइ धकाः धायेमफइगुलिं थज्याःगु समस्या वयेफु ।

‘छेँ दुने हे नियमित धलः दयेकाः ब्वंकेगु, म्हितिकेगु, व्ययाम याकेगु, रचानात्मक ज्याखँ याकेगु नापं मस्तय्त इच्छा दइगु ज्या याकेजिउ ।’

वय्कलं धयादी, ‘मस्तय्सं यक्व खँ अभिभावपाखें स्यनाकाइगु खः । यदि अभिभावकत यक्व तनावय् दुसा मस्तय्त उकीया लिच्वः तप्यंक लाइ ।’

अथेहे टिभी, इन्टरनेट लगायत सामाजिक सञ्जालय् वइगु गलत समाचारया कारणं नं मस्तय्त नकारात्मक लिच्वः लाकीगु खँ डा. ध्वजुं धयादी । ‘थुकीं यानाः मस्तय् मस्तिष्कय् ग्याचिकु ब्वलनी ।’, वय्कलं धयादी, ‘अभिभावकतय्सं मस्तय् ग्याचिकुया बारे बांलाक खँल्हायेगु व थुइकेगु कुतः यायेमा ।’

लकडाउनया कारणं विश्वन्यंकया करिब छगू अर्ब मस्तय् नियमित रुपं स्कूल व कलेजय् वनेगु पाखें वञ्चित जुयाच्वंगु दु । नेपालय् नं नियमित कक्षा नापं एसईई व प्लस टु लगायत विश्वविद्यालय तहया फुक्कं परीक्षा स्थगति जूगु दु ।

छेँय् च्वना मस्तय्त वयेफइगु मानसिक समस्या पनेगु निंतिं छेँ हे नियमित धलः दयेकाः ज्या यायेगु सुझाव डा. ध्वजुं बियादी । वय्कलं धयादिल, ‘छेँ दुने हे नियमित धलः दयेकाः ब्वंकेगु, म्हितिकेगु, व्ययाम याकेगु, रचानात्मक ज्याखँ याकेगु नापं मस्तय्त इच्छा दइगु ज्या याकेजिउ ।’

दकलय् महत्वपूर्ण मस्तय्त कोभिड भाइरसया बारे बांलाक थुइकेगु व ग्यानापुगु खँ मल्हायेत वय्कलं सुझाव बियादी । नापं अभिभावकतय्सं थः मस्तय् नाप फक्व ई बीगु, तःधिकःपिं नापं जना छेँया ज्या याकेगु व इमिगु ज्यायात ‘इनकरेज’ यायेमाःगु बिचाः वय्कलं प्वंकादिल ।

मन्त्रालयया प्रवक्ता डा. देवकोटां नं मस्तय् मानसिक समस्या वयेमबीत थज्याःगु हे सुझाव बियादी । वय्कलं धयादी, ‘छेँय् न्ह्यइपुगु लसकया अवस्था दयेकेगु, छेँय् दुने म्हित्केफइगु कासा म्हित्केगु, शाररिक व बौद्धिक क्षमता अप्वयेगु ज्याखँय् ब्वति कायेकेगु, टिभी ग्यानापुगु खँ स्वयेमबीगु, छेँया थीथी ज्याखँय् ब्वति कायेकेगु आदि यायेजिउ ।’

थज्याःगु हे समस्यायात वाःचायेकाः कान्ति बाल अस्पतालं मस्तय्त मानसिक समस्या जूसा अस्पतालया मानसिक रोग युनिटया हटलाइन नम्बर ९८०८५२२४१०लय् सम्पर्क यायेत इनाप याःगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS