ने. सं. ११४६ दिल्लागा चौथी -

‘चतुपरिषद’ बल्लाकेगु अभियानय् धम्मवती गुरुमां

सब्ब बुद्ध नमस्सामि
धम्मञ्च जिन भासितं ।।
संघञ्च सोल सम्पन्नं
अहं वन्दामि सब्बदा ।।

थ्व पालि गाथा धर्मकीर्ति विहारय् बुद्ध पुजा जुक्वपतिकं ब्वनीगु गाथा खः । अष्टमी निकः, पुन्हि, आमाइ व संल्हू यानाः लय् न्याक्व सामुहिक बुद्धपुजा जुयाच्वंगु दु । न्यादँ खुदँति न्ह्यवनिसें बुद्ध पुजा धुंकाः धर्मउपदेश बियाबिज्याइम्ह गुरुमामं थ्व गाथा ब्वना बिज्याइ । थ्व गाथा सकल उपासक उपासिकापिंत नं ब्वंकाः न्वय्वयेके बीगुया सुरुवात श्रद्धेय धम्मवती गुरुमामं सुरु यानाबिज्याःगु खः ।

थौं वयाः धर्मकीर्ति विहारय् वइपिं जक मखु छेँय् छेँय् फेसबुक लाइभ स्वयाच्वंपिंके नं न्वय् वयेधुंकल । पुन्हिपतिकं धर्मदेशना यानाबिज्यानाच्वंम्ह गुरुमामं आः नं थथे धयाबिज्यानाच्वंगु हे दु, ‘का सकसिनं पाःलाक धयादिसँ – सब्ब बुद्धं नमस्सामि….।’

अले हानं धयाबिज्याइ– ‘थ्व गाथा कण्ठ वयेकाति धयागु सकसिकें वः ला ? सुथय् दने सातं व बहनी द्यने त्ययेकाः स्वक्वः स्वक्वः ब्वं धयागु का, सकसिनं ब्वं ला ?’

‘थुकिया अर्थ वः ला ?’ धाधां थःम्हं हे अर्थ नं कनाबिज्याइ–
सकल बुद्धपिंत नमस्कार
बुद्धपिंसं कनाबिज्याःगु धर्मयात वन्दना
शीलं सम्पन्न जुयाबिज्याःपिं संघयात नं जिं न्ह्याबलें वन्दना याना धाःगु का ।

गुरुमामं हाकनं थ्व गाथायात बांलाक ध्वाथुइका बिज्याइ, ‘झीसं गज्याःम्ह बुद्धयात वन्दना यानाच्वना, गज्याःगु धर्मयात वन्दना यानाच्वना, गज्याःगु संघयात वन्दना च्वना धयागु खँ बांलाक थुइके माः ।’ थुकथं गुरुमामं धर्म याना धकाः जुयाच्वंपिं व्यक्तिपिं नं धर्मय् मलानाच्वने यः धकाः सचेत यानाबिज्यानाच्वनी ।

थौंकन्हय् धर्मप्रचार ला यक्वं जुयाच्वन, तर व्यक्तिपिनि पुण्य कमय् जुयाच्वं कि मच्वं धयागु विषयय् गुरुमां चिन्तित जुयाबिज्याइगु खँ वसपोलया थीथी प्रवचनं क्यनाच्वंगु दु ।

वसपोलयात वंगु दँय् छगू बिचारं क्वातुक थाय् काल, ‘झीगु देशय् बुद्धशासन चिर स्थायी यायेत चतुपरिषद् बल्लाःपिं माल ।’ भगवान बुद्धं ‘चतुपरिषद’ धकाः भिक्षु, भिक्षुणी, उपासक, उपासिकापिंत धयाबिज्याःगु खः । थुपिं प्यखलकं शिक्षाय् विनीत (सुप्रशिक्षित), विशाख (विशेषज्ञ), बहुश्रुत (विद्वान), धर्मधर (धर्मयात सहीकथं धारण याइम्ह), पूवंक अध्ययन यानाः मेपिंत कने फुम्ह, देशना याये फुम्ह, नैर्याणिक (निर्वाणपाखे अग्रसर म्ह) योग्यम्ह जुल धाःसा जक जि परिनिर्वाण जुइगु खः धकाः मारयात धयाबिज्याःगु खँ दीघनिकायया महापरि निर्वाण सूत्रय् उल्लेख दु ।
भगवान बुद्ध चतुपरिषद सक्षम, सबल, योग्य जुसेंलि परिनिर्वाण जुयाबिज्यात । थथे चतुपरिषद तयार जूगु कारणं हे थौंतक बुद्धया शिक्षा निरन्तर रुपं न्ह्यानाच्वन ।

वसपोल गुरुमामं थ्व हे विषय हाकनं प्रचार जुइमाःगु तातुनाः न्यू नेपाल प्रेसं तःदँ न्ह्यः निसें बुद्ध जीवनीया सचित्र तयाः विक्रम संवत् न्हूदँया क्यालेन्डर पिथनीगुयात थुगु चित्र तयेगु खँ सल्हा बियाबिज्यात । गुरुमामं थःके न्हापा दुगु चतुपरिषदं धर्मचक्र चाःहिकाः न्ह्याकाच्वंगु फोटोयात अझ परिमार्जित याकेत थीथी चित्रकारपिंत च्वके बियाः उकी मध्ये विषयवस्तु (थीम) नाप दकलय् मिलय् जूगु ल्ययाः प्रेसयात बियाबिज्यात । थुकथं वि.सं. २०८२ या न्हूगु क्यालेन्डर न्यू नेपाल प्रेसया लुखां पिदनाः वसपोल गुरुमांया परिकल्पनां भगवान बुद्धया सन्देश आपालं थासय् प्रचार जुल ।

गुइदँ पुले धुंकूम्ह गुरुमांया आः नं अनेक न्हून्हू बिचाः वयाच्वनी । थ्वहे कथंवंगु दँ (वि.सं. २०८२) या परिक्षाया प्रकार भचा बिस्कं हे जुल । छकः लुमंके वि.सं २०५२ सालया श्रद्धेय धम्मवती गुरुमांया ६१ दँ बुन्हिया लसताय् साप्ताहिक रुपं भिक्षु संघपाखें अभिधम्म पालि पाठ यायेगु शुरु जूगु खः । गुगुकि थौंतक निरन्तर रुपं न्ह्याना हे च्वन । थुलि अवधिया दुने थन जनमानसय् अभिधम्म धयागु छु गज्याःगु ग्रन्थ, छाय् थ्व थुइके माःगु धयागु खँ बांलाक प्रचार जुइधुंकल ।

थौं वयाः थुकि दुने च्वंगु न्हय्गू प्रकरणया ब्याख्या न्यनेगु, पाठ ब्वनेगु चलन जुयावल । छखे धायेगु खःसा बौद्धिक पुचः दुने अभिधर्मया गहन विषयवस्तु अध्ययन, अध्यापनं बांलाक हे हा कया हयाच्वंगु दु । धर्मकीर्ति विहारय् अभिधर्म विषयया विशेष कक्षा न्ह्यानाच्वंगु विषय व विद्याथीसंख्यापाखें थ्व खँया पुष्टि यानाच्वंगु दु ।

अभिधर्मपिटकय् न्हय्गू प्रकरण दु–
१) धम्मसङ्गणी – धर्मया विषयवस्तु संग्रह यानातःगु
२) विभङ्ग – धर्मयात विभाजन यानातःगु
३) धातुकथा – धर्म व धातुया व्याख्या
४) पुग्गलपञ्ञति – व्यक्तिपिनिगु प्रकार
५) कथावत्थु – स्वंगूगु संगायनाया इलय् २१९ गू गलत धारण धयावःगु निस्स महास्थविर पाखें सुधार यानाः रचना जूगु
६) यमक – जोडा मिले जूगु धर्मया व्याख्या
७) पट्ठान – २४ गू प्रत्ययधर्म थःथवय् आधारित जूगु खँया व्याख्या ।

थुपिं न्हय्गू प्रकरण धम्मवती गुरुमांया जन्मन्हिया साप्ताहिक अभिधर्म पालि पाठ न्ह्याना हे च्वंगु जुल । उपिं न्हय्गू प्रकरणया पालि पाठ कण्ठ वयेकेगु व उकिया चीहाकलं अर्थ थुइकेगु व परिक्षा कायेगु ज्या वंगु दँ निसें सुरु जुल । न्हय्गूगु प्रकरण पठ्ठान पालि शुद्ध रुपं वाचन यायेगु अभ्यास कक्षा ला वि.सं. २०८१ या मंसिर निसें हे सुरु जुल । धम्मवती गुरुमांया सदिच्छा व आज्ञा कथं गुरुवर सह प्रा. मदनरत्न मानन्धर पाखें शुद्ध जुइकपालि वाचन व अर्थ कनेगु कक्षा सुरु जुल ।

थुकथं पठ्ठानया २४ गू प्रत्यय धर्मया अर्थ ब्वनेगु सुरु जुयालि उकिया जाँच नं जुल । २०८२ श्रावण १२ सोमवाः पास जूपिंत पुरस्कार नंबिल । थ्व कक्षाय् ब्वनामिपिनिगु उत्साह खने दसेंलि थुगु हे प्रकारं मेगु कक्षा नं तहगत रुपं वनेगु धम्मवती गुरुमांया आज्ञा शिरोपर यासें मदनरत्न मानन्धरजु नं तयार जुयादिल । धम्मसङ्गणी ला न्हापायागु दँय् हे सिधःगु जुल । पट्ठान नं सिधल । अनंलि विभङ्ग पालिया कक्षा सुरु जुल ।

वाचन अभ्यास व अर्थ ब्वंकेगु जुल । विभङ्ग पालिइ रुपस्कन्ध, वेदना स्कन्ध, संज्ञास्कन्ध, संखार स्कन्ध व विज्ञान स्कन्ध न्यागू दु । थुपिं न्यागू छता छता बिस्कं बिस्कं कथं २०८२ फागुन व चैतया दुने न्यागू हे सेसन यानाः अर्थ नं ब्वंकालि परिक्षा नं क्वचाल । वंगु ज्याःपुन्हि (२०८३ असार १५ गते पास जूपिंत सिरपाः बी नं क्वचाल । थ्व फुक्कं ज्याझ्वः ‘धम्मवती धम्म प्रशिक्षण’ अन्तर्गतया विहारया गुरुमांपिं व विहार या सदस्यपिंसं न्यायेकाच्वंगु जुल । अध्ययन व परीक्षाय् जक ज्याझ्वः सीमित मजू ।

अभिधम्मपिटकया प्रचार प्रसार व संरक्षणयात थीथी ऐतिहासिक थासय् वनाः स्थलगत भ्रमण व पट्ठान पालि वाचनया ज्याझ्वः नं तःक्वःमछि हे जुल । विद्यार्थी पुचः व गुरुमांपिं व गुरु मदनरत्न मानन्धर सहितं न्हापांगु पट्ठान पालि वाचन श्रीघः चैत्य लागां न्ह्यात । वयां लिपा स्वयम्भू महाचैत्य, खास्ती चैत्य, वज्रयोगिनी, नमरा, नक्वाःया ऐतिहासिक स्वयम्भू चैत्य, सुगतपुर विहार त्रिशुली आदि थासय् नापं लुम्बिनी तक नं थ्यन । दकलय् लिपांगु इलय् माझखण्ड धातु चैत्य, माझखण्डय् नं पट्ठानपालि वाचन जुल । थुगु अभिधर्मया दुनेया प्रकरणया गहन विषयवस्तुइ अध्ययन यानादीपिं जाँच बियादीपिं हरेक सेसनय् पीम्ह निसें न्यय्म्ह तक थ्यं । थ्व धयागु गुरुमांया अभियानया सफलता खः ।

थीथी देय्या वरिष्ठ भिक्षु व भिक्षुपिं धम्मवती गुरुमांयाथाय्
इलय् ब्यलय् विश्वया थीथी देय्या वरिष्ठ भिक्षु, भिक्षुणीपिं श्रद्धेय धम्मवती गुरुमांयाथाय् नापलाः बिज्यायेगु याः । वि.सं. २०८२ मंसिर ९ गते म्यानमारया फाउ तया च्याउ स च्वना बिज्याइम्ह श्रद्धय फाउ तया सयादो धम्मवती गुरुमां नापलायेत धर्मकीर्ति विहारय् बिज्यात । ९१ दँयाम्ह वसपोल म्हंमफुगुलिं ह्विलचेयरय् च्वनाः हे विहारय् बिज्यात । वसपोल म्यानमारया नांजाःम्ह ध्यानाचार्य खः, वसपोल स्टेट ओवादाचार्य, अभिधर्म महारत्थ गुरु, अग्गमहापण्डित थेंज्याःगु उपाधि प्राप्तम्ह खः । वसपोलया नेतृत्वय् नेपाःया दोलखाय् धम्मदायाद ध्यान केन्द्र संचालन जुयाच्वंगु दु ।

वि.सं. २०८२ माघ महिनाय् अन्तर्राष्ट्रिय संयुक्त थरवाद भिक्षुणी संघया नेतृत्वय् झिंस्वंगू देय्या सच्छिम्हं मल्याक भिक्षुणीपिं ‘फुटस्टेप्स अफ महाप्रजापति गौतमी, अनरिङ्ग वूमन इन धम्मचारिया’ नां बियाः भिक्षुणी गौतमीया सम्मानय् कपिलवस्तुनिसें वैशालीतकया धम्मयात्रा (चारिका) न्याये कूगु खः । उगु चारि काय् बिज्याःपिं न्याम्ह खुम्ह भिक्षुणीपिं कपिलवस्तु बिज्याये न्ह्यः येँय् बिज्यानाः धम्मवती गुरुमां नापलानाबिज्यात । क्यूबा, इन्डोनेसिया, अमेरिकाया खुम्ह भिक्षुणीपिं गुरुमांया आर्शिवाद कायेत बिज्यात । गुरुमामं वसपोलपिंत नेपालय् दयेकूगु भिक्षुणी प्रजापति गौतमीया मूर्ति बियाबिज्यात । विश्वया भिक्षुणीपिंसं उगु इलय् महाप्रजापति भिक्षुणीया अस्थिधातु नं चारिका यायेहःगु खः ।

विश्व शान्तिया लक्ष्य तयाः अमेरिकाय् सछि व च्यान्हु तक लगातार भियतनामी भिक्षु पञ्ञाकारया नेतृत्वय् ३७०० किलोमिटर शान्ति पदयात्रा सम्पन्न जूगु खः । आलोक नांयाम्ह खिचा छम्ह नं नापनापं वनाच्वंगु दृश्य आपासिनं सामाजिक सञ्जालय् खना नं च्वंगु खः । वसपोलपिनिगु हे पुचःया भिक्षुपिं व उपासक उपासिकापिं नेपालय् नं बिज्यात । बुद्ध जन्मभूमि नेपालय् वसपोलपिं न्हापां लुम्बिनी बिज्यात । अनंलि २०८३ असार १ गत खास्ती, चारुमति विहार, स्वयम्भू,आनन्दकुटी विहार, राष्ट्रपति भवनय् राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल नापलानाः येँया जनबहालय् आर्यावलोकितेश्वर दर्शन यानाःलि श्रीघः धर्मकीर्ति विहारय् बिज्यात । व्यस्तगु इलय् नं वसपोलपिंसं धर्मकीर्ति विहारय् धम्मवती गुरुमां नापलाये गु ई बियाबिज्यात, नापं धर्मदेशना नं यानाबिज्यात ।

थुपिं त्वःताः आपालं थीथी देशया विशेष व्यक्तित्वपिं वसपोलयात नापलायेत बिज्याः । उलि जक मखु अमेरिका, हंगकंग, ताइवानयापिं थन बिज्यानाः धम्मवती गुरुमांपाखें सँ खानाः प्रवजित गुरुमां जुयावंपिं नं दु । अन्तर्राष्ट्रिय भिक्षुणी संघय् वसपोलयात वरिष्ठ भिक्षुणी धकाः हनाबना तया वयाच्वंगुलिं इलय् ब्यलय् थीथी देय्या भिक्षुणीपिं वसपोलया आशिर्वाद कायेत बिज्यायेगु याः ।

थेरवाद बुद्धधर्मया पुनर्जागरण कालनिसें थौंतकया बौद्ध ख्यलय् जुयाच्वंगु कृयाकलापया साक्षी जुयाबिज्याःम्ह धम्मवती गुरुमांयाके शुद्धगु बुद्धधर्म ल्वाकःबुकः जुइ, शुद्ध धर्म तनावनी धकाः आः नं उलि हे चिन्ता दु । थ्वहे कारणं अभिधर्म ज्ञान ल्यंका तयेत वसपोल न्ह्याबलें सक्रिय जुया च्वनाबिज्याइ । प्रविधिया कारणं थौंकन्हय् संचार माध्यम तसकं बल्लानाच्वंगु कारणं ब्वने च्वयेगु सामाग्री नं आपालं दु । बौद्ध ख्यःया अप्वया वयाच्वंगु गतिविधि नं आपालं स्वये खने दयाच्वंगु दु । थ्व हे परिप्रेक्ष्यय् वसपोल अभिधर्म ज्ञानया प्रचार व अध्यापनय् थौं तक नं छगू हे उद्देश्य ज्वनाः न्ह्यानाच्वंगु खना च्वनागु दु ।

धम्मवती गुरुमांया जन्मन्हि हनेगु धयागु जन्मन्हि हनेगु जक अवश्य नं मखु, वसपोलं झी सकसितं कुशल पुण्य मुंकेत बियाच्वंगु अवसर खः । थ्वहे इलय् झी सकसिनं शील, समाधी, प्रज्ञा बृद्धि यायेगु कुतः यायेनु । अनन्तगुणमयी श्रद्धेय धम्मवती गुरुमांयात कोटी कोटी बन्दना ।