शासनधज धम्माचरिय दो गुणवती

खुइदँ खुइन्यादँ ति न्ह्यःया खँ खः थ्व, गुगु इलय् श्रद्धेय धम्मवती गुरुमां बर्माया मोलमिन शहरया नांजाःगु खेमाराम नन्स् स्टडीज सेन्टरय् बुद्धधर्मया उच्च शिक्षाया अध्ययन यानाच्वंगु खः । उगु बखतय् नेपालय् मिसातय्त आखः ब्वनेगु, ब्वंके छ्वयेगु चलन मदु । गृहत्यागी मिसात ला नगण्य तिनि । थ्व खँय् धम्मवती गुरमांया साप नुगलय् स्याः । ब्वनेगु वातावरण दुसा मिसात जक छु कम धयागु बिचाः । थन अज्याःगु ई खःसा बर्माय् धाःसा बुद्धशिक्षा अध्ययन यानाच्वंपिं अनगारिका गुरमांपिं सलंसः दु । अन पासापिनि दथुइ खँ जुइबलय् धम्मवती गुरुमामं न्ह्याबलें नेपाःया मिसातय् साप दुःख, आखः मसः, मांबौयात चिठ्ठी छपौ तकं च्वये मसः, धर्म छु धयागु नं मसिउ धकाः कनाच्वनीगु जुयाच्वन । अज्याःगु खँ न्यनाः गुम्ह गुम्हं बर्मी गुरुमां पासापिंसं अज्याःगु देशय् नं लिहां वनेगु ला,थन हे बर्माय् च्वँ धाइगु जुयाच्वन ।

धम्मवती गुरुमांया धाःसा थःगु देशय् हे अशिक्षित जुयाच्वंपिं मिसापिंत आखः स्यनाः बुद्धशिक्षा थुइकेबीगु प्रबल इच्छा । उकिं नेपालय् धर्म प्रचार यायेत जितः पासा छम्ह निम्ह बिज्याहुँ धकाः इनाप यानाच्वनीगु जुयाच्वन । गुम्हं पासापिंसं ज्यू का वये का धकाः हल्का लिसः बीगु जुयाच्वन, वयेगु धाःसा सुयां मंमदु । तर मागुण गुरुमां छम्ह हे जक अज्याःम्ह पासा जुल, गुम्हेस्यां नेपाःया मिसातय्गु अवस्था दुग्ययेक न्यनाबिज्याइ । करुणां जाःगु नुगलं अहो उमित ला शिक्षाया जः क्यनेमाःगु दु धकाः धयाबिज्याइगु जुयाच्वन । च्वनेत विहार मदुनि, नये त्वनेगु छुं व्यवस्था मदुनि, थज्याःगु प्रतिकूल अवस्थाय् नं मागुण गुरुमां धम्मवती गुरुमांया लिधंसा जुयाः नेपाः बिज्यायेगु यात ।
धम्मवती गुरुमामं आः नं इलय् ब्यलय् धयाबिज्यानाच्वनी, ‘सलंसः बर्मी अनगारिकापिं मध्ये दकलय् दयामाया दुम्ह करुणां जाःम्ह सह यायेफुम्ह मा गुण गुरुमां जुयाः जक अज्याःगु अवस्थाय् जि नापं नेपाः बिज्याःगु खः ।’

म्यानमारया मुदौं राज्यया कोवरां गामय् सन् १९२४ डिसेम्बरय् अबुऊ मे व मां दो अ‍े त्यङकोया कोखं म्हयाय्मचा मा ख तांया जन्म जुल । झिंनिदँया उमेरय् सन् १९३६ स मोलमिन शहरया भंगु च्याउा विहारय् अनगारिका दोकेसा व दो वंसाचारी गुरुमांपिनि पाखें प्रव्रज्या ग्रहण यानाःलि अनागारिका गुणवती जुयाबिज्यात । वर्मी चलन कथं हनेबहःपिं आदरणीयपिंत ‘मा’ धयागु आखः न्ह्यःने तयाः सम्बोधन यायेमाः । उकिं वसपोल ‘मा गुणवती गुरुमां’ जुल । नेपालय् च्वनाबिज्यासेलिं मांया गुण, मैत्री, करुणा, मुदिता, उपेक्षा गुणं सम्पन्नम्ह जुयाः झी नेपाःमिपिंसं थःगु हे अर्थं थुइकाः मां गुरुमां धायेगु याना वयाच्वंगु जुल । लिपा वसपोलया नामय् ‘दो गुणवती’ च्वयेगु जुल । थ्व नं बर्मी चलन कथं गुण ल्याखं थकाली जूलिसे, उमेर ल्याखं थकाली जूलिसे सम्बोधनय् नांया न्ह्यःने ‘दो’ आखः तइगु खः । उकिं आः वसपोलयात दो गुणवती गुरुमां धायेमाःगु जुल । अय्सां झी नेपाःमिपिनि वसपोलयागु मांया गुण हे नुगलय् स्वचाना च्वंगु जुइमाः, वसपोलयात मांगुरुमां हे धाये यः । थथे धायेबलय् आत्मीयता दु थें ताः ।

प्रव्रजित जुइधुंकाः सन् १९४० स दो कुशलाचारी गुरुमांयाथाय् सतिपठ्ठान ध्यान अध्ययन व अभ्यास यानाबिज्यात । सन् १९४९ स खेमाराम नन्स स्टडीज सेन्टरय् बुद्ध धर्मया उच्च शिक्षा अध्ययन यानाबिज्यात । थनं हे ‘धम्माचरिय’ परीक्षा पास यानाःलि गुरु जुइ योग्य जुल धयागु ‘शासनधज धम्माचरिय’ उपाधि प्राप्त यानाबिज्यात । धम्मवती गुरुमां ‘शासनधज धम्माचरिय’ उपाधि प्राप्तम्ह धयागु ला सकसिनं स्यूगु हे जुल ।

वि.सं. २०२० साल् शासनधज धम्माचरिय मा गुणवती गुरुमां व धम्मवती गुरुमां नेपाः बिज्यात । अनं निसें शुरु जुल संघर्षमय अभियान…. । नेपाः थ्यनेवं धम्मवती गुरुमांया अबुया छेँय् च्वंगु खःसां नं याकनं हे विहार गन दयेकेगु धयागु खँय् ब्वाँय् जुइमाल । उथाय् धम्मवती गुरुमां २९ दँ दयाच्वंगु खः । मा गुणगुरुमां झिनिदँति थकालि जुल । थीथी समस्या सामना यानाः श्रीघः बहालय् वि.सं. २०२२ सालय् धर्मकीर्ति विहार स्थापना जुल । नेपाःया नसा, त्वँसा, भासा नाप भ्यलय् पुंपुं वसपोलं न्ह्यब्वाना बिज्यानाच्वन । विहार स्थापना जुसेलिं थन बुद्ध पुजा वइपिं बुरीपिंत कापीइ आखः च्वयाः च्वयाः स्यनाबिज्यात । स्थापनाकालया न्याम्ह गुरुमांपिं थनया मिसात, मचातय्त बुद्ध शिक्षा बीगुलिइ हे व्यस्त जुल । वइपिंत माःगु स्तरं ग्वःआखः नापं स्यनाबीगु ज्या नं थ्व हे विहारं न्हापां शुरु जुल ।

सरकारी स्तरं प्रौढ शिक्षा धयागु आः तिनि न्यने दःसां नं २०२२ सालं निसें हे धर्मकीर्तिं गृहणी मिसातय्त ग्वःआखः निसें अंक दक्वं स्यनेगु ज्या जुल । मा गुरुमामं नं भोजन बिज्याइथाय् बाखं नं कनेगु यानाबिज्यात । वसपोलं देवनागरी आखः बांलाक सयेकाःलि वि.सं. २०२५ सालं ‘वासेट्ठी थेरी’ नांगु सफू च्वयाः पिथनाबिज्यात । उगु इलय् कविवर चित्तधर हृदयजुं विहारय् झायाः गुरुमांपिंत नेवाः भासं च्वयेगु स्यनादीगु जुयाच्वन । सफू च्वयेगुलिइ नं हःपाः बियाच्वनीगु जुयाच्वन ।

धम्मवती गुरुमामं लुमंकाच्वनाबिज्याइ, ‘अबलय् चित्तधर दाइ छेँय् मंत कि विहारय् माला वा हुँ’ धकाः मनूतय्त थन छ्वया हइ । थुकथं मा गुण गुरुमां नेवाः भासं सफू च्वःम्ह न्हापांम्ह विदेशी खः । वयां लिपा वि.सं. २०४४ सालय् वसपोल प्रव्रजित जूगु न्यय्दँ व नेपाः बिज्याःगु २५ दँ क्यंगु लसताय् धर्मकीर्ति विहारं सुवर्ण रजत उत्सव हन । थुकिया लसताय् वसपोलं ‘नेपालय् २५ दँ जिगु लुमन्ति’ नांगु सफू छगू नं पिथनाबिज्यात । थ्व सफुतिइ धर्मकीर्ति विहार स्थापना निसें धर्मकीर्ति बौद्ध अध्ययन गोष्ठी स्थापना व विहार गतिविधि कृयाकलापया वृत्तान्त दुथ्याः ।

बहुप्रतिभाय् धनी मा गुण गुरुमांया मेगु विशेषता धयागु वसपोलया शिल्पविद्या खः । नसा ज्वरय् यायेगु व भुतू व्यवस्थापनया वसपोलया कुशल नेतृत्वं विहार झःझः धायेत तिबः जुल । वसपोलया श्रृजनशील शिल्पं उगु ईया अध्ययन गोष्ठीया विद्यार्थीतय्त अतिरिक्त कृयाकलाप स्यनेगु ज्या जुल । भ्वं व कापःया स्वां दयेकेगु, पाउँ दयेकेगु, कापतय् फेब्रिक पेन्टिङ यायेगु, चकलेट दयेकेगु स्यनाबिज्याइ वसपोलं । धर्मकीर्ति बौद्ध अध्ययन गोष्ठीया जन्मोत्सवबलय् भ्वंस्वां, पाउँ प्रदर्शनी व विक्री जुइ । नेपाली बजार छुं कथंया विदेशी स्वां दुहां मवःनिबलय् विहारय् जुइगु थुगु प्रदर्शनी तसकं लोकप्रिय जू । वसपोलया ल्हाः गबलें सुम्क च्वनीमखु अले वसपोलाय ल्हातय् लाःगु छुं सितिकं नं वनीमखु । चकलेट खोल जक मुनाः नं वसपोलं स्वां दयेकेगु स्यनाबिज्यात, सुइगु ज्याय् अतिकं ल्हाः न्ह्याः । ‘शिल्प विद्या सयेकेगु नं मंगल खः’ धयागु चरितार्थ यानाः वसपोलं सकसितं स्वावलम्बी जुइगु स्यनाबिज्याइ ।

बुद्ध शिक्षायात प्रवचनं मखु आचरणं शिक्षा प्रवाह यायेगु वसपोलया विशेषता खः । बुद्ध शिक्षा बुलुहुँ प्रचार जुजुं वन । अथे नं नेपाःमिपिनि ध्यान भावनाय् मन मवंनि । वि.सं. २०३६ सालं मा गुण गुरुमां व धम्मवति गुरुमांपिनि नं बर्मी ध्यान गुरुपिं दो पञ्ञाचारी व दो सुखाकारी गुरुमांपिं नेपाः बिज्याकाः विपस्सना ध्यान भावनाया प्रवचन व अभ्यास याकेगु शुरु जुल । वयां लिपा प्रसिद्ध अति श्रद्धेयपिं ध्यान गुरुपिं नं बर्मां निमन्त्रणा यानाः बिज्याकेगु जुल । थबलय् मा गुण गुरुमामं वसपोलपिनिगु अनुकूल कथं च्वनेगु, नये–त्वनेगु व्यवस्था यानाबिज्याइ । वि.सं. २०४२ सालय् शंखमूलया ध्यानकेन्द्र ‘अन्तर्राष्ट्रिय भावना केन्द्र’ स्थापना जूगु इलंनिसें हे मा गुण गुरुमांया योगदान अतुलनीय जू । बर्माया ध्यान गुरुपिं बिज्याकेगु अवस्थाय् माःगु व्यवस्था यायेगु व ध्यान शिविरय् च्वनीपिं योगीपिंत जलपान, भोजन आदि व्यवस्था यायेगुलिइ वसपोलया योगदान धयां मब्याः ।

धर्मकीर्ति विहारं न्ह्याकूगु स्वास्थ्यसेवा जुइमा, गांगामय् याःवनेगु धर्म प्रचार जुइमा, मा गुणगुरुमां नापनाप हे दइ । लुमंकेबह जू, धर्मकीर्ति विहारं दकलय् न्हापां सामूहिक रक्तदानया ज्याझ्वः न्ह्याकूगु खः । वि.सं. २०४० या वैशाख पुन्हि लसताय् न्ह्याःगु थ्व ज्याझ्वः मा गुण गुरुमांया प्रोत्साहन हे खः, गुगु कि आः नं निरन्तररुपं न्ह्यानाच्वंगु दु ।

थुकथं नेपाःमिपिंत धर्मया नस्वाः यइपुक, इनाबिज्याःम्ह बर्मी स्वां मा गुण गुरुमां थन बिज्यासां निसें स्वीन्यादँ (३५) तक च्वनाबिज्यानाः थःगु मां दे निसें स्वीन्यादँ (३५) तक च्वनाबिज्यानाः थःगु मांदेय् बर्मा बिज्यात । अथे नं वसपोल इलय् ब्यलय् बिज्याना हे च्वं । धम्मवती गुरुमामं वसपोलयात भारतया सम्राट अशोकया म्ह्याय् भिक्षुणी संघमित्रा ति ग्यंम्ह धर्मदूत धयाबिज्यायेगु याः । बुद्ध जन्मभूमि नेपालय् धर्म इने खंगुलिइ वसपोलयात सन्तुष्टि नं दु । बुद्ध जन्मभूमि प्रति अगाढ श्रद्धा दुम्ह वसपोलं लुम्बिनीइ ८६ दँ तक दर्शन याःबिज्यात । थःगु जन्म देय् तक लुम्बिनी थ्यंकेगु वसपोलया इच्छा खः, तर लिपा स्वास्थ्यया कारणं बिज्यायेमफुत । वसपोलया अन्तिम ई थःगु मां देय् वर्माय् हे बितसा रंगूनया म्यान्मा नेपा च्याउँ (नेपाल वर्मी विहार) य् हे दिवंगत जुयाबिज्यात ।

थन च्वनाः बिज्याःबलय् नं न्ह्याबलें ‘जि ला थःगु देशय् वर्माय् हे सीगु’ धयाबिज्याइम्ह मा गुण गुरुमां ग्वीन्यादँ (९५) या उमेरय् थःगु देसय् हे दिवंगत जुयाबिज्यात । थुकथं नेपाःया थेरवाद बुद्धशासन नकतिनि चुलि जायाच्वंगु इलय् माःगु लःफय् बियाः बुद्धशासन चिरस्थायी यायेत थःत फ्यानाबिज्याःम्ह वसपोल गुरुमांया गुण न्ह्याक्व हे लुमंकूसां म्हो हे जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS