थःत प्राप्त दानया सही उपयोग

बुद्ध जन्मभूमि नेपाःया आधुनिक इतिहास दुने नेपालय् थेरवाद बुद्ध विहारया स्थापना, विकास व संरक्षणया बिस्कं हे इतिहास दु । भगवान बुद्धया हे इलय् ‘नेपाः गाः’ दुने दुहांवःगु थेरवाद बुद्धधर्मया भिक्षुपिं च्वनेत उबलय् आपालं हे विहार पक्का नं दयेकल जुइ । कालान्तरय् राज्य, जुजु व शासकवर्गपिनिगु अत्याचारी ज्यां यानाः बुद्ध जन्मभूमि नेपालं बुद्धपुत्र भिक्षुुपिंत देशं पितिउँगु नं कलंकया रूपय् हे थजु, इतिहासय् च्वनाच्वंगु दु । भिक्षुुपिंत जवर्जस्ति गृहस्थी दयेकूगु खँ नं कपोलकल्पित ला पक्का नं खइमखु जुइ । भिक्षुु भिक्षुणीपिनिगु आवासस्थल विहारतय्त दुर्नियतवश नीजिकरण यायेगु, राष्ट्रियकरण यायेगु व अतिक्रमण यायेगु क्वह्यंगु ज्या नं पक्कां हे जुल जुइ । वर्तमान इलय् दयाच्वंगु वज्रयानी विहार, महाविहारत पक्कां नं वहे हाकुगु इतिहासया साक्षी बौद्ध धरोहर व प्रमाण खइमखु धायेत ग्यसुलाःगु आधार नं पक्कां मदु जुइ ।

थुकथं इतिहासया कालखण्डय् बुद्धजन्मभूमि नेपालय् बुद्धधर्म, बौद्ध अनुुयायी, बौद्ध सम्पदा व धरोहरतसें गुलि नुगः काइंया मिनीगु अवस्थायात पार यात जुइ धयागु खँ अन्दाजय् जक लिकुना च्वंगु खनेदु । तर नं बुद्धधर्मया सच्चा अनुयायी, बुद्धशिक्षापाखें प्रेरित महान व्यक्तित्वतय्पाखें बौद्ध धरोहरयात कायम यानां तुं वयाच्वंगु सुखद् इतिहास नं थ्व देशय् दु । थ्वहे झ्वलय् नेपालय् थेरवाद बुद्धधर्मया पुनर्जागरणकाल (बि.सं. १९८५ साल) निसें थौंतक वयाः नेपाःगाः लगायत देसय् न्यंक थेरवाद बुद्ध विहार, सम्पदा, संस्कृति, कृति इत्यादिया निर्माण, संरक्षण, बहाली व लेखनयात नं मेगु सुखद् इतिहासया ल्याखय् तःसां मेकथं जुइमखु जुइ ।

आधुनिक नेपाःया न्हापांम्ह थेरवादी भिक्षुु महाप्रज्ञापाखें बि.सं. १९९३ सालय् भोजपुरय् निर्माण जूगु बुद्धप्रतिमा लगायत बुद्धविहार निर्माण, निम्हम्ह थेरवादी तथा येँया सतकय् वि.सं. १९८७ सालं न्हापांखुसी भिक्षाटन यानाबिज्याःम्ह भिक्षुु कर्मशील (लिपा संघमहानायक पदं विभूषित भिक्षु प्रज्ञानन्द महास्थविर) पाखें बि.सं. २००४ सालं बलम्बुइ प्रणिधिपूर्ण महाविहार लिसें बि.सं. २०१३ सालं यलय् श्री शाक्यसिंह विहारया निर्माण, सुमंगल विहारया जिर्णोद्धार, वसपोलया हे कुतः व भिक्षुु सुदर्शन महास्थविरया अग्रसरताय् किपुलिइ नगरमण्डप श्रीकीर्ति विहारया निर्माण, भिक्षुु धम्मालोक महास्थविरया अग्रसरताय् स्वयम्भूइ आनन्दकुटी विहारया निर्माण, भिक्षुु सुदर्शन महास्थविरया हे अग्रसरताय् येँय् गणमहाविहारया जिर्णोद्धार अले पुनस्र्थापना लगायत आपालं विहारत अस्तित्वय् वःगु झीसं खनाच्वना ।

व थें हे अनागारिका धर्मचारीया अग्रसरताय् बि.सं. २००८ सालं स्वयम्भू किन्दोलय् निर्वाणमूर्ति विहारया निर्माण, पोखराया अनागारिका धर्मशीलाया अग्रसरताय् बि.सं. १९९८–९९ (?) सालपाखे धर्मशीला बुद्ध विहार, पोखराया निर्माण लगायत नं थेरवाद बुद्धधर्मया आधुुनिक इतिहासया कालक्रमय् महिलावर्गया ज्वःमदुगु देन कथं कायेजिउगु धरोहरत खः । थुपिं फुक्कं भौतिक संरचना निर्माणया निंतिं भिक्षुु, अनागारिकापिनिपाखें थःत प्राप्त दानया सदुपयोग यानाबिज्याःगुया लिसें सर्वसाधारण जनमानसपिनिगु श्रद्धादानयात नं सदुुपयोग याःगु खँ सम्बन्धित विहारतपाखें प्रकाशित सपूm एवं विहारय् स्थापना यानातःगु शिलापत्रतय्पाखें प्रमाणीकरण जुयाच्वंगु खंकेफु ।

थ्वहे झ्वलय् येँया सीघः नःघःस्थित धर्मकीर्ति विहारया संस्थापिका श्रद्धेय धम्मवती गुरुमांपाखें नं थःगु व मेपिनिगु श्रद्धादानयात सदुपयोग यानाः थीथी विहारत निर्माण यानाबिज्याःगु खंकेफु । वसपोल धम्मवती गुरुमामं बर्मां बुद्धधर्मया गम्भिर अध्ययन यानाः स्वदेश लिहां बिज्यानाःलि थीथी बौद्ध गतिविधित न्ह्याका बिज्याःगु आः खुइस्वदँ धंगु खनेदु ।

बि.सं. २०२० सालय् नेपाः लिहां बिज्याःम्ह वसपोल गुरुमामं:

१. बि.संं. २०२२ सालय् धर्मकीर्ति विहारया स्थापना,

२. वि.सं.  २०३०  सालय्  बनेपाया ध्यानकुटी विहार निर्माणय् आर्थिक सहयोग,

३. वि.सं. २०३३  सालय् बनेपाया ध्यानकुटी विहारया ल्यूने पाखे नितँजाःगु अनागारिकारामया निर्माण,

४. वि.संं २०३९ सालय्  बसुन्धराडोलय् विश्वशान्ति धर्मकीर्ति बसुन्धरा विहारया निर्माण,

५. वि.सं. २०४२ सालय्  शंखमूलय् अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध भावना केन्द्र परिसरदुने नितँजाःगु भवन निर्माण,

६. वि.सं. २०४७  सालय् भारतया सारनाथय् नेपाली बुद्ध विहार निर्माण,

७. वि.सं.  २०५० सालय् बनेपाय् दयेकूगु अनागारिकारामयात बौद्ध वृद्धाश्रम दयेकेया नितिं लःल्हाना बिज्याःगु

८.  वि.सं. २०५१ सालय् लुम्बिनीइ अन्तर्राष्ट्रिय गौतमी भिक्षुुणी विहार निर्माण,

९.  वि.संं २०५३ सालय्  कीर्तिपुरया च्वबहाः क्वय् सुलक्षणकीर्ति विहार निर्माणय् आर्थिक सहयोग

१०. वि.सं. २०५३ सालय्  कमलपोखरीया पद्मकीर्ति विहार निर्माणय् रु. ३ लाखया आर्थिक सहयोग

११. वि.सं. २०५३ सालय्  सतुंगलया शाक्यमुनि कीर्ति विहार निर्माणय् आर्थिक सहयोग

१२. वि.सं. २०५३ सालय् स्वयम्भूू किम्डोलया निर्वाणमूर्ति विहार जिर्णोद्धार यानाः थःगु मातहत हयाबिज्याःगु

१३. लुम्बिनीस्थित गौतमी विहारय् थःपिनि मांबौया नामं क्वथा निर्माणया निंतिं रु. १.५ लाख सहयोेग

१४. सारनाथय् नितँजाःगु बर्मिज विहार निर्माण (थौंकन्हय् थुगु विहार थुनाः न्हूगु भवन निर्माण जूगु दु)

१५. बर्माया यांगुनय् बर्मी नेपाली विहार निर्माणय् आर्थिक सहयोग ।

१६. भारतया संकास्यय् विहार निर्माणय् रु.१.५ लाख प्रदान ।

१७. कुशीनगरय् अनागारिका भवन निर्माणय् रु. १ लाख स्वयां अप्वः प्रदान ।

१८. देवदह स्थित यशोधरा भिक्षुणी विहार निर्माणय् क्वथाया नितिं रु.५ लाख व चःबिया नितिं रु.२ लाख प्रदान । लिसें अनया हे नितिं श्रद्धालु दातापिनिपाखें उठे यानाः रु.१ करोड स्वयां अप्वः दां अन बियागु खँ नं वसपोलं धयाबिज्याःगु द ।

१. भास्सरा स्कूल, बालकुमारी, यल, २. रत्नकीर्ति विहार हरिसिद्धि, हात्तिवन ३. ध्यानकुटी विहार, बनेपा ४. पद्मचैत्य विहार, बुटवल ५. उपासिकाराम विहार, तानसेन, पाल्पा ।

१. नेपाल क्यान्सर अस्पताल, हात्तिवन, हरिसिद्धि, २. छत्रपाटी निः शुुल्क चिकित्सालय अस्पताल छत्रपाटी, येँ ।

धर्मकीर्ति विहारया उपासक उपासिकापिंत छत्रपाटी निःशुल्क चिकित्सालयय् सहुलियतपूर्ण स्वास्थ्य उपचारया प्रबन्धया नितिं गुरुमांलिसें थीथी उपासक उपासिका व श्रद्धालु दातापिनिगु ग्वाहालिं २०८२ सालं  उगु चिकित्सालय नाप छगू सम्झौता यानाः करिब रु.५० लाखया स्वास्थ्य उपचार कोष नं स्थापना जूगु दु । लिसें विहार व शाखा विहारया गुरुमांपिंत दन्तसेवा व शल्यक्रिया बाहेकय् निःशुल्क स्वास्थ्य उपचार बीगु नं उगु चिकित्सालयं सुविधा बिउगु जुल ।

थुपिं फुक्क निर्माण व कोष स्वनेगु ज्याय् गुरुमामं थःत प्राप्त दान अले मेपिं श्रद्धालुु दातापिनिगु श्रद्धादानयात छ््यलागु खँ वसपोलं कनाबिज्याःगु दु । थुकथं दानया सही सदुपयोग यानाः नेपालय् थेरवाद बुद्धधर्मया जग बल्लाकेत वसपोल गुरुमांया ज्वःमदुगु योगदान दु धयां अप्वः खँ जुइमताः ।

विहार निर्माणया ज्याय् जक मखु वसपोल गुरुमामं बुद्धशिक्षा चिरस्थायी यायेया निंतिं नं थीथी कोषत स्थापना यानाबिज्याःगु खनेदु । उपिं गुलिखे कोषय् वसपालेया व्यक्तिगत योगदान जक दुगु खनेदुसा गुलिं गुलिं कोषय् मेपिं श्रद्धालु दातापिनिगु दानयात नं दुथ्याका बिज्याःगु खनेदु । थुपिं फुक्क कोषय् तयाबिज्याःगु दां वसपोलयात प्राप्त दान मध्येपाखें दुथ्याःगु नं वसपोलं कनाबिज्याइ ।

१. बुद्धवचन संग्रहित त्रिपिटक अन्तर्गत अति गम्भिर विषय समावेश जुयाच्वंगु ‘अभिधर्म पाठ’ यात थःगु जन्मन्हिया अवसर लाकाः साप्ताहिक रूपं भिक्षुुसंघपाखें पालि पाठ व धर्मदेशना याकेया नितिं करिब रु.५६ लाखया कोष स्थापना ।

२. अभिधर्म पाठया झ्वलय् धर्मकीर्ति विहारया शाखा विहार कथं दुगु पद्मकीर्ति विहार कमलपुखू, सुलक्षणकीर्ति विहार च्वबहाः, बसुन्धरा विहार बसुन्धरा, निर्वाणमूर्ति विहार किन्दो प्रत्येकं जलपान, भोजन लगायतपाखें ग्वहालि यायेत प्रत्येक विहारयात रु.४ लाखया ल्याखं कोष स्थापना ।

लिसें थःगु जन्मदिंया उपलक्ष्यय् अभिधर्म पाठ यायेया नितिं बुद्ध विहार भृकुटीमण्डपयात रु.५ लाख, विश्व शान्ति विहार न्हू बानेश्वरयात रु.५ लाख, आनन्दभूवन विहार भुइख्यःयात रु.५ लाख व नगदेश बुद्ध विहार नगदेशयात रु.४ लाख प्रदान याना बिज्याःगु दुसा थःथःगु जन्मन्हिबलय् पाठ यायेत धकाः अनुपमा गुरुमांयात रु.२ लाख, जयवती गुरुमांयात रु.१ लाख व कुसुम गुरुमांयात रु.२ लाख नं बियाबिज्याःगु जुयाच्वन ।

३. थःपिनि मांबौया पुुण्य स्मृतिस प्रत्येक दँय् खल्ति (गोजी) पात्रो प्रकाशनया नितिं रु.१० लाखया कोष स्थापना ।

४. धर्मकीर्ति विहारया सहसंस्थापिका मध्यय् दिवंगत रत्नमञ्जरी गुुरुमांया स्मृतिइ प्रत्येक दँय् महापरित्राण पाठ व भोजनदानया नितिं वसपोल रत्नमञ्जरी गुुरुमामं त्वःताथका बिज्याःगु रकमपाखें रु.५ लाखया कोष स्थापना । रत्नमञ्जरी गुरुमांया नामं पट्ठान पाठ यायेत निर्वाणमूर्ति विहारयात रु.३ लाखया कोष स्थापना यायेत नं बियाबिज्याःगु दु ।

५. थःपिनि जन्मदिंया उपलक्ष्यय् विद्यालयया विद्यार्थीपिनि दथुइ बौद्ध हाजिरी जवाफ कार्यक्रम संचालनया निंतिं रु.३ लाखया कोष स्थापना ।

६. धर्मकीर्ति बौद्ध परियत्ति केन्द्र सञ्चालनया निंतिं रु.३ लाखया कोष स्थापना ।

७. थेरवाद बौद्ध अष्टमहाकुशल मध्ये कथिन चीवरदान नं छगू खः, उगु कठीन चीवरदान ज्याया नितिं रु.१० लाखया कोष स्थापना ।

८. थःपिनि जन्मदाता मां हेराथकुं शाक्यया पुुण्य स्मृति दिंकुन्हु भोजनदान यायेया निंतिं रु.११ लाखया कोष व थःपिनि जन्मदाता बाः हर्षमान शाक्यया पुुण्य स्मृति दिंकुन्हु भोजनदान यायेया निंतिं रु.९ लाखया कोष स्थापना । थुकी गुरुमांया परिवारया मेपिं सदस्यपिनिगु नं योगदान दुगु जुल ।

९. धर्मकीर्ति विहारया ख्वाःपौकथं जुयाच्वंगु ‘धर्मकीर्ति’ बौद्ध मासिक पत्रिकाया रंगीन कभर प्रायोजनया निंतिं थः बौ हर्षमान शाक्यया नामं रु.३ लाख, मां हेराथकुुं शाक्यया नामं रु.३ लाख, थः दाजुु मानकाजी शाक्यया नामं रु.३ लाख, श्रद्धेय अश्वघोष भन्ते व दो गुणवती गुुरुमांया नामं रु.३ लाख, थःगु हे जन्मदिंबलय् प्रकाशनया निंतिं रु.३ तीन लाख यानाः रु.१५ लाखया कोष स्थापना ।

१०. धर्मकीर्ति विहारया आवासिक गुरुमांपिंत आवश्यक जलपान, भोजन व्यवस्था यायेया नितिं विहारया नियमित उपासक उपासिकापिनिपाखें श्रद्धादान मुंकाः करिब रु.११ लाखया भोजन कोष स्थापना । अथेहे दिवंगत भिक्षु अश्वघोष महास्थविर व मा. गुणवती गुरुमांया गुणानुस्मरण दिं हनेत भोजनदान व दानप्रदानया निंतिं नं रु.९ लाखं अप्वःया कोष स्थापना ।

११. थःपिं म्वातलेतकया निंतिं तजवीजय् धर्मकर्म यायेत अले लिपा ब्याजं यथोचित धर्मकर्म यायेत थःगु नामं रु.१५ लाखया कोष स्थापना ।

१२. म्यान्मारया प्रसिद्ध ञाणिस्सर सयादो भन्तेपाखें प्रदान जूगु दानपाखें विहारय् त्वनेगु लःया समस्या समाधानया नितिं रु.४ लाखया कोष स्थापना ।

१३. बुद्धकालीन न्हापांम्ह भिक्षुुणी महाप्रजापति गौतमीया प्रव्रज्या दिवस, भाद्र पूर्णिमा (येँयाः पुन्हि) या दिनय् ‘गौतमी उत्सव’ न्यायेकेत रु.२० लाखया कोष स्थापना ।

१४. धर्मकीर्ति विहारया आवासिक गुरुमांपिनि नितिं मृत्युुसंस्कार कोष स्थापना यानाः प्रत्येक चेलीपिंत रु.१० हजारया ल्याखं आर्थिक सहयोग यानाबिज्यासें थम्हं रु.१ लाख नापं तयाः रु.३ लाख ५० हजारया कोष स्थापना ।

१५. थःपिनिगु हेरचाह याःपिं सकलें चेलीपिंत दयँदसं आर्थिक सहयोग (बि.सं. २०७२ सालंनिसें २०७९ तक करिब रु.२४ लाख दान) प्रदान ।

१६. धर्मकीर्ति स्वास्थ्य कार्यक्रमया नितिं रु.३ लाख प्रदान ।

१७. नेपालभाषा विकासया नितिं नं रु.५० हजार प्रदान ।

१८. मिति २०८० साल बैशाख १ गते वसपोल गुरुमांया सम्मानय् ग्वसाः ग्वःगु विशेष धम्मपूजा कार्यक्रमय् वसपोलयात लःल्हाःगु करिब रु.४० हजार दां ‘धम्मवती धम्म प्रशिक्षण’ कार्यक्रम संचालनया नितिं स्थापना जूगु कोषय् दान । उगु हे कोषय् वसपोल गुरुमामं हाकनं रु.११ लाख तनाबिज्याःगु दु ।

लुमंकेबहःजू, थुपिं फुक्क दान प्रदान, कोष स्थापनाया अप्वः धयाथें रकम वसपोल धम्मवती गुरुमामं थःत प्राप्त जूगु दान दातव्यपाखें हे चूलाका बिज्याःगु खनेदु । श्रद्धालुु उपासक उपासिकापिंसं तसकं मिहेनत यानाः कमाय् याःगु दामं हे वसपोल गुरुमांयात दान प्रदान याइ । वसपोल गुरुमामं थःत प्राप्त उगु दानया सही सदुुपयोग गुकथं यानाबिज्यात अले यानाबिज्यानाच्वन धयागु खँ थुगु तथ्यांकपाखें प्रष्ट जू । मन यचुल धायेवं न्ह्यागु ज्या नं सफलतापूर्वक सम्पन्न याये फइ धयागु वसपोल गुरुमांयागु अमृत वाणीयात लुमंकुसे वसपोलया ज्याखं सकसिनं प्रेरणा प्राप्त यानाः थःगु मानव जीवनयात सुखमय, शान्तिमय व सफलीभूत याये फयेमा धयागु शुुभेच्छालिसें वसपोल श्रद्धेय धम्मवती गुरुमांया गुइस्वदँ (९३ दँ) बुदिंया शुभ अवसरय् वसपोल गुरुमांया ताःआयु, भिंउसाँय् व उत्तरोत्तर उन्नतिया कामना यासे थुगु च्वसायात दिपाः बियाच्वना ।