राजनीतिक दल दुनेया आन्तरिक लोकतन्त्र

न्हापांगु विश्व युद्धय् बुइवं जर्मनय् छगू लिपा मेगू समस्या पिहांवल । सन् १९१९य् जूगु भर्सेलिज सन्धियात जर्मनया ल्याम्हतय्सं अपमानबोधया भावन कथं काल । व हे सन्धिया कारणं राज्य संचालन यानाच्वंगु राजनीतिक दलतय्त तःधंगु हाथ्या वल । अज्याःगु हाथ्यापूर्ण अवस्थायात एडोल्फ हिटलरया राष्ट्रिय समाजवादी जर्मन मजदुर पार्टी अर्थात नाजी पार्टीं लबः कायेगु कुतः यात । राजनीतिक कू तकं यायेगु कुतः जूसां सफलता चूलाकेमफुत । लिपा सन् १९३२ जूगु आम निर्वाचन मार्फत नाजीत सत्ताय् थ्यन । भर्सेलिज सन्धिया विरुद्ध बेलायत व फ्रान्स नाप बदला कयाः हानं जर्मनयात महान देय् दयेकेगु नारा सहित नाजीतय् उदय जूगु खः । सत्ताय् थ्यंगु झिंनिदँया दुने नाजीतय्सं फुक्कं प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यतायात ध्याकुने छ्वयाः छगू अधिनायकवादी देय् कथं हिइका यंकल । निर्वाचनपाखें त्याकावंगु व हे पार्टी कालान्तरय् विश्वया हे छगू अधिनायकवादी व तानाशाही शक्ति कथं उदय जुल ।

नाजी पार्टी इतिहासया छगू थज्याःगु दसू खः गन राजनीतिक दलया नां समाजवादी धाःसां उकिं यानाक्यंगु ज्या फुक्कं अधिनायकपथय् न्ह्याः वंगु खः । अले व हे पार्टीया नेता हिटलर निर्वाचन थेंज्याःगु प्रजातान्त्रिक माध्यमं सत्ताय् थ्यँसां वहे प्रजातान्त्रिक व्यवस्थायात ध्वष्ट यानाः तानाशाही मार्गय् न्ह्याःवंम्ह पात्र खः । विश्व इतिहासय् प्रजातान्त्रिक लँपुयात तानाशाही व्यवस्थाय् हिकूम्ह हिटलर छम्ह हे जक धाःसा पक्कां मखु । नाजी व हिटलर छगू दसू जक खः । इतिहासय् आपालं व्यवस्था थुकथं हिलेधुंकूगु दुसा कन्हय् अज्याःगु हे पहः लिहां वइमखु धकाः धायेगु थाय् मदु ।

थौं नेपालं छगू अज्याःगु हे विषम परिस्थितिया सामना याये मालाच्वंगु दु । जनताया अभिमत कयाः सरकार संचालनय् थ्यंगु पार्टी व प्रधानमन्त्री खड्ग प्रसाद ओलीं छगू लिपा मेगु लोकतान्त्रिक मूल्य व मान्यतायात क्वत्यलाः स्यायेगु कुतः यानाच्वंगु दु । प्रधानमन्त्री ओलीं नेतृत्व यानाच्वंगु नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) लोकतान्त्रिक शक्ति धाःसां सरकारया हरेक गैर लोकतान्त्रिक ज्यायात मिखा तिसिना समर्थन यानाच्वंगु दु । इतिहास साक्षी दु, छम्ह व्यक्तिया आशांक्षायात जब मिखा तिसिना वया राजनीतिक दलं समर्थन याइ अन छम्ह न्हूम्ह तानाशाहया जन्म जुइगु निश्चित जुइ । नेपाः आः अज्याःगु हे राजनीतिक मोडय् थ्यंगु दु ।

खड्ग ओली पार्टी दुनेया आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर जुयाः तानाशाही लँपुपाखे न्ह्याः वनाच्वम्ह अज्याःम्ह छम्ह पात्र खः । तर खड्ग ओलीया अधिनायकत्व जन्म जुइगुलि ओली नापनापं ओलीयात फुक्कं अधिकार लःल्हाःपिं उगु पार्टी दुनेया नेता व कार्यकर्तातय् उतिकं ल्हाः दु । सुं नं तानाशाह थः ल्यूल्यू जुइपिं मनूत बिना याकःचा उगु लँपुइ वनेफइमखु । छगू इलय् हिटलरयात विश्वया तानाशाह व जर्मनयात अधिनायकवादी राज्य दयेकेगुलिइ हिटलर नापं वयाः ल्यूल्यू जुयाः समर्थन याइपिनि ल्हाः नं उलि हे दु ।

थन खड्ग ओलीया विषयय् चर्चा यायेत्यनागु मखु । बरु खड्ग ओली थेंज्याःम्ह पात्रया जन्म छाय् जुइ व गुकथं जुइ धकाः दुवालेत्यनागु जक खः । देशय् लोकतन्त्रया हत्या व छम्ह तानाशाहया जन्म जुइगुलिइ दकलय् तःधंगु ल्हाः धइगु उगु राजनीतिक दलया समर्थन व अज्याःम्ह व्यक्तिया अन्धभक्ततय् कारणं जुइगु खः । छम्ह व्यक्तिया महत्वाकांक्षा अले संक्रिर्ण बिचाः ला अन दइगु स्वभाविक खत ।

लोकतान्त्रिक राजनीतिक दलत न्ह्याइगु आधार धइगु उगु पार्टीया विधि विधान, पद्धति अले राजनीतिक आचरण खः । तर नेपाःया राजनीतक दलतय् दथुइ अज्याःगु विधि विधान पद्धति स्वयां च्वये छम्ह व्यक्ति तयेगु चरित्र दु । पार्टी दुने स्वच्छ वहस स्वयां नेतृत्वं धाइगु फुक्कं खँ सहि धायेगु बिचाःया विकास जुयाच्वंगु दु । अले दकलय् तःधंगु कमजोरी पार्टीइ विवाद हे वयाः छुं निर्णय यायेमाःसा सहलह व बौद्धिक बिचाः मन्थनपाखें यायेगु स्वयां छम्ह मू नेतृत्वकर्ता छु धाल व हे आधिकारिक खः धायेगु प्रवृत्ति ।

चाहे एमालेया ओली गुट दुने जुइमाः वा जनता समाजवादी पार्टी दुने महन्त ठाकुर पक्षया, अन पार्टीया आन्तरिक विवाद ज्यंकेगु ज्या विधान कथं यायेगु वा छम्ह नेताया स्वविवेकं यायेगु धइगु खँय् विवाद दु । जब पार्टी संचालनया निंतिं दयेकातःगु विधि विधानयात छखे तयाः व्यक्तिपाखें निर्णय यायेगु सुरु जुइ अन लोकतन्त्रया अभ्यास नं क्षय जुया वनी । जब छगू लोकतान्त्रिक पार्टी दुने विधियात छखे तयाः निर्णय यायेगु शुरु जुइ अनं हे देय्या लोकतन्त्रयात खतरा लाइगु पलाः न्ह्याइ । आः एमाले व जसपाय् खनेदुगु थज्याःगु प्रवृत्तिं हे देय्या लोकतन्त्रयात प्रहार यानाच्वंगु दु ।

खड्ग ओली पार्टी दुनेया आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर जुयाः तानाशाही लँपुपाखे न्ह्याः वनाच्वम्ह अज्याःम्ह छम्ह पात्र खः । तर खड्ग ओलीया अधिनायकत्व जन्म जुइगुलि ओली नापनापं ओलीयात फुक्कं अधिकार लःल्हाःपिं उगु पार्टी दुनेया नेता व कार्यकर्तातय् उतिकं ल्हाः दु । सुं नं तानाशाह थः ल्यूल्यू जुइपिं मनूत बिना याकःचा उगु लँपुइ वनेफइमखु । छगू इलय् हिटलरयात विश्वया तानाशाह व जर्मनयात अधिनायकवादी राज्य दयेकेगुलिइ हिटलर नापं वयाः ल्यूल्यू जुयाः समर्थन याइपिनि ल्हाः नं उलि हे दु ।

लोकतान्त्रिक संस्कार दुने गुलि अप्वः न्ह्यसः न्यनेफइ उलि हे अप्वः उगु पद्धत्ति सशक्त जुइगु खः । तर खड्ग ओलीनाप आवद्ध नेता कार्यकर्तातय्सं नेतृत्वयात न्ह्यसः तयेगु स्वयां नेतृत्वं याःगु फुक्कं ज्यायात सदर याना यंकाच्वंगु दु । पार्टीया स्थायी समिति व केन्द्रिय कमिटिपाखें निर्णय यायेमाःगु ज्याखँत अध्यक्षया स्वविवेकय् त्वःताः पार्टीयात सामूहिकता स्वयां व्यक्तिवादी चरित्रय् हिलायंकाच्वंगु दु । सरकारं याःगु संसद् विघटनया ज्या जुइमाः वा काम चलाउ सरकारं याःगु मन्त्रिपरिषद् विस्तार लगायत नियुक्तिया गैर संवैधानिक ज्याय् पार्टी दुने न्ह्यसः थनेगु ज्या मजू । सरकारं यानाच्वंगु ज्या गुलिं नेता व कार्यकर्तातय्त मयःगु जूसां सुंकच्वनेगु व मौन समर्थन यायेगु प्रवृत्ति विकास जुइगु धइगु नेतृत्वयात तानाशाही दयेकीगु हे खः । थुइकेमाःगु खँ, थौं थः मौन च्वनाः छम्ह व्यक्तियात बल्लाकेगु ज्या जक जुयाच्वंगु मखु, फुक्कं पद्धति स्यंकेगु लँपुपाखे न्ह्याः वनाच्वंगु खः । उकीं पार्टी व राज्य संचालन यानाच्वम्ह गुलि दोषी जुइ वयात उगु थासय् तक थ्यंकाच्वंपिं मनूत नं उलि हे जिम्मेवार जुइ धइगु खँ इलय् वाःचायेकूसा बांलाइ ।

हलिंन्यंक आपालं राजनीतिक दलत समाजवादी, प्रजातान्त्रिक वा लोकतान्त्रिक बिचाधारायात थःगु मार्गनिर्देशक सिद्धान्त धकाः राजनीतिइ वःसां कालान्तरय् अज्याःगु दलत अधिनायवादी शक्तिया रुपय् हिलावंगु दसूत झीगु न्ह्यःने दु । अथेहे निर्वाचनपाखें त्यानावंगु लोकतान्त्रिक दलतय्सं देय्यात हे कब्जाय् कयाः लोकतान्त्रिक व्यवस्थायात हीकूगु नं खनाः । अले छम्ह प्रजातान्त्रिक नेता गुकथं तानाशाही जुयावन धइगु नं मखंगु मखु । थुपिं फुक्क जुइगु निंतिं राज्य सत्ताया नेतृत्व यानाच्वंगु दल दुने लोकतन्त्रया गुलि अभ्यास जुयाच्वन उकिं तःधंगु भूमिका म्हिती । नेपाःया आःया अवस्था अज्याःगु हे पार्टी दुनेया आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर जूगुया लिच्वः खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS