बुद्ध धर्मय् नसाया महत्व
मनू म्वायेत तःतामछिं माः । नयेत त्वनेत नसात्वँसा माः । पुनेत वसः माः । च्वनेत बास (छेँ) माः । आखः ब्वनेत सफूकुथि माः । द्यनेत लासा फांगा माः । थुकथं मनूयात माःगु हालंज्वलं यक्व दु । थुपिं मध्ये म्वायेत मदयेकं मगाःगु नसात्वँसा खः । मनू जक मखु । हलिं न्यंकया प्राणी म्वायेत नसात्वँसा माः ।
नसा मदयेक सुं नं प्राणी म्वाये फइमखु । नसा त्याग यानाः छन्हु नं प्राणी च्वने फइमखु । उकिं नसा मदयेक प्राणीया अस्तित्व दइमखु । तर छु गज्याःगु नसा नयेगु ? गुलि नयेगु ? गुकथं नयेगु धइगु निश्चित लागा मदु । थन गुलिसिनं न्हिं छछाः नइ । गुलिसिनं प्यछाः नइ । गुलिं न्हिया न्हिथं नानाकथंया परिकार दयेका नइ ।
गुलिं लछिया छकः ब्रत कथं नसा त्याग याइ । न्ह्याथे हे जूसां स्वस्थ व निरोगी जुइत नसा मदयेक मगाः । मनूतय्त बुसांनिसें नसा माः । अझ मांया प्वाथय् च्वंम्ह मचायात तकं नसा माः । प्वाथय् च्वंम्ह मचां मामं नःगु नसां थःगु प्वाः जायेकी । उकिं प्वाथय् दुम्ह मामं सन्तुलित नसा नयेमाः । मखुसा प्वाथय् च्वंम्ह मचा ल्वगि जुइ ।
जन्म जूसां स्वस्थ जुइ फइमखु । थुकिं मूवंगु नसा नयेगु नं तयारी दु । नसा नयेगु इलय् बांलाक न्ह्ययाः नयेमाः । मखुसा नसा कथुइ थाइ । पचे याये थाकुइ । थुगु खँ थौं डाक्टरतय्सं नं सल्लाह बी । नसा बुलुहुँ नयेमाः धइगु खँ बोधिसत्व सिद्धार्थया व्यवहारं क्यं ।
दुष्कर चर्या लिपा सिद्धार्थ सेनानी गामय् विज्यात ।
अन भिक्षाटनया ई मजूनि । थुगु इलय् वसपोलयात सुजातां क्षीर दान यात । क्षीर दान कयाः वसपोल अजपाल सिमाक्वय् आराम याना बिज्यात । दान कयाः वसपोल नैरञ्जना खुसि सिथय् बिज्यात । उगु क्षीरयात पीगु प्यय् यानाः भपिया बिज्यात । शरीर बल्लाकेत निरोगी जुइत नसा नइ । नसा नयेगु इलय् मात्राछि मिले याना नयेमाः ।
थुकिं यानाः झीत ल्वचं ताकाक बी । अझ नसा ल्वय्या वासः नं खः । बुद्धकालय् विम्बादेवी स्थविरया प्वाथय् फय्कू थाहां वल । वसपोलया अतिकं प्वाः स्यात । वसपोल दने मफुत । थुगु खँ सीकाः राहुल वसपोलथाय् बिज्यात । वसपोल राहुलयात न्हापा दरवारय् थःम्हं अँया रस त्वनेगु खँ कनाः बिज्यात । तर प्रबज्जित लिपा प्वाः स्यास्यां अँया रस मदुगुलिं ल्वय् क्वमलात ।
नसा मात्राछि जक मखु, इलय् हे नयेमाः । विकालय् भोजन यातकि शरीर सन्तुलन जुइमखु । इलय् नसा मनलकि नानां कथंया ल्वचं कइ । उकिं बुद्ध शिक्षाय् विकालय् भोजन याये मजिउगु खँ कनातःगु दु ।
थुगु खँ राहुलं थः गुरु सारिपुत्र स्थविरयात कनाबिज्यात । अनंलि सारिपुत्र स्थविर जुजुया थाय् बिज्यात । अनं अँया रस हया बिज्यात । थुगु रस विम्बादेवी स्थविरं भपिया बिज्यात । अँया रस भपिइवं वसपोलया ल्वय् शान्त जुल । ल्याय्म्ह ल्यासेया ई । सकसियां लागिं बल्लाःगु ई । थुगु इलय् ल्वहं नं न्ह्ययेफु धाइ । अझ तन्हु तक द्यां लाना नं च्वनेफु ।
तर शरीरयात नसा न्ह्याबलें माः । बैस दुबलय् ्नसा मनःसें द्यां लाना च्वने मजिउ । थथे यात कि लिपा ल्वचं कयेफु । थुकिं यानाः प्वाः स्याइगु, फय्कू थहाँ वइगु, अल्सर थेंज्याःगु ल्वचं कइगु खँ थौं प्रमाणित जुइ धुंकल ।बोधिसत्व सिद्धार्थ उरुबेल जंगलय् दुष्कर चर्या याना बिज्यात । वसपोल खुदँ तक अन च्वनाबिज्यात ।
थुगु इलय् वसपोलं छम्हु मूया रस जक भपिया बिज्यात । थःगु शरीरयात अति कष्ट बियाबिज्यात । आहार सेवन त्याग याना बिज्यात । थुकिया कारणं लिपा वसपोलयात वायु ल्वचं कल । बुद्ध जुइ धुंका वसपोलं आहार सेवन याना बिज्यात । तर इलय् ब्यलय् वसपोलयात वायु ल्वचं कष्ट बिल ।
नसा मात्राछि जक मखु, इलय् हे नयेमाः । विकालय् भोजन यातकि शरीर सन्तुलन जुइमखु । इलय् नसा मनलकि नानां कथंया ल्वचं कइ । उकिं बुद्ध शिक्षाय् विकालय् भोजन याये मजिउगु खँ कनातःगु दु । संघं बिकालय् भोजन याये मजिउगु शील पालना याइ । संघ जक मखु, अष्टशील पालन याइपिं उपासक व उपासिकापिसं नं विकालय् भोजन याइमखु ।
शरीर सन्तुलन यायेत चि व पालुया सवाः नं माः । चिया मात्रा मिले मजुलकि रक्तचापया मात्रा नं मिले जुइमखु । थुकिया कारणं उच्च रक्तचाप वा म्हो रक्तचाप जुयाः शरीरयात कष्ट जूवनी । उकिं चि पालु नं शरीरया मात्रा नापं ज्वलाक नयेमाः । थुकथं चि पालुया मात्राछि मिले यानाः ग्रहण यायेगु ज्या बुद्धकालय् नं जू ।
अझ जातकय् तकं चि पालुया ग्रहण यायेत जंगलय् च्वनाच्वंपिं श्रवण ब्राम्हणपिं नगरय् बिज्याःगु खँ न्ह्यथनातःगु दु । शरीरयात नसाया नाप नापं त्वँसा नं माः । क्वाः लः हे जक नं वासः जूइफु । थौं नं प्वाः स्यात । वायु ल्वचं कल धाःसा क्वाः लः त्वनेगु चलन दु । छगू इलय् तथागत बुद्धयात नं प्वाः स्यात । थुगु खँ देवहित ब्राम्हणं सिल ।
ब्राम्हणं तथागतया भिक्षापात्रय् छग्वारा गुँद तयाबिल । उगु गुँद क्वाःगु लखय् संका तथागतयात त्वंकाबिल । थुगु क्वाःगु लः व गुँदया कारणं वसपोलया ल्वय् तनावन । थौं मनूया स्वभावय् हिउपाः वल । मनुखं थौं नसाया दुरुपयोग यानाच्वंगु दु । गुलिसिनं माःगु स्वयां अप्वः नयाः थःगु म्हयात स्यंकाच्वंगु दु । गुलिसिनं म्हो नयाच्वंगु दु ।
अझ मनू जुया जन्म जूसेलिं दक्व कथंया नसाया सवाः कायेमाः धाइपिं नं दु । थःपिं नसा नयेत जक जन्म काःगु तायेकी । तर नसा नयेगु लागिं जक मनू जन्म जूगु मखु । मनू थः म्वायेगु लागिं हे जक नसा नयेगु खः । उकिं नसा नयेगु लागिं म्वायेगु मखु । म्वायेगु लागिं नसा नयेगु खः धइगु खँ बुद्ध शिक्षां बोध याकी ।
गबले जक नसाय् आशक्त ब्वलंकी । अबले तक शरीर स्वस्थ जुइ फइमखु । साः भिं नसाय् चित्त स्वानाच्वंत्तले शरीर सन्तुलन जुइमखु । उकिं धम्मपदय् नं धयातःगु दु । थ्व चित्त थःगु इच्छा कथं गन मं दु अन हे वनी । उकिं थुकियात किसिजवालं किसियात दमन याः थें दमन यायेमाः ।
थुकथं हे नसाय् आशक्ति जुइम्ह बारम्बार गर्भवास जुइ धइगु खँ नं धम्मपदय् थुकथं कनातःगु दु, ‘यक्वः आहार नइम्ह, अलसि, न्ह्यःगुलु मनू यक्व नसा नःम्ह फा थें खः । अज्याःम्ह मूर्ख मनू बारम्बार गर्भवासय् च्वनी ।
LEAVE YOUR COMMENTS