नेवाः राजनीतिक सम्मेलनया बहस

स्वनिगःया नेवाःतय्सं थःपिनिगु हक अधिकारया निंतिं सः थ्वयेकेगु व थीथीकथंया आन्दोलन याना वयाच्वंगु दु। गबलें भूमि सम्बन्धि अधिकारया आन्दोलन, गबलें संस्कृति सम्पदा अले गबलें नेवाः विस्थापन विरुद्ध आन्दोलन। थुकथं थीथीकथंया मुद्दा ज्वनाः पुचः पुचः मुनाः आन्दोलन यानाच्वंगु अवस्थाय् आः अज्याःगु आन्दोलनयात छगू हे थासय् हयाः केन्द्रीकृतरुपं न्ह्याः वनेगु कुतःकथं न्हापांखुसी नेवाः अधिकारया निंतिं आन्दोलनरत, मोर्चा, अभियान, संघर्ष समितिनापं थीथी खलः, पुचःत छगू हे थासय् च्वनेगु ज्या जुल । मूलरुपं गैरन्यायीक सतक विस्तारया सवालय् आइएलओया मुद्दायात कयाः जब राज्यं मजदूरतय्त दबाव बियाः लित कायेकेगु कुतः यात अबलय् आः आन्दोलनरत सकलें छगू हे थासय् च्वनाः ज्या मयात धाःसा छगू छगू पक्षयात यायां नेवाः आन्दोलनयात कमजोर याइ अले आन्दोलनकारी व अभियन्तापिंत तकं ज्वनेगु शुरु याइ धइगु थुइकाः उकथंया कुतः जूगु खः । नेवाःतय् थीथी आन्दोलनमध्ये ख्वनाया वा पीगु आन्दोलनं गुगु उचाई काल अनंलिपा थीथीकथं आन्दोलनयात कमजोर यायेगु ज्या तकं जूगु दु। बुंगद्यःया खः सालेगु जात्राया पूच्व घटनापाखें नेवाःतय्त बांलाःगु पाठ स्यंगु दु। अथे हे बालाजु बाइपासया गैरन्यायीक सतक विस्तारया घटनां ला झन् नेवाःतय्त तःधंगु हे पाठ स्यंगु दु। गबलें पशुपतिया गुरुयोजना विरुद्ध आन्दोलन, गबलें सुख्खा बन्दरगाह विरुद्ध आन्दोलन, गबलें थँबहीया पलेस्वांपुखूया निंतिं थीथी चरणय् जुयाच्वंगु आन्दोलन निरन्तर रुपं जुया वयाच्वंगु खः ।

नेवाःतय्गु थुकथंया थीथी आन्दोलनयात छगू हे थासय् हयाः केन्द्रीकृत आन्दोलन यायेगु कुतः जुयाच्वंगु हे इलय् नकतिनि जक झिंछक्वःगु नेवाः एकता दिवस हंगु खः । झिंछक्वःगु नेवाः एकता दिवस नेवाः अधिकारया निंतिं केन्द्रीकृत आन्दोलन यायेगु व छिन्नभिन्न थें जुयाच्वंगु निगू दर्जन आन्दोलनया मोर्चा, अभियान, संघर्ष समितिलिसें नेवाःतय्गु जातीय खलः, पुचःसहित नेवाःतय्गु राष्ट्रिय संगठन नेवाः देय् दबू व नेवाः अधिकार प्राप्तिया निंतिं संघर्षरत नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिइ दुथ्यानाच्वंगु घटकयात दुथ्याकाः थुगुसी नेवाः एकता दिवसयात आन्दोलन दिवसया रुपय् हनेगु ज्या जूगु खः । थुगुसीया नेवाः एकता दिवसं नेवाःत आःया अवस्थाय् केन्द्रीकृतकथं आन्दोलन याना वनेगु, नेवाःतय्गु भूमि, संस्कृति, सम्पदा, भाषानापं सभ्यताय् जुयाच्वंगु प्रहार विरुद्ध मंकाःकथं वनेगु, नेपाःया संविधान व अन्तर्राष्ट्रिय कानूनं आदिवासीतय्त बियातःगु अधिकार कायेगु निंतिं सकले छप्पँ जुयाः वनेगु गुगु घोषणा यायेगु ज्या जुल थ्व नेवाः आन्दोलनया इतिहासय् छगू न्ह्यथनेबहगु पलाः जुयाबिल ।

थ्व दथुइ नेवाःतय्सं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीयात न्यागू न्ह्यसः नं न्यनेगु ज्या जुल । थ्व मेगु छगू ऐतिहासिक ज्या जुया बिउगु दु। आदिवासी धइपिं राज्य दुनेया राज्य खः । आदिवासी अधिकारया सवालय् अन्तर्राष्ट्रिय कानून कार्यान्वयन यायेत सरकार लिचिले मजिउगु, नेवाःतय्त विस्थापित यायेगु योजना थीथी त्वहः तयाः राज्यं नेवाः संस्कृति, सम्पदा, सभ्यता विरुद्ध पलाः ल्ह्वनाच्वंगु छाय् धइगु कथंया न्ह्यसः न्यनेगु ज्या जूगु खः । थ्व नेवाःतय्गु निंतिं जक मखु नेपाःया आदिवासी जनजातिया निंतिं नं छगू बांलाःगु पलाः जुयाबिउगु दु। थुकथं नेवाःत छपलाः छपलाः यानाः थःगु अधिकारया निंतिं सः थ्वयेकेगु, नेवाःतय्त थुइकेगु ज्या याना वयाच्वंगु अवस्थाय् हाकनं बालाजु बाइपासय् गुगु घटना जुल, उकियात नेवाःतय्सं गम्भीर रुपं काःगु खनेदु। नेवाःत छप्पँछधी जुयाः नेवाः भूमि, संस्कृति, सम्पदा, भाषानिसें नेवाःतय्गु समग्र अधिकारया निंतिं मंकाःकथं न्ह्याः वनेगु ज्या मजुल धाःसा आः झी नेवाःत नेवाः भूमिं हे विस्थापित जुया वनेमालीगु अवस्था वइ धइगु खँ आःया अवस्थाय् सचेत नेवाःतय्सं थुइका हःगु दु ।

नेवाःत छपलाः छपलाः यानाः थःगु अधिकारया निंतिं सः थ्वयेकेगु, नेवाःतय्त थुइकेगु ज्या याना वयाच्वंगु अवस्थाय् हाकनं बालाजु बाइपासय् गुगु घटना जुल, उकियात नेवाःतय्सं गम्भीर रुपं काःगु खनेदु । नेवाःत छप्पँछधी जुयाः नेवाः भूमि, संस्कृति, सम्पदा, भाषानिसें नेवाःतय्गु समग्र अधिकारया निंतिं मंकाःकथं न्ह्याः वनेगु ज्या मजुल धाःसा आः झी नेवाःत नेवाः भूमिं हे विस्थापित जुया वनेमालीगु अवस्था वइ धइगु खँ आःया अवस्थाय् सचेत नेवाःतय्सं थुइका हःगु दु ।

उकिं आन्दोलनरत मोर्चा नापं अभियन्ता व नेवाः न्ह्यलुवातय् दथुइ आः छगू तःजिगु वृहत नेवाः राजनीतिक सम्मेलन यानाः नेवाः अधिकारया निंतिं तत्कालीन रणनीतिनिसें दीर्घकालीन योजना दयेकेमाः धइगु खँय् बहस सुरु जूगु दु। थनि झिंछदँ न्ह्यः नं नेवाःतय्सं नेवाः राजनीतिक सम्मेलन यानाः बोडे घोषणा पत्र जारी याःगु खः । उलि जक मखु नेवाःतय्सं न्हापांखुसी जनस्तरं नेवाः स्वायत्त राज्य तकं घोषणा याःगु खः । उगु खँयात नं लुमंकाः आः नेवाःत थःपिनिगु अधिकारया निंतिं राजनीतिक सम्मेलन याना मंकाः अवधारणा दयेका न्ह्याः वनेमाःगु अवस्था वःगु दु ।

उकिया निंतिं आधारत तयार जुइधुंकूगु दु । झिंछक्वःगु नेवाः एकता दिवस लगत्तै नेवाःतय्सं प्रधानमन्त्रीयात जवाफदेहीता पौ बीगु ज्या
जुइधुंकूगु दु। उकिया हे आधारय् सहलह ब्याकाः थप खँ दुथ्याकाः मंकाः अवधारणा दयेकाः न्ह्याः वनेमाःगु आवश्यकता दु। थुगुसी नेवाः एकता दिवसया झ्वलय् जारी जूगु ख्वना घोषणापती न्यागू बुँदा न्ह्यथनातःगु दु । गुगु थुकथं दु : नेवाः स्वायत्त राज्य प्राप्तिया आन्दोलनं दिपाः मकाःनिगु घोषणा यानाच्वना । नेवाः भूमिइ नेवाःतय्त विस्थापित यायेगु ज्याया विरुद्ध एकीकृत नेवाः आन्दोलन यायेगु घोषणा यानाच्वना । नेवाःतय्त छुं कथं नं विभाजित यायेगु षडयन्त्र विरुद्ध सचेत जुयाः न्हापांनिसें कुबिकातःगु थजाःक्वजाःया जातीय विभाजन अस्वीकारयासें उकिया अवशेषयात न्हंका छ्वयेगु निंतिं मंकाःकथं कुतः यायेगु जुइ धकाः प्रतिबद्धता प्वंकाः घोषणा याःगु जुल । नेवाः एकताया आधार नेपालभाषा, नेवाः संस्कृति व नेवाः सम्पदा खः । थुकिया रक्षाया निंतिं छप्पँछधी जुया न्ह्याः वनेगु घोषणा यानाच्वना । अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन अभिसन्धि १६९ (आइएलओ १६९) नापं आदिवासी अधिकार सम्बन्धि संयुक्त राष्ट्रिय संघीय घोषणा पत्र (युएनड्रिप) कार्यान्वयन याकेत मेमेगु आदिवासी जनजाति नापं छप्पँ जुया न्ह्याः वनेगु घोषणा यानाच्वना ।

अथे हे प्रधानमन्त्रीयात न्यंगु न्यागू न्ह्यसः थुकथं दु : नेवाः भूमि, संस्कृति, सम्पदा व सभ्यता संरक्षण यायेत समुदायलिसे सहकार्य राज्यं यायेमाः, तर विडम्बना थुकी हे मदिक्क थीथी त्वहः तयाः राज्यस्तरं प्रहार छाय् यानाच्वंगु खः? आइएलओ १६९ व युएनड्रिपं बिउगु आदिवासी नेवाःतय्गु अधिकार छाय् सुनिश्चित याये मफुगु खः? संविधानय् दुगु स्वायत्त क्षेत्र, संरक्षित क्षेत्र व विशेष क्षेत्र कार्यान्वयन छाय् मयाःगु खः? सम्मानित सर्वोच्च अदालतया पूर्ण इजलासं बिउगु निर्देनात्मक आदेशयात अवहेलना यानाः जनताया छेँ जग्गाय् छाय् डोजर आतंक जुयाच्वंगु खः? पहिचान, पहुँच व प्रतिनिधित्वया समुदायया जायज माग व अपेक्षायात आतक नं संविधान संशोधन यानाः थुगु मागत छाय् सुनिश्चित यायेगु ज्या राज्यपाखें मयानाच्वंगु खः ?

थ्व हे निगूयात आधार दयेकाः नेवाः राजनीतिक सम्मेलन यानाः तत्कालिन रणनीतिनिसें दीर्घकालिन योजना दयेकाः न्ह्याः वनेमाःगु आवश्यकता दु। थुकिया निंतिं सकल नेवाः न्ह्यलुवाः, कार्यकर्तानिसें अभियन्तानापं थीथी ख्यलय् जुयादीपिं नेवाःत नं तयार जुइमाःगु आवश्यकता दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS