कोरोना व्यवस्थापनय् सरकारया कमजोरी

वंगु चैत्र ११ गते लकडाउन जुसेंलि आपालं मनूत स्वनिगः त्वःताः पिहां वन, गुलिं मनूत स्वनिगः दुने छुं यानाः लजगाः मजुइगु जुसेंलि पिहां वन । तर गामय् च्वनाः नं छुं यानाच्वनेगु उपाय मदुसेंलि हाकनं स्वनिगलय् दुहां वल । लकडाउन जारी जुयाच्वंगुइलय् हे खँ लँपु लिनाः दुहां वःपिं आपाः दु। अनंलि लकडाउन खुल्ला जुइवं ला ह्वाराह्वारा हे दुहां वल । थुकिया लिसें स्वनिगलय् कोरोना संक्रमितया ल्याः नं अप्वया वन । आः नं गुलिं गुलिं मनूत पिने हे दनिसा अप्वः मनूत स्वनिगलय् दुने हे दयेधुंकूगु दु। असोज १ निसें ताःहाकः दूरीया यातायात नं न्ह्यात धाःसा ४ गतेनिसें हवाई यातायात नं चाल । हवाई यातायातया तथ्यांक कथं न्हापांगु न्हि खुन्हु हे ७ प्रतिशत सिट जाः ।

लकडाउन जारी जुयाच्वंगु इलय् स्वनिगलं पिहां वनाः हाकनं स्वनिगलय् दुहां वःपिंत पीसीआर रिपोर्ट क्यनाः जक वयेमाःगु व क्वारेन्टाइनय् च्वनेमाःगु धकाः छेँथुवाःपिंसं दबाव बीगु याःसां आः थुज्वःगु खँय् संवेदनशीलता लगभग मदयेधुंकूगु दु। तर कोरोना संक्रमणया ल्याः अप्वःगु हुनिं यानाः हे पीसीआर टेस्ट याकेत टेकुइ मनूत म्वःम्वः खानाच्वंगु दु। सरकारं निजी क्षेत्रय् नं पीसीआर टेस्ट यायेगु निंतिं अनुमति बियाः उकिया भाः न्यय्प्यसः तका दामं क्वकयाः निद्वः तका याःसां मनूत निःशुल्क परीक्षण याकेत व सरकारी सेवा कायेत हे न्ह्यचिलाच्वंगु खनेदु ।

सरकारं कोरोना संक्रमणया जाँच, आइसोलेसन, क्वारेन्टाइन, लकडाउन वा निषेधाज्ञा, विदेशय् तक्यनाच्वंपिंत उद्धार यायेगु ज्या यानाच्वंगु जूसां प्रभावकारीता धाःसा क्यनेमफु। उपप्रधान व रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलया नेतृत्वय् दयेकूगु सीसीएमसी हे न्हियान्हिथं अप्रभावकारी जुजुं वनाच्वंगु दु। न्हापा सीसीएमसीया सिफारिसय् लकडाउन याःगु सरकारं लिपा सिडिओतय्त निषेधाज्ञा जारी याकल । हाकनं सक्रिय संक्रमितत २५द्वः थ्यन धाःसा लकडाउन यायेगु धयाच्वंगु दु। थ्व छु सरकार हे अलमल जूगुया संकेत मखुला ?

उपप्रधान व रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलया नेतृत्वय् दयेकूगु सीसीएमसी हे न्हियान्हिथं अप्रभावकारी जुजुं वनाच्वंगु दु। न्हापा सीसीएमसीया सिफारिसय् लकडाउन याःगु सरकारं लिपा सिडिओतय्त निषेधाज्ञा जारी याकल । हाकनं सक्रिय संक्रमितत २५द्वः थ्यन धाःसा लकडाउन यायेगु धयाच्वंगु दु। थ्व छु सरकार हे अलमल जूगुया संकेत मखुला ?

छगू अध्ययनकथं चैत्रया लकडाउन लिपा स्वनिगलं पिहां वंपिं आपाः स्वनिगलय् दुहां वयेधुंकूगु जूसां पिहां वंपिनि ल्याः दुहां वःपिनि सिकं आपाः । थ्व स्वनिगलं पिहां वनीगु नागढुंगा, फम्पि, साँगा व बालाजु नाकाया तथ्यांक खः । तर थ्व औपचारिक तथ्यांक जूगु व दथुया इलय् सुलाः सुलाः दुहां वःपिनि ल्याः मदुगु जूगुलिं पिहां वंपिं व दुहां वःपिं उलि उलि हे जुइमाः व पिने दनिगु खःसा छुं भचा जक दुगु जुइमाः धइगु अनुमान दु। बरु विदेशय् ज्या मदयाः नेपाः वःपिंमध्ये आपालं थःथःगु गामय् हे च्वंगु जुइमाः । छाय्कि इमिगु निंतिं स्वनिगलय् दुने मेगु ज्या सुरु यायेगु अवस्था हे मदु ।

लकडाउन व वयांलिउ निषेधाज्ञाया हुनिं हःगु मू समस्या धइगु व्यापार व्यवसाय बन्द जुयाः देय् या आर्थिक अवस्था डाँवाडोल जूगु हे खः । वास्तवय् तलब नयाच्वंपिंत लकडाउनं छुं समस्या मयाः । तर व्यापार व्यवसाय यानाच्वंपिं व उद्योग न्ह्याकाच्वंपिनिगु निंतिं थ्व अवस्था धइगु खर्च जुयाच्वनीगु तर आम्दानी मजुइगु अवस्था खः । सरकारं नं कर कायेत जक लकडाउन छ्वासुकूगु अवस्था वल । आखिर सरकारयात कर म्हयेत नं लकडाउन ला समस्या हे खनी ।

कम्बोडिया थेंज्याःगु देसय् नेपालय् थें कोरोनाया संक्रमण छुं भचा जक खनेदुबलय् हे लकडाउन याःगु खः । अन कोरोनाया ल्याः २४ जुल, उलि लने धुनेवं छुं मजुल । वास्तवय् नेपालय् नं छम्ह जक मनू कोरोना जूबलय् लकडाउन जूगु खः । वयांलिउ तब्लीगी जमातया मनूत कोरोना जूगु लूगु खः । इमित नं ट्रेसिङ यानाः कभर याःगु हे खः । तर थुलिमछि ल्याः गथे यानाः जुल ले ? नेपालं भारतय् ज्या याःवंपिं मनूत ज्या मदयाः लिहां वःबलय् हे नेपालय् संक्रमण अप्वया वंगु खः धकाः थुकिं थुइकेत थाकु मजू । वीरगंज व विराटनगर न्हापा हटस्पट जूगु हुनि थ्व हे खः । नेपाःया तराई लागा हे दकलय् न्हापा हटस्पटया रूपय् खनेदुगु थासय् लिपा थ्व स्वनिगलय् नं खनेदत। थन नं इमिपाखें संक्रमण जूपिं मनूत हे दुहां वल ।

नेपालं भारतं वःपिं मनूत पनातःबलय् तक नं कोरोना संक्रमितया ल्याः अप्वःगु मदुनि । तर इमित ताः ईतक सीमाय् पने मफयाः दुकायेगु निर्णय यायेधुंकाः हे संक्रमणया ल्याः अप्वया वंगु खः । नेपालय् पिनें वःपिं मनू त्वःताः समुदायस्तरय् संक्रमण सुरु जूगु ला लिपा हे जक खः । उकिं भारतं वःपिं मनूतय्त व्यवस्थापन याये मफुगु। गाक्क क्वारेन्टिन व आइसोलेसनया व्यवस्था याये मफुगु हाकनं क्वारेन्टाइन धकाः सकसितं छथाय् मुंकाः बिउबलय् कोरोना मजूपिं भारतं वःपिं मनूत नं कोरोना संक्रमित मनूपाखें संक्रमित जू वन । थ्व खँयात आः बांलाक दुवाले माः । गुगु इलय् कोरोना संक्रमणया खतरा म्हो अबलय् माःगु सिकं आपाः संवेदनशील जुयाः सरकार नं कडा जुलसा जनता नं ग्यानाजुल । तर संक्रमणया ल्याः अप्वयावंलिसे धाःसा संवेदनशीलता नं म्हो जुयावंगु दु ।

धाथें ला कोरोना थुज्वःगु महामारीयात नियन्त्रणय् हयेत नेपालय् छुं गुगुं कथं पूर्वाधार दुगु हे मखु। धाकुफय्, ग्वःफय् वइगु देसय् इमित सारे यानाः तयेत थाय्या व्यवस्था दु। तर नेपालय् उकथंया व्यवस्था मदु। भुखाय् ब्वल धाःसा तिनिख्यः थेंज्याःगु खुल्ला थाय् माः । तर नेपालय् उकथंया थाय्यात नं प्रयोग याःगु मखु। कोरोना व्यवस्थापनया सवालय् दकलय् न्हापां ला गुगुं खँया अनुमान याये फुगु मखुसा मेता खँ न्हापां अर्थतन्त्रयात थातं तयाः स्वास्थ्ययात प्राथमिकता बीगु धकाः अर्थतन्त्रयात निषेध यानाः स्वास्थ्य सुरक्षा नालाकाःगुलिं नं लिपा अर्थतन्त्रया न्ह्यःने क्वछुइमाःगु अवस्था वल । मूलतः भारतं मनू दुकायेमाःगु मानवीय समस्या नं खनेदत । थुकथं मानवीयता व अर्थतन्त्रया न्ह्यःने सकलें क्वछुइमाल ।

अथे खःसां नेपालय् नीतिगत रूपंसिकं प्रशासनिक रूपं गुकथंया कमजोरी दु, उकिं नं कोरोना संक्रमणय् योगदान जू वन । दकलय् ला स्वनिगलय् मनू दुकायेगुलिइ पने मफुगु व भारतं दुहां वःपिंत बांलाक क्वारेन्टाइनय् तयेगु व्यवस्था याये मफयेक दुकाःगुलिं हे नेपालय् कोरोना संक्रमण न्यनावंगुया मू हुनि खः । भारतं मनू दुकायेमाःगु अवस्था वयेफु धकाः न्हापा हे अनुमान यानाः गाक्कं क्वारेन्टाइनया व्यवस्था यायेगु पलेसा न्हापा पना जक तल लिपा प्रेसरया कारण त्वःतेमाल । मखुसा ई मगाःगु थ्यंक नं मखु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS