सुखमय् जीवनय् दुःखदायी मृत्यु

मनूया जीवन व जीवनय् न्ह्याइगु ई सदां छगू हे कथं जुइमखु। थौं सुखमय जूसा कन्हय् दुःखदायी जुइफु। जीवंकाःछि दुःख सिउम्ह मनू जीवनया लिपांगु इलय् याउँक सिना वनेयः । सदां सुखमय जीवन हंम्ह मृत्युया इलय् कष्टकर जू वनेफु। सी तक नं अतिकं थाकुइ फु। थन सम्पत्ति अप्वः दुम्ह फल्चाय् सीफु। छुं मदुम्ह महलय् । गुलिं लँय् वँवं सी । गुलिं लासाय् छग्वारा चिनाः सी । गुलिं नये मखना सी । गुलिं आपा नयाः सी । साधारण जनता जक मखु। जुजु लानी हे जूसां जीवनया लिपांगु इलय् कष्टकर जुइफु ।

बुद्धकालय् मगढ राज्यया उत्तर पश्चिम दिशाय् कोशल राज्य दु। तथागत बुद्ध थःगु जीवनया आपाः ई उगु राज्यय् च्वनाबिज्याःगु दु। उकिं बौद्ध इतिहासय् कोशल राज्यया तःधंगु महत्व दु। कोशल राज्य छगू शक्तिशाली जनपथ खः । थुकी झिंस्वंगू प्रदेश स्वानाच्वंगु दु। थुकिया ल्याः निसः योजन ताःहाकः जू । तःधंगु व चीधंगु यानाः चय्द्धः (८० हजार) गां व वस्ती दु। थनया जनसंख्या झिंच्यागू क्वःति दु। थुकिया राजधानी श्रावस्ती खः । थुकथं समृद्धगु राज्य कोशलया जुजु प्रसेनजित खः ।

कोशल राज्य अतिकं सम्पन्नगु राज्य खः । थुकथं विशाल, सम्पन्न, समृद्धि राज्यया जुजु प्रसेनाजितया जीवनया लिपांगु ई अतिकं दुःखदायी जुल । जुजु प्रसेनजितया पासा बन्धुल राजकुमार खः । इपिं निम्हं तक्षशिलाय् नापं शिलाशास्त्र अध्ययन याःपिं खः । बन्धुल राजकुमार थःगु मल्ल देय् त्वःताः कोशल राज्यय् च्वं वल । व अतिकं राजभक्त । वया स्वीनिम्ह काय दु। वं सदां निष्ठापूर्वक ज्या याइगु। उकिं जुजु प्रसेनजितं वया सेनापति पद बिल । वया व्यवहार व ज्याखं मेपिं उच्चपदस्थ राजकर्मचारीपिनि ईष्र्या जुल । इमिसं वनापं वया कायपिं नं स्यायेगु ग्वसाः ग्वल । इमिसं
जुजुया नुगलय् व प्रति आशंका ब्वलंकाबिल ।

लाक्वपाक्व नसात्वँसा नःगु कारणं जुजुयात झाडा जुल । झाडां यानाः अशक्त जुजुं वन । मू तकं पुले मफुत । चछि अतिकं कष्ट भोगे यात । लिपा परिचारिकाया मुलय् फ्वंगा तयाः ग्वतुल । सुथसिया पहरय् अन हे देह त्याग यात ।

छन्हु जुजुं वलिसें वया स्वीनिम्ह कायपिंत निर्दयीपूर्वक स्याकेबिल । अनंलि वया भिंचा दीर्घकारायणयात सेनापति यात । लिपा जुजुं निरपराधि नापं राजभक्त सेनापति स्याये लाःगु खँ सिल । थुकिं यानाः जुजुयात सन्ताप जुल । जुजुया मन शान्त मजुल । मानसिक दौर्मनस्यतां थाय् काल । थुगु इलय् जुजुं तथागत बुद्ध लुमंकल । जुजु मेदलुम्प निगमय् वन । अन तथागत बुद्ध नाप लात। जुजुं तथागतया न्ह्यःने थःगु मनोभाव प्वंकल । अन तथागत नापं आत्मीय भावं खँल्हाबल्हा जुल । थुगु हे इलय् दीर्घकारायण सेनापतिं जुजु प्रसेनजितयात पदच्यूत यायेगु ग्वसाः ग्वल । थः पासा  बन्धुल सेनापतियात स्याःगु तं वयाके दनि । उकिं वं जुजुयाथाय् सल छम्ह व परिचायिका छम्ह जक तयाः लिहां वल । वं विडूडभ राजकुमारयात जुजु यायेगु विचाः यात । उकिं विडूडभ राजकुमारयात धाल, ‘छ सिंहासनय् च्वनेगुसा च्वं, मखुसा जि च्वनेगु जुइ ।’ वया खँ न्यनाः विडूडभ सिंहासनय् च्वन ।

उखे जुजु विहारं पिहां वल । अन वं सेनापतिनाप मेपिं सुं मखन । सल नापं परिचारिका छम्ह जक । परिचारिकां सेनापतिया चेतावनी न्यंकल । ‘जुजुयात प्राणया माया दःसा श्रावस्ती लिहां वयेमते ।’ थ्व खँ न्यनाः जुजु सिमां कुतु वःम्ह माकः थें जुल । थुगु कष्टगु इलय् वं थः भिंचा अजातशत्रु लुमंकल । उकिं जुजु राजगृहपाखे वन । थः याकःचा परिचारिका छम्ह बाहेक सुं साथ मदु। जुजुया नये त्वने तकं मखन । लँय् च्वकिजा नये माल । गन गन पुखू, बुंगाःचा ध्वदुल, अन अनया लः त्वनेमाल । थुकथं कष्ट सह यायां चान्हसिया पहरय् राजगृहया द्वारय् थ्यन । चान्हय् जूगुलिं नगरय् द्वार तिनातल । उकिं नगरं पिनेया छगू सतलय् बाय् च्वन । लाक्वपाक्व नसात्वँसा नःगु कारणं जुजुयात झाडा जुल । झाडां यानाः अशक्त जुजुं वन । मू तकं पुले मफुत । चछि अतिकं कष्ट भोगे यात । लिपा परिचारिकाया मुलय् फ्वंगा तयाः ग्वतुल । सुथसिया पहरय् अन हे देह त्याग यात ।

जुजुया थज्याःगु विपत्ति परिचारिकां सह याये मफुत । ‘हरे गज्याःम्ह जुजु गुकथं सी माल !’ धाधां वं विरह यात । गथे जन्म सकसियां छगू हे कथं जुइमखु। अथे हे मृत्यु नं पाइ । छम्ह प्राणीया मृत्यु गथे जुल मेम्हेसिया नं अथे हे जुइ धइगु मदु। जुजु विम्बिसार मगध राज्यया जुजु खः । विम्बिसार झिंन्यादँ दुबलय् जुजु जूगु खः । विम्बिसार अतिकं प्रभावशाली, रणकुशलनापं राज्य सम्पन्न जुजु खः । उकिं जुजुयात सेनीय विम्बिसार नं धायेगु याः । जुजुया चय्द्धः (८० हजार) गां दुगु राज्य दु। अन झिंच्यागू क्वःति जनसंख्या दु। जुजुं जनताया सुख दुःखय् अतिकं विचाः याइ । जनताया हरेक ज्याझ्वलय् थः नं ब्वति काइ । थुकथं प्रभावशाली जुजुया जीवनया लिपांगु ई अतिकं दुःखदायी जुल ।

जुजु विम्बिसारया काय अजातशत्रु। अजातशत्रुं देवदत्तया खँ न्यनाः जुजुयात स्यायेगु ग्वसाः ग्वल । उकिं व न्हिनय् हे जुजुया खोपीइ वन । वं थः अबु जुजु विम्बिसारयात बन्दी दयेकल । वं जुजुयात मि च्याकेगु छेँय् बन्दी यानाबिल । अन थः मां छम्ह बाहेक मेपिं सुं नापलाके मबिउ । नके त्वंके तकं मबिल । थः भाःतया दुःख गथे स्वये फइ ? उकिं लानिं लुँया बट्टाय् जा तल । उगु बट्टा थःगु जनिखय् चिनाः जुजुयाथाय् यंकेगु यात । उलि जा नयाः जुजु म्वानाच्वन । थ्व खँ अजातशत्रुं सिल । अनंलि वं थः मांयात तकं म्हय् छुं दु कि धकाः जाँचे याकाः जक जुजुया थाय् छ्वयेगु यात । थनं लिपा लानिं थःगु मुकुटय् जा तयाः यंकेगु यात । थ्व खँ नं अजातशत्रुं सिल । लानियात मुकुट पुइकाः नं मछ्वल । अनंलि लाकामय् जा सुचुका यंकेगु यात। थुकथं लाकामय् सुचुका यंकूगु जा नयाः नं जुजु म्वानाच्वन । थ्व खँ नं अजातशत्रुं सीकल । लानियात बन्दीगृहय् लाकां न्ह्याकाः नं मछ्वत । लानि सुगान्धित लखं म्वःल्हुया थःगु म्हय् चतुमधु इलाः जुजु नाप लाःवनेगु यात । जुजुं लानिया म्हय् च्वंगु चतुमधु फ्ययाः जीविका यात । थ्व खँ सीवं लानियात जुजुयाथाय् नाप लाके तकं मबिल ।

अनंलिपा जुजुयात नकः वइपिं सुं मंत । नसा नये मखंसां जुजुं तथागतयात लुमंकाः आनन्दित यानाच्वन । न्हियान्हिथं चक्रमण यानाः न्हि छ्यानाच्वन । चक्रमण यानाः जीविका यानाच्वंगु खँ आजतशत्रुं सिइकल । वया ला थः अबु याकनं स्यायेमाःगु। उकिं वं जुजुयात पालि तःलय् छुरां घाः याकेबिल । उकिइ मल्ता व चि तयेके बिल । थुलि नं मन मच्वनाः वं पालि तःलय् मिं पुकेबिल । थपाय्च्वः कष्ट जुजुं सह याये मफुत। अतिकं वेदना जुल । जुजुं थःगु असह्य वेदना सह याये मफुत । अहो बुद्ध, अहो धर्म, अहो संघ धाधां थःगु जीवन त्याग यात । मृत्यु धु्रवसत्य खः । मृत्यु सकसियां न्ह्यःने वइ । तर मृत्युया ई नं दुःखदायी जुयाः दँ वयेयः । थुगु इलय् छगू सेकेण्ड नं ताःहाकः तायेफु। मिखा छकः फुति यायेगु ई नं छगू जुनी थें भान जुइफु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS