ने. सं. ११४६ बछलागा तृतीया -

पुस २७ निसें पुस २७ तक

नेपाली सेनां पुस १८ गते गोरखा दरवारया हनुमान भञ्ज्याबं सुरु याःगु छगू पदयात्रा पुस २७ गते येँय् थ्यंकाः क्वचाल । नेपाली सेनां याःगु उगु पदयात्रायात नां बिल – ‘एकीकरण पदमार्ग’ । अर्थात स्वनिगः आक्रमण यायेत गोरखाया जुजु पृथ्वीनारायण शाहं छ्यःगु लँपुयात पर्यटकीय पदमार्गया रुपं विकास यायेगु गुरुयोजना । पदयात्रा सुरु जुइ छवाः न्ह्यः गोरखा थ्यंकः वंम्ह पर्यटन मन्त्री योगेश भट्टराईं पर्यटन विकासया निंतिं उगु पदमार्ग सुरु यायेगु उद्घोष यानादीगु खः । थुकिं छगू खँ स्पष्ट जू, थ्व पदमार्ग विकास यायेगु निंतिं केन्द्र सरकारनिसें नेपाली सेनां मंकाःकथं योजना दयेकाः न्ह्याःवनाच्वंगु खनेदु ।

पर्यटन मन्त्रीया पदमार्ग निर्माण यायेगु घोषण जुइवं स्वनिगःवासी नेवाःतय् दथुइ छगू आक्रोश व क्रासया वातावरण महसूस जूगु खः । सरकार व नेपाली सेनाया योजनाय् न्ह्यायेत्यंगु थुगु पदमार्गं थःपिंत याःगु अन्याय, अत्याचार व क्रुरताया इतिहासयात हाकनं छक्वः गौरवगाथाकथं ल्ह्वनेत्यंगुलिं नेवाःतय्सं छुं मभिं जुइत्यंगु संकेतकथं कायेधुंकूगु खः ।

थ्वहे दथुइ पुस २७ गते रणसिंह दल गणया क्याप्टेन इन्द्रबहादुर खत्रीया नेतृत्वय् पदयात्रा येँय् थ्यंकःवल । पृथ्वीनारायण शाहकालीन सैनिक पोसाक पुनाः येँया गल्लि गल्लि चाःहिलाच्वंगु इलय् लाक्क हे नेवाःतय्त राज्यपाखें मेगू तःधंगु प्रहार जुल । नेवाःतय्सं बिचाः याःकथं मेगु मभिंगु ज्या जुल । नेवाःतय् इतिहास व सभ्यताय् हे मेगु आक्रमण जुल । व आक्रमण खः, नेवाःया पहिचान । प्रदेश नं ३या संसद भवनपाखें नेवाःतय् पहिचानय् तःधंगु धक्का लाकेगु ज्या जुल । नेवाःतय् आदिभूमि दुगु प्रदेश नं ३या नामाकरण ‘बागमति’ तयेगु ज्या प्रदेससभां यात ।

संयोग जुइफु, तर सत्य खः – येँ, यल, ख्वप व किपूयात कब्जा याःम्ह पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि कुन्हु हे थ्व नामाकरण यायेगु ज्या जुल । नेवाःतय् आदिभूमि, नेवाः सभ्यताया उद्गम स्थलयात छगू खुसिया नामं कब्जा यात । उलि जक मखु पृथ्वीनारायाण शाहं येँय् आक्रमण याःगु इलय् थें हे पदयात्राय् वःपिं सैनिकतय्सं येँया गल्लि-गल्लि चाःहिलाच्वंगु इलय् हेटौंडां नेवाःतय्त सभ्यताय् मेगु प्रहार यात । इतिहासया अपमान यायेगु ज्या यात ।

संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र वयेधुंकाः नेपाःया बहुजातीय संस्कृति व इतिहासया सम्मान यायेगु लँपु चालीगु बिचाः याःगु खः । एकात्मक राजतन्त्रया अन्त्य नापं बहुजातीय देय्या फुक्कं जाति व भाषाया स्वां ह्वइगु आशा याःगु खः । तर गणतन्त्रकालिन राष्ट्रपतिं पुस २७ कुन्हु हे छम्ह क्रुर जुजु पृथ्वीनारायण शाहया दृष्टिकोण अझ सान्दर्भिक जूगु धासें पृथ्वीनारायण शाहया जय जयकार यासें देशवासीया नामय् सन्देश बियादिल ।

जुजुया मातहतय् दुगु तत्कालीन शाही नेपाली सेना गणतन्त्र लिपा नेपाः सरकार अन्तर्गत नेपाली सेना जुइधुंकूगु खःसां सेनां थःगु मुख्यालयया न्ह्यःने राजतन्त्रया प्रतीक पृथ्वीनारायण शाहया झ्वाताः तयाहल । अले पुस २७ कुन्हु जन्मजयन्ती धासें पृथ्वीनारायण शाहया शालिकप्रति सलामी बियाः गणतन्त्रया मजाक दयेकाबिल । राष्ट्रपति,
केन्द्र सरकार व सेनाया नक्कल यासें जनतां त्याका छ्वःपिं प्रदेशया सांसदतय्संतकं थःगु इतिहासयात ध्याकुनय् वांछ्वयाः पार्टीया उर्दी नालाकासें प्रदेशया नामाकरणय् राजतन्त्रकालीन लालमोहर तयाबिल ।

थौं नेवाःतय् सभ्यता व इतिहास हुयाछ्वयेगु निंतिं प्रदेशसभां आपालं पृथ्वीनारायणत जन्मे याःगु दु। म्हिगः नं पृथ्वीनारायण शाहयात नेवाःतय्सं हे ग्वाहालि यायेगु ज्या याःगु खःसा वर्तमान अवस्थाय् नं नेवाःतय्सं न्हूपिं पृथ्वीनारायणयात लालमोहर तयेगु ज्या यानाच्वंगु दु ।

नेवाःतय् सभ्यता, इतिहास, भाषा व जातियात छगू इलय् पृथ्वीनारायण शाहं हुइगु, स्यंकेगु व विस्थापित यायेगु ज्या जूगु खः । थौं अज्याःम्ह मनू बूगु २९८दँ लिपातकं राज्य सत्तापाखें व हे पहःया अनुशरण यानाच्वंगु दु। देय् गणतान्त्रिक व संघीय राज्य व्यवस्था वःगु जूसां देय्या शासन सत्ताय् छगू हे जातिया वर्चश्व दुगुलिं अझ नं नेवाःतय्त स्वयेगु दृष्टिकोणय् हिउपा वःगु खनेमदु ।

नेकपाया सचिवालयं प्रदेश नं ३या नां बागमति तयेत याःगु निर्देशन नं छगू जक जातिया वर्चश्व दुगु पुचलं हे याःगु खः । राज्य सत्ताय् गुगु जातिया हालिमुहालि दुगु खः, उगु हे जातिया वर्चश्व नेकपा सचिवालयय् नं दुगु जुल । थ्व ल्याखं देशय् न्ह्याक्वः हे हिउपाः वःसां देय्या नेतृत्व कयाच्वंगु जाति-समुदायं नेवाःतय्त स्वयेगु दृष्टिकोणय् धाःसा तात्विक भिन्नता वःगु खनेमदु ।

झीसं सिउ, उगु इलय् पृथ्वीनारायाण शाहया गोरखा राज्य व नेपालमण्डलया अवस्था तसकं पाः । आर्थिक हिसाबं जक नेपालमण्डल सम्पन्न जूगु मखसे सांस्कृतिक, कला, भाषा व लिपिइ नं उलि हे न्ह्यःने लानाच्वंगु खः । अले वैचारिक रुपय् नं नेवाःत तसकं उच्चतम स्थानय् लानाच्वंगु खः । उखे गोरखा राज्य आर्थिक, सांस्कृतिक रुपय् तसकं कमजोर अवस्थाय् दुगु खः । पृथ्वीनारायण शाहं स्वनिगःया व हे अपार सम्पन्नतायात खनाः नेवाःतप्रति ईष्र्या याःगु खः । अले स्वनिगः कब्जा यायेधुंकाः नेवाःतप्रति छगू लिपा मेगु यानाः कुदृष्टि तयेगु ज्या जुयातुं वनाच्वन ।

थौं नं नेवाःत वैचारिक हिसाबं न्ह्यःने हे लानाच्वंगु अवस्था दु। राज्य सत्ताय् च्वनाच्वंपिंसं नेवाःतय् वहे वैचारिक शक्तियात क्षीण यायेगु निंतिं हरसम्भव कुतः यानाच्वंगु जुल । वहे कथं नेवाःतय् भाषा, संस्कृति, कला नापं सभ्यता व इतिहासय् छगू लिपा मेगु यानाः आक्रमण यानाच्वंगु खः । नेवाःतय्त मानसिक रुपं पराजित मयायेकं पूर्ण रुपं देशय् राज याये फइमखु धइगु खः राज्य सत्तां बांलाक थू । उकिया हे कुतः स्वरुप याःगु छगू आक्रमण खः, प्रदेशया नामाकरण ।

म्हिगः स्वनिगःया मौलिकता स्यंकूम्ह छम्ह पृथ्वीनारायणया जन्म पुष २७ गते जूगु खः । थौं नेवाःतय् सभ्यता व इतिहास हुयाछ्वयेगु निंतिं प्रदेशसभां आपालं पृथ्वीनारायणत जन्मे याःगु दु। म्हिगः नं पृथ्वीनारायण शाहयात नेवाःतय्सं हे ग्वाहालि यायेगु ज्या याःगु खःसा वर्तमान अवस्थाय् नं नेवाःतय्सं न्हूपिं पृथ्वीनारायणयात लालमोहर तयेगु ज्या यानाच्वंगु दु। सायद नेवाःतय् ग्वाहालि मदइगु खःसा न्हापा नं पृथ्वीनारयाण शाहं स्वनिगः त्याकेमफइगु खः । आः नं नेवाःतय् समर्थन मदुगु खःसा अज्याःगु अवस्था मवइगु खः । आः राजनीतिक ख्यलय् जुयाच्वपिं नेवाःतय्सं बिचाः यायेमाःगु दु – नव पृथ्वीनारायणतय् लिउ लिउ जुयाः समग्र जाति व समुदायया अस्तित्व संकटय् लाकेगु कि नेवाः अस्तित्वया रक्षाया निंतिं अज्याःपिं विरुद्ध विद्रोह यायेगु? नेवाःतय् भविष्य थुकिं हे निर्धारण याइ ।