संघीयता कार्यान्वयनय् वःगु समस्या

थौंकन्हय् सरकारया नेतृत्व यानाच्वंगु राजनीतिक दलया नेतातय्सं तकं आः संघीयतायात असफल यायेगु कथंया खेल जुयाच्वन, संघीयता संकटय् लाइगु सम्भावना, संघीयताया विरोध याइगु अवस्था वयेफु धकाः गुकथं खँ पितहल थ्व थौंया इलय् तसकं महत्वपूर्णगु व गम्भीर रुपं स्वयेमाःगु विषय खः ।

म्हिगः तक संघीयताया विरोध याना वयाच्वंगु राष्ट्रिय जनमोर्चाया नेतातय्सं जक संघीयतायात विरोध याःगु खःसा संघीयताप्रति असहमति प्वंकाः नं निरन्तर रुपं प्रमुख राजनीतिक दलया नेतातलिसे जानाः न्ह्याः वनाच्वंगु खः । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीं तकं संघीयतायात स्वीकार यासें संविधानसभाय् सहभागी जुयाः संविधान निर्माणया प्रक्रिया नाप नापं स्वंगू तहया सरकारया चुनावय् तकं सहभागी जुयादीगु खः ।

थ्व इलय् संघीयताया विरोध राष्ट्रिय जनमोर्चा नेपालं यात धाःसा बाय् राप्रपां यात धाःसा अले संघीयता आः कमजोर जुइ, संघीयता ज्याख्यलय् मवः, संघीयतां जनतायात दुःख जक जुइ धकाः धाल धाःसा अजूचायेमाःगु अवस्था मखु । छाय् धाःसा म्हिगःनिसें इमिसं धया वयाच्वंगु खः थौं नं धयाच्वनी धकाः अःपुक हे कायेफइ ।

तर म्हिगः उत्पीडित समुदायया नितिं, समानताया नितिं, अधिकारया नितिं संघीयता माः धया वयाच्वंम्ह अले उत्पीडित समुदायया हक अधिकारया निंतिं न्ह्याः वनाच्वना धयादीम्ह न्हापा माओवादीया नेता आः नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीया नेता पुष्पकमल दाहालं तकं आः संघीयताय् समस्या वइगु अवस्था वल धकाः न्ववानादीगु धइगु तसकं अर्थपूर्ण खः ।

अथे हे प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसया नेतातय्सं आःया अवस्थाय् सत्तापक्ष नेकपां हे संघीयतायात खतराय् लाकेत्यन धकाः द्वपं बीगु तकं यानाहःगु धइगु तःधंगु अर्थ दु । थुकथं सत्तापक्ष व विपक्षया नेतातय्सं तकं आः संघीयता खतराय् लाना वनाच्वन धकाः न्ववानादीलिं संघीयताप्रति न्ह्यसः थनीपिंत झन झन अःपुया वःगु दु ।

अथे हे प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसया नेतातय्सं आःया अवस्थाय् सत्तापक्ष नेकपां हे संघीयतायात खतराय् लाकेत्यन धकाः द्वपं बीगु तकं यानाहःगु धइगु तःधंगु अर्थ दु ।

विशेष यानाः स्थानीय तहयात नं स्थानीय सरकारया मान्यता बिउगु अवस्थाय् आः स्थानीय तहपाखें थःगु हे कथं जनतायाके कर कायेगु व्यवस्था याःगु अले यक्व हे जनतायत दुःख बीगु कथं कर अप्वयेकल धकाः तकं जनतां तायेकाहःगु दु । स्थानीय सरकारं कर अप्वयेकूगुलिं झन संघीयता वया मुलुकय् समस्या वल, जनतायात दुःख जुल, दलया नेता कार्यकर्तायात जक संघीयतां लः हीगु ज्या याइगु जुल धकाः तकं धायेगु यानाहःगु दु ।

उकिं मचायेक मचायेकं हे सर्वसाधारण मनूतय्सं तकं संघीयताया विरुद्धय् सः थ्वयेकेगु ज्या यानाहःगु दु । स्थानीय सरकारपाखें जनतायात कर जक अप्वः कायेगु यानाहःगुलिं संघीयतां हे मुलुकय् तःधंगु समस्या वल धकाः तकं धायेगु यानाहःगु दु ।

आः मनूतय्सं ला स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार व केन्द्रीय सरकार यानाः स्वंगू तहया सरकारं कर काइगु जुयाः फुक्क ख्यलय् बजाःभाः थहां वन अले जनतायात म्वाना नयेत झन झन थाकुया वनीगु अवस्था दु तकं धायेगु यानाहःगु दु । न्हापा छगू जक सरकार अले छगू थासं जक कर काइगु खःसा आः वयाः प्रदेश सरकारं नं कर काइगु नापं स्थानीय सरकारं नं थःगु हे कथं कर काइगु याना हल ।

थ्व स्वंगू तहया सरकार दयेकूगु धइगु ७६१ गू सरकार दयेकूगु खः धायेगु यानाहःगु दु । केन्द्रीय सरकार छगू, न्हय्गू प्रदेश सरकार अले मेगु फुक्क स्थानीय सरकार खः । थ्व स्वंगू हे सरकारया कार्यपालिका, व्यवस्थापिका व न्यायपालिका दइगु अवस्थाय् अथे थःथःगु कथंया कर कायेगु यानाः दलया नेता कार्यकर्तातय्त लहिना तयेगु कथंया योजना सहितया थ्व संघीयता जुल धकाः तकं सर्वसाधारण मनूतय्सं धायेगु यानाहःगु दु ।

आःया अवस्थाय् स्वंगू तहया सरकार मध्ये नं दकलय् क्वय्या तह स्थानीय सरकारपाखें कर कायेकेगु व संघीयताया विपक्षय् सः थ्वयेकेगु लकस ब्वलंकेगु ज्या धाःसा न्हापा हे जूगु खः । न्हापा संविधान निर्माणया झ्वलय् निगू तहया सरकार दयेकेगु अले दकलय् क्वय् धइगु विकास इकाई वा विकासया अंगया रुपय् दयेकेमाः धकाः संघीयतायात बांलाक थूपिंसं धयादीगुयात बेवास्ता यानाः त्वाःत्वालय्, गांगामय् सरकार धकाः स्थानीय तहयात नं सरकारया मान्यता बीमाः धकाः खेल म्हितेगु ज्या यात ।

संघीयतायात अप्रत्यक्ष रुपं विरोध याइपिं थीथी राजनीतिक दलया नेतात जाना संघीयता सवालय् हे कन्फ्यूज यायेगु नाप नापं कन्हय् वनाः संघीयतायात हे विरोध याकेगु सोच कथंया स्वंगू तहया सरकार दयेकेगु यात । संघीयतायात बांलाक थूप्रिसं अबले केन्द्रीय सरकार छगू अले झिंप्यंगू प्रदेश सरकार दयेकेमाः नापं स्थानीय तहयात विकासया अंगया रुपय् दयेकेमाः मधाःगु नं मखु सः मतःगु नं मखु ।

तर संघीयताया भावनायात थूपिंत हे अःखः लाकेगु कथं स्थानीय तहयात नं सरकारया मान्यता बीमाः धकाः धाइपिं नेता अप्वया वल अन्ततः संविधान निर्माण याःगु अवस्थाय् स्वंगू तहया सरकार दयेकेगु ज्या जुल ।केन्द्र व प्रदेशयात जक सरकारया मान्यता बीमाः अले स्थानीय तहयात विकास इकाईया मान्यता बीमाः धाल धाःसा संघीयता विरोधी थें खने दइ धकाः सः सिउपिं सुम्क च्वंगु खः ।

तर थौं ई हिलावंलिसे स्थानीय सरकारं करया बारे थःथःगु कथं नीति दयेका वंगु अवस्थाय् धाःसा संघीयतां जनतायात दुःख जक बिल धकाः धायेगु यानाहःगु दु । थथे हे तालं स्थानीय निकाय वन धाःसा अले कन्हय् प्रदेशया नं खँ वइगु अवस्थाय् संघीयताया विरोधया सः जनस्तरय् झन झन अप्वया वइगु अवस्था दु ।

थ्व धइगु संघीयता विरोधीतय्सं म्हितूगु छगू कथंया कुटिल चालं ब्वलंगु परिस्थिति खः । थुकिं यानाः आः संविधानय् हे दुगु कथं विशेष क्षेत्र, स्वायत्त क्षेत्र व संरक्षित क्षेत्र घोषणा यायेमाःगु ज्यायात तकं लिच्वः लाइगु अवस्था दु । विशेष क्षेत्र, स्वायत्त क्षेत्र व संरक्षित क्षेत्र धइगु उत्पीडित समुदायया नितिं खः ।

आः स्थानीय सरकारया करया खँ यानाः उज्वःगु कथंया व्यवस्थायात विरोध याइपिं अप्वया वइगु अवस्था ब्वलंगु दु । विश्वय् अप्वः यानाः थासय् संघीयता दुगु देशय् निगू तहया सरकार दइगु खः । अले निगू तहया सरकार लिपा मेमेगु कथंया विकास इकाई दयेकाः ज्या याना वयाच्वंगु खः ।

तर नेपालय् संघीयता विरोधी नेतातय्गु योजना कथं संघीयतायात हे विरोध याकेगु ज्या जुयाच्वंगु खँ झन झन स्पष्ट जुया वःगु दु । उकिं संघीयताया पक्षधरपिं, भाषा, जाति संस्कृतिइ समानताया पक्षधरपिं गम्भीर जुयाः संघीयतायात ल्यंका तयेगु व उत्पीडित समुदाययात हक अधिकार बीकेगु व कायेगु नितिं न्ह्याः वनेमाःगु ई वःगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS