ध्याकुनय् लाःवंगु नेवाः स्वायत्त प्रदेश

छगू इलय् नेवाःत तिंतिं न्हुयाः नेवाः स्वायत्त राज्यया माग याःगु खः । अले थःपिं हे जक च्वनाः लखौं नेवाःत दशरथ रंगशालाय् मुनाः नेवाः स्वायत्त राज्यया घोषणा नं याःगु खः । तर आतक नं उगु घोषणा कार्यान्वयनय् धाःसा मवल । थःपिनिगु मागयात संविधानसभाय् प्रतिनिधित्व याइपिं सांसदतय्त ध्वाथुइके मफुगु कारणं हे खइ, आतक नं थ्व माग छगू ल्याखं मागय् हे जक सीमित जुयाच्वन । संविधान निर्माण हजारौं दँय् छक्वः निक्वः जक जुइगु प्रक्रिया खः । नेपालय् निक्वः थ्व अवसर वल । ६०-७० दँतक संघर्ष यानाःलि वःगु परिणामं नं नेवाः समाजयात उद्धार धाःसा याये फुगु खनेमंत । धाये कि थःपिंसं माग याःथें थन नेवाः स्वायत्त राज्य नेपालमण्डल कायम मजुल । नेवाः स्वायत्त राज्य कायम मजुइगु खनेवं थ्व थासय् मेगु बहुमत दुगु शक्ति ‘ताम्सालिङ’ माग यानाच्वंपिं तामाब जातिया संगठन नेपाल तामाङ घेदुङ नाप जानाः नं नेवाःतय्सं बिस्कंकथं आन्दोलन सुरु याःगु खः । थ्व इलय् नेवाः व तामाङ निगू जाति जानाः ‘नेवाः-ताम्सालिङ प्रदेश’या माग यायेगु नं ज्या जुयाच्वंगु दु। तर परिणाम धाःसा शून्य ।

निक्वः तक जूगु संविधानसभाया चुनावं अन्ततः संविधान तयार जुलं नं गुगुं नं प्रदेशया नां क्वःछी मफुत । आखिर नां व प्रदेश राजधानी क्वःछीगु जिम्मेवारी सम्बन्धित प्रदेशया सदनयात लःल्हानाः न्हूगु संविधान जारी जुल । संविधान जारी जूगु प्यदँ लिपा नं नां व थाय्बाय् वा राजधानी गन तयेगु धइगु विषय क्वःछी मफुगु छगू प्रदेश ३ नम्बर प्रदेश नं खः । मनूतय्सं ३ नम्बर प्रदेशया नां व राजधानीया बारे थीथी कथंया खँ न्ह्यःने हःसां उपयुक्त नां धाःसा संघीय राजधानी वा मू केन्द्र जुयाच्वंगु स्वनिगःया बैभवशाली इतिहास न्ह्यब्वइगु नेपालमण्डल स्वायत्त प्रदेश उपयुक्त नां जुयाच्वंगु खः । तर बहुसंख्यक सांसदत गैर नेवाः जूगु व इमिके नेवाः भावना पटक्क हे मदुगु कारणं हे थ्व थाय्या नेवाः नां वा नेपालमण्डलया नामं सदनय् प्रस्ताव दर्ता याके तकं चाहे मजू । उकिं न्हापा दर्ता यानातःगु ‘नेपालमण्डल’ व ‘नेवाः-ताम्सालिङ प्रदेश’या नांयात अस्वीकार यानाः राजधानी हेटौंडा व बागमती प्रदेश नां छगूयात जक प्रदेशसभाय् दर्ता याकाः उकियात हे जक प्रस्तावकथं सदनय् प्रस्तुत यायेगु व पारित यायेगु ज्या जुल । थुकथं नेवाः जातियात वर्तमान सत्तापक्ष व प्रतिपक्षीं नं हिबाय् चबाय् याःगु खनेदत ।

नेवाः देय् दबू थें ज्याःगु नेवाःतय् राष्ट्रिय संगठनं यलय् देय्न्यंकंया नेवाः संघसंस्थातय् मुँज्या यानाः नेवाः न्ह्यलुवाःत नापनापं विद्वानतय् इमिगु सहभागीतय् ताःईया अध्ययन अनुसन्धानं ऐतिहासिक नां ‘नेपालमण्डल स्वायत्त प्रदेश’ क्वःछिउगु खः । उकियात थीथी संघसंस्थां अभियानकथं चले यानालि झिदँ न्ह्यः दशरथ रंगशालाय् लखौं नेवाःत मुनाः थ्व थाय्या नां नेवाः स्वायत्त राज्य धकाः घोषणा धकाः याःगु खः । जनस्तरं याःगु उगु घोषणा लिपा थीथी संघसंस्था व सफू पिकाइगु संस्थां थःपिनि थाय्बाय् वा ठेगाना च्वयेगु इलय् नेपालमण्डल स्वायत्त प्रदेश धकाः तकं तयेगु याःगु दु। तर उकियात आतक नं वैधानिक ढंगं लागू याये मफुगु जक मखु नेवाः स्वायत्त राज्यया अवधारणा तकं ध्याकुनय् लानाच्वंगु दु। अबलय् संघर्षया नेतृत्वय् न्ह्यःने लाःपिं नरेन्द्रभक्त हाडा, मल्ल के. सुन्दर नापं डा. महेशमान श्रेष्ठ थें ज्याःपिं स्वायत्त प्रदेशया हिमायतीतय्सं नेवाः समाजयात बियातःगु आश्वासनयात पूवंकेगुलिइ सरकारयात दबाव बीमफुगु जक मखु कि सत्तापक्षं नेवाः जातियात स्वइगु दृष्टिकोण तकं सकारात्मक जुइमफुगु कारणं नं नेवाः स्वायत्त राज्य नेपालमण्डल ध्याकुनय् लाःवंगु खः । थ्व धाःसा वर्तमान बाहुनवादी सोचया किचः हे खत ।

हिमाली, पहाड व तराईलय् च्वंपिं जनतायात विभाजन यानाः नेपालय् ताःई थःपिनिगु शासनय् लाकातःगु पंचायती शैलीं हे आः नं बागमती प्रदेश नामाकरण यानाः छगू ल्याखं खस् ब्रम्हुतय्सं थन शासन यायेगु व थ्व थाय्या गौरव जुयाच्वंगु नेवाः कला, संस्कृति, सभ्यता व थनया विश्व सम्पदायात ल्यंकेगुलि ध्यान हे मतयेगु थेंज्याःगु पहःया नीति निर्माण यायेगु ज्या यानाच्वंगु खनेदु। उकिं नं थ्व इलय् नेपालमण्डल स्वायत्त राज्य नां दर्ता तकं मयाकूगु वा याके मबिउगु खः । यानातःगु दर्ता नं खारेज यानाबिउगु अवस्था दु। थुकथं नेवाःप्रति सरकारं हिबाय्चबाय् यानाच्वंगु धाःसा आः जक मखु। उकिं सरकारं छु धाइ, व मुख्य खँ मखु। सरकारं गज्याःगु नीति काइ व ब्यवहार गथे याइ धइगु झीसं बांलाक थुइकेमाःगु अवस्था दु। नेवाःतय् एकता व गौरव जुयाच्वंगु नेपालमण्डल व तामाङ जातिं माग यानाच्वंगु ताम्सालिब नांयात अन लाः थन लाः मदयेक बागमती प्रदेश नां तःगु धइगु छगू ल्याखं आः हाकनं पंचायती भूत दना वःगु प्रमाण खः ।

सोच विचारं मनूतय्त परिचालन याइगु खः । नेकपा पंचायती भूतं प्रभावित जुयाच्वंगु खनेदु। उकिं गण्डकी अञ्चलया नामं गण्डकी प्रदेश, बागमती अञ्चलया नामं बागमती प्रदेश व कर्णाली अञ्चलयात नामं कर्णाली प्रदेश नामाकरण याना जूगु। मखु धइगु खःसा न्हूगु संरचनाय् न्हूगु हे नां वा ऐतिहासिक नां खनाः ग्यायेमाःगु छाय् ? अथे न्हूगु संरचना विकास मयायेगु खःसा ला पंचायती नां ‘मेराबाकसकोनामसेलुज धौभेग’यात हे पुनःस्थापना यानाः बिउगु जूसा सुनां छु यायेफइ ? उकिं न्हूगु थाय् न्हूगु बाय् कायम यायेगु वा संविधानं न्हूगु परिस्थितियात प्रतिबिम्वित याइ कथं थ्व थाय्या नां तयेगु धाःसां आतकं थुगु ज्याय् लिपा लानाच्वंगुया लिउने सोच पुलांगु जूगुलिं हे खः धायेमाः । मखु धइगु खःसा म्हिगः हे कायम जुयाच्वंगु नेपालमण्डल स्वायत्त राज्यया मागप्रति सरकार उलि ग्यायेमाःगु हे छाय् ? थः सांसदतय्सं तकं नेपालमण्डल वा नेवाः ताम्सालिङ प्रदेशया नां प्रस्ताव यानातःगु दयेकं दयेकं हाकनं आः नकतिनि हे जक पुलांगु हे नां बागमती दर्ता याकाः उकी हे ह्वीप जारी यानाः पारित याकेगु काइदा स्वयेमाःगु कारण हे छु दु?

थुकथं स्वयेबलय् देशय् लोकतन्त्र वा गणतन्त्र प्राप्त जुल धाःसां नं जुजु वंसां जुजुया अवशेष ल्यंदनिगु व पंचायती ब्यवस्था अन्त्य जूसां पंचायती भूत धाःसा आतकनं कायम जुयाच्वंगु दनि धइगु सीदु। उकियात हांनिसें लिनाछ्वयेत धाःसा हाकनं छक्वः जनस्तरं कुतः यायेमाःगु ई वयाच्वंगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS