सीमा विवादय् परराष्ट्रया मचापह

भारत सरकारं थःगु देय्या न्हूगु राजनीतिक नक्सा जारी यायेवं नेपाः लिसें थीथी देशय् उकियात कयाः प्रतिक्रिया बीगु जक मखुसे थीथी कथंया विरोध नं शुरु जूगु दु । भारत सरकारं जारी याःगु न्हूगु राजनीतिक नक्साय् नेपाःया कालापानी, लिम्पियाधुरा व लिपुलेकयात नं दुथ्याकेगु ज्यायात नेपाःया सर्वसाधारण जनता लिसें राजनीतिक पार्टीतय्सं विरोध प्वंकेगु ज्या जूगु दु ।

तर थ्व विरोधया सः धाःसा उलि तःसः जुइ फयाच्वंगु अवस्था खनेमदु । भारत सरकारं न्हूगु राजनीतिक नक्सा जारी यायेवं उकियात कयाः सर्वसाधारण जनतां दकलय् न्हापां विरोध प्वंकेगु ज्या जुइधुंकाः जक राजनीतिक पार्टीतय्सं भारतं जारी याःगु नक्सायात कयाः विरोध यायेगु ज्या जुल ।

मेखे सरकारं नं परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत् नेपाः–भारत दथुइ सीमा विवाद आः जक मखु न्हापां निसें दुगु धासें उकियात कयाः कुटनीतिक मार्फत समस्या ज्यंकेगु धकाः वक्तव्य बिल । तर दुर्भाग्य छु धाःसा परराष्ट्र मन्त्रालयं जारी याःगु उगु विज्ञप्तिइ परराष्ट्र मन्त्रालयया पदाधिकारीतय् हस्ताक्षर तकं यानातःगु मदु ।

नेपाः–भारत दथुइ ब्वलंगु सीमा विवादयात कयाः परराष्ट्र मन्त्रालयया थज्याःगु हचुवा ज्यां नेपाःया परराष्ट्र मन्त्रालयया हैसियत क्यनाबिउगु दु । छगू जिम्मेवार मन्त्रालयं याःगु थज्याःगु मचापहया ज्यां नेपाःया सरकारया उच्च पदाधिकारीत गुलि क्वह्यंगु मानसिकता दु धकाः यच्चुक उलाबिउगु दु ।

नेपाः व भारत दथुइ सीमा विवाद आःया जक मखु गुबलय् सुगौली सन्धी जुल उगु इलंनिसें ब्वलनाच्वंगु विवाद खः । थ्व धइगु सन् १९५० निसें ब्वलनाच्वंगु विवाद खः । अले नेपाःया आपालं धयाथें कम्युनिष्ट पार्टीतय्सं उगु सुगौली सन्धीयात असमान सन्धी धासें उकियात खारेज यायेमाःगु माग नं याना वयाच्वंगु खः ।

तर थौं तक नं नेपाःया कम्युनिष्ट धाःगु सरकारं सन्धी खारेज यायेगु निंतिं गुगुं नं कथंया पलाः ल्ह्वंगु मदुनि । आः हे नं नेपालय् दुई तिहाइ कम्युनिष्ट धाःगु सरकार दु । तर सरकारं सुगौली सन्धीयात कयाः थःगु धापू स्पष्ट याये फयाच्वंगु मदु । नेपालय् पञ्चायती इलय् सुगौली सन्धीयात कयाः तत्कालिन सरकारं उलि चिउताः प्वंकूगु खनेमदु ।

नेपाः–भारतया समस्या ज्यंकेगु निंतिं नीस्वंगु समूहया प्रतिवेदन भारतया अज्याःगु छु असहमति दु धकाः
आः तक नं नेपाःया पक्षं सीके तकं फयाच्वंगु मदुनि धइगु नेपाः सरकार कमजोरी बाहेक मेता मखु ।

तर पञ्चायतया इलंनिसें सुगौली सन्धी नेपाःया हितय् मदु धकाः धया वयाच्वंगु राजनीतिक पार्टीतय्सं तकं उगु सन्धीयात कयाः माःकथं सः मथ्वयेकूगु धाःसा अजूचायापूगु खँ जूगु दु । भारतं जारी याःगु नक्सायात कयाः जनस्तरं विरोध जुइधुंकाः सरकारं फुक्कं राजनीतिक पार्टीयात सहलह यानाः उकियात कुटनीतिक माध्यम व वार्ता ज्यंकेगु धकाः धाःगु दु ।

तर थ्व कुटनीतिक माध्यमं ज्यंकेगु निंतिं गुगु नं कथंया पहल जुयाच्वंगु महसुस जनतां याये फयाच्वंगु मदु । भारतं थःगु नक्साय् नेपाःया भूभागयात दुथ्याकाः जारी यायेधुंकाः तत्काल सरकारं कुटनीतिक पहल यायेमाःगु खः । तर आः तक छगू वक्तव्य बीगु बाहेक नेपाःस्थित भारतीय राजदूतयात सःताः हे उकिया बारे जानकारी कायेगु ज्या तकं याःगु मदुनि ।

थ्व धइगु कुटनीतिक पहलया निंतिं याइगु सामान्य ज्या खः । तर सरकारं थुकिं नं लिउने लाःगु दु । कुटनीतिक सम्बन्धय् छुं नं जानकारी कायेमाल धाःसा दकलय् न्हापां उगु देय्या राजदूतयाके कायेमाःगु खः । तर थुलि सामान्य ज्या यायेत तकं न्ह्यमचिउगु सरकारं गज्याःगु कुटनीतिक पहल याइगु खः धइगु न्ह्यसः ब्वलनीगु स्वभाविक खः ।

नेपाःया भूभाग कालापानी भारतीय सेना च्वनाच्वंगु खँय् आपालं विरोध जुयाच्वंगु दु । सर्वसाधारण जनता व थीथी राजनीतिक पार्टीं थुकियात कयाः विरोध यायेगु ज्या यानाच्वंगु खः । तर थः सरकारय् मदुगु इलय् कालापानीइ भारतीय सेना च्वनाच्वंगु खँयात कयाः विरोध याइगु पार्टीं जब थः सरकारय् वनी कालापानीइ भारतीय सेना च्वनाच्वंगु खँयात ल्वःमंकाः छ्वइ ।

नेपाःया कालापानी भारतीय सेना च्वंगु धइगु सन् १९६२ स खः । उगु इलय् चीन व भारत दथुइ सन् युद्ध जुइवं भारतीय सेना थःगु भूभाग रक्षा यायेगु धकाः उगु इलंनिसें च्वनेगु यानाच्वंगु खःसा नेपाःया सर्वसाधारण जनतां उकियात कयाः विरोध नं यानाच्वंगु खः । तर नेपाःया गुगुं नं सरकारं कालापानी भारतीय सेना च्वनाच्वंगु खँयात कयाः सः तयेगु ज्या धाःसा मयाः ।

उगु इलय् पञ्चायती सरकारं ला मयात धकाः धाये तर नेपालय् आपालं कथंया आन्दोलन लिपा गणतन्त्रिक व्यवस्था लागू जुइधुंकाः नं सरकारं उकियात कयाः सः मतयेगु धइगु दुर्भाग्य जक खः । भारतं जारी याःगु नक्सायात कयाः नेपालय् विरोध अप्वया वनेवं भारतया परराष्ट्र मन्त्रालयं नं छगू पत्रकार सम्मेलन यानाः थःपिंसं नेपाःया भूभाग अतिक्रमण मयानागु धासें जारी जूगु राजनीतिक नक्सा पाय्छि जूगु खँ धाःगु खः ।

अथे धइगु नेपाःया भूभाग दुथ्याकाः दयेकूगु नक्सा पाय्छि जूगु भारतीय पक्षया दावी खः । तर उकियात कयाः नं सरकारं खण्डन यायेगु आवश्यकता धाःसा तायेकूगु मदु । नेपाः व भारतया सीमा नाकाय् आपालं विवाद दु । अले नेपाःया सीमाविद्पिंसं भारतं ७ हजार हेक्टर जग्गा अतिक्रमण यानातःगु दावी याना वयाच्वंगु दु ।

भारतं विकट लागा कालापानीइ जक मखु सुगम थाय् तराई क्षेत्रय् आपालं भूभाग कब्जा यानातःगु दु । नवलपरासी निसें बर्दियाया थीथी थासय् थुकथं कब्जा यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दुसा स्थानीय जनता लालपूर्जा थःगु ल्हातय् तयाः थःगु जग्गा उपभोग यायेगु पाखें बञ्चित जुयाच्वंगु दु ।

नेपाः–भारत सीमा नाकाय् थुकथं विवाद जुयाच्वंगु इलय् निगुलिं पक्षं समस्या ज्यंकेगु निंतिं धकाः प्रबुद्ध समूह नीस्वनाः ज्या न्ह्याकूगु खः । तर प्रबुद्ध पुचःया ज्या क्वचायेधुंकाः उकिया प्रतिवेदन लःल्हाना कायेगु ज्याय् धाःसा भारतीय पक्षं आनाकानी यानाच्वंगु जक मखु । उगु प्रतिवेदनय् थःपिनिगु असहमति दु धकाः नं भारतीय पक्षं धयाच्वंगु दु ।

नेपाः–भारतया समस्या ज्यंकेगु निंतिं नीस्वंगु समूहया प्रतिवेदन भारतया अज्याःगु छु असहमति दु धकाः आः तक नं नेपाःया पक्षं सीके तकं फयाच्वंगु मदुनि धइगु नेपाः सरकार कमजोरी बाहेक मेता मखु ।आःया आवश्यकता धइगु थ्व विवादयात पूवंक हे ज्यंकेमाःगु अवस्था खः ।

उकिया निंतिं सरकारं न्ह्याकीगु कुटनीतिक पहल जक मखुसें सरकारं थःगु सीमाय् स्पष्ट रुपं रेखांकन यायेगु, तनाच्वंगु, स्यनाच्वंगु सीमा स्तम्भयात मालेगु व भिंकेगु ज्या यायेगु व उगु लागाय् गथे भारतं थःगु सीमा सुरक्षा बल तयातःगु दु । नेपालं नं थःगु लागाय् उकथं हे सीमा सुरक्षा बल तयेगु ज्या न्ह्याकेमाः । लिपा लिपा थज्याःगु विवाद मवयेकेगु निंतिं थीथी कथंया उपाय नालेगु उचित जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS