नेवाःत सकलें छथाय् मुने
नेवाः देय् दबूया २५ क्वःगु बुदिं हनेगु ज्याझ्वलय् पर्यटन मन्त्री योगेश भट्टराईयात मूपाहां दयेकेत सःता तःगु खँय् नेवाः राजनीतिक अभियानं विरोध क्यन । ज्याझ्वः जुइगु थाय् नेपाः ब्यांक्वेटया मू ध्वाखाय् तुं च्वनाः विरोध यायेत अभियानया आह्वानय् थ्यंपिं नेवाः सांस्कृतिक अभियानया अभियन्तापिं जवंखवं च्वनाः मुनाच्वन ।
च्वय् हलय् ज्याझ्वःया तयारी जुयाच्वन । पाहांकथं सःताःतःपिं थ्यनाच्वन । अन्ततः मन्त्री योगेश भट्टराई हे ज्याझ्वलय् मथ्यंसेंलि खँ सिधल । तर थ्व घटनां नेवाः आन्दोलनय् जुयाच्वंपिनि नुगलय् धाःसा थीथी न्ह्यसःत ब्वलंका बिउगु दु । न्ह्यसःया झ्वः धाःसा सुरु जूगु दु व सुरु याःगु दु ।
दकलय् न्हापां ला नेवाःत छवाः धकाः क्यनेमाःगु इलय् ‘नेवाःतय् दथुइ विभाजन दु’ धइगु सन्देश थुकिं प्रवाहित जूगु दु । नेवाःतय् दथुइ विभाजन जक मखसे आः सत्तानाप सत्तीपिं व उकिया विरोध व विद्रोह याइपिनि दथुइ ध्रुवीकरण हे जुयावनीगु खःला धइगु न्ह्यसः नं ब्वलंगु दु । छखे नेवाः आन्दोलनया पुलांगु धार, मेखे संस्कृति, सम्पदा अभियन्ताया नामय् खनेदुगु धार ।
थ्व निगू धार आः खनेदयाच्वंगु दु । छथी संघर्षपाखें छुं मजुयाः निराश जुयाः संश्रयकारी वा सम्झौतापरस्त जुजुं सत्तामुखी प्रवृत्तिपाखे वनेत्यंगु खःला धइथें आशंका ब्वलनीगु प्रवृत्तिइ न्ह्याः वनाच्वंगु दु धाःसा मेगु न्हूगु सम्पदावादी धारय् माःगु सिकं आपाः उग्रता नं खनेदयाच्वंगु दु ।
आन्दोलनया आपालं मनूत धाःसा अन्यमनस्क मनस्थितिइ दथुइ नं लानाच्वंपिं नं दु । यदि थ्व प्रवृत्ति न्ह्यानावं वन धाःसा नेवाः आन्दोलनय् ध्रुवीकरण जुइगु नं निश्चित खनेदु । थुकिं नेवाःत छवाः धकाः न्ह्याक्व हालाच्वंसां विभाजन अझ तीव्र जूवनी । थुकिं नेवाःतय्त झन् हे कमजोर याइ । थ्व खँयात वाःचायेकेमाःगु दु ।
अथे जूगुलिं नेवाः देय् दबूया २५ क्वःगु बुदिंया ज्याझ्वःया इलय् खनेदुगु लूयात सामान्य कथं कायेगु सिकं थुकियात छगू खतराया छुमां कथं कायेमाः । नेवाः आन्दोलन न्हापां ला भाषा आन्दोलनकथं न्ह्याःगु खः । भाषा साहित्यया महारथीपिंसं थुकियात न्ह्याकूगु खः ।
नेपालभाषा पुनर्जागरणकालया प्यंगः थां गद्यगुरु पं.निष्ठानन्द वज्राचार्य, महाकवि सिद्धिदास महाजु, कवि योगवीर सिं कसाः व मास्टर जगतसुन्दर मल्ल झी न्ह्यलुवा खः । थ्व हे झ्वलय् धर्मादित्य धर्माचार्य, कवि केशरी चित्तधर हृदय, प्रेम बहादुर कसाः पिं न्ह्यःने झाल । वय्कःपिंत ल्वःमंकाः झीगु भाषा जाति आन्दोलन न्ह्याइमखु, न्ह्याःसां सही दिशाय् थ्यनीमखु ।
नेवाःत छवाः धकाः न्ह्याक्व हालाच्वंसां विभाजन अझ तीव्र जूवनी । थुकिं नेवाःतय्त झन् हे कमजोर याइ । थ्व खँयात वाःचायेकेमाःगु दु । अथे जूगुलिं नेवाः देय् दबूया २५ क्वःगु बुदिंया ज्याझ्वःया इलय् खनेदुगु लूयात सामान्य कथं कायेगु सिकं थुकियात छगू खतराया छुमां कथं कायेमाः ।
थ्व हे धारय् २०२२ सालया आन्दोलन जूगु खः । नेवाः नेता धायेवं न्ह्यःने नां वइम्ह मदुम्ह पद्मरत्न तुलाधर जुइमा, नेवाः न्ह्यलुवा मल्ल के. सुन्दर वा जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठ हे छाय् मजुइमा, वय्कःपिं नं थ्व हे भाषा आन्दोलनया धारय् हे ब्वलंपिं खः । नेपाल संवत्या आन्दोलन नं भाषा आन्दोलनया हे जगय् जूगु आन्दोलन खः ।
२०४६ साल लिपाया खुल्ला राजनीतिक वातावरणय् नेवाःतसें न्ह्याकाच्वंगु भाषा व संवत् आन्दोलनया अभिप्रेरणां थीथी जाति जनजातिया मनूत दना वयाः थःगु जातिया भाषिक, सांस्कृतिक, आर्थिक, राज्यय् समावेशीकरण आदि थीथी कथंया सवाल ल्ह्वने धुंकाः नेवाःत नं नेपालभाषाया नामं मखसें नेवाः धइगु जातिया नामं देय्न्यंकंया नेवाः प्रतिनिधि सःताः नेवाः राष्ट्रिय सम्मेलन याःगु व उकिं हे नेवाः देय् दबू नीस्वंगु खः ।
नेपालभाषा मंकाः खलः धकाः भाषाया नां क्वकयाः दयेकातःगु संस्थाया थासय् नेवाः धइगु जातिया नामं नीस्वंगु संस्था जूसां थ्व भाषिक आन्दोलनपाखें हे विकास जूगु व छगू ऐतिहासिक आवश्यकतां हे जन्म जूगु संस्था खः । थ्व सवालयात झीसं ल्वःमंके मजिउ । छाय्धाःसां थ्व हे झीगु नेवाः आन्दोलनया जग वा आधारशिला खः ।
निगूगु जनआन्दोलन लिपाया राजनीतिक वातावरणय् नेवाःतय्सं नं नेवाः स्वायत्त राज्यमा माग यानाः आन्दोलन न्ह्याकल । नेवाः स्वायत्त राज्यया सवालय् नेवाः देय् दबूपाखें हे नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समिति दयेकेगु ज्याया संयोजनकारी भूमिका म्हितूगु खः । थुकिं भाषा सेवा, साहित्य सेवा, संस्कृति संरक्षण आदि थीथी ताः तयाः ज्या सनाच्वंपिं नेवाःतय्त नेवाःतय्गु राजनीतिक आज्जु नेवाः स्वायत्त राज्य कायेगु निंतिं आन्दोलनय् क्वत हल ।
उलि जक मखु, थीथी राजनीतिक दलया भातृ संगठनया रूपय् च्वनाच्वंपिं नं आन्दोलनय् कुहां वःगु जक मखसे नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिइ घटक संगठनया रूपय् तकं दुथ्याःत । नेवाः जूसां नेवाः चेतना मदु, खाली राजनीति जक यानाच्वंपिंके नं नेवाः चेतना ब्वलन ।
नेवाः चेतना दःसां आत्मगत विश्लेषण यानाच्वनीपिं नं आन्दोलनया धार व मर्म थूपिं जुयावल । कर्मचारी, वकिल, व्यवसायीपिंके नं नेवाः चेतना जायावल । थ्व छगू सकारात्मक पक्ष खः । महिताःतय्गु तःधंगु हे षडयन्त्रया हुनिं नेवाः स्वायत्त राज्य संविधानय् सुनिश्चित मजूसां नेवाः चेतनाया विस्तार धाःसा जूगु दु ।
२०३६ सालया आन्दोलनं हःगु २०३७ सालय् जूगु जनमत संग्रहं बहुदल ला मवः तर उबलय्या आन्दोलन व बहुदलया प्रचारं जनताया दथुइ गुगु चेतना थनाबिल, उकियात झीसं माने यायेमाः । व हे चेतनाया जः ब्वलंगु इलय् नेवाःतसें नं नेपालभाषा मंकाः खलः नीस्वंगु खः । अथेहे तुं संविधानसभां नेवाः स्वायत्त राज्य हयेमफुसां ‘सुधारिएको पञ्चायत’ धइथें नां जकया जूसां संघीयता वःगु दु ।
राष्ट्रिय पञ्चायतय् भोत तये खन धाःसा आः मनू मखु, पार्टी हे ल्ययेमाल धकाः जनतां धाइ धाःथें आः नं नां जकया संघीयतां नं पूर्ण संघीयता आकर्षित जुइ धकाः लित यंकेत स्वयाच्वंपिं नं दु । वास्तवय् नेवाः आन्दोलनं आः थुगु राजनीतिक वस्तुस्थितियात मूल्यांकन यानाः हे न्ह्यायेमाः ।
दकलय् न्हापां धर्मनिरपेक्षता धालं नं सनातन धर्म संरक्षण यायेगु धकाः संविधानय् च्वकूपिं व आः धर्मनिरपेक्षता हे चीकेत स्वयाच्वंपिं, नां जकया संघीयता तःसां लिपा संघीयतावादीत बल्लाइ धकाः संघीयता हे चीकेत स्वइपिं देय्या कट्टरपन्थी शक्ति हे झी सकल नेवाःतय् मंकाः शत्रु खः । थुमिसं राज्य शक्तिया मनूतय्त छ्यलाः थःगु मकसद पूवंकेत स्वयाच्वंगु दु ।
छम्हेसियापाखें ज्या मवल धाःसा मेम्ह हे मनूयात थासय् तयाः नं थःगु मकसद पूवंकेत थुमिसं अनेक जाः ग्वयाच्वनी । अथे जूगुलिं झी सकलें छथाय् च्वनाः थःगु माग जारी यायेगु, सरकारयात खबरदारी यायेगु व कट्टरपन्थी तत्वतय्त प्रहार यायेमाःगु थौँया आवश्यकता खः ।
LEAVE YOUR COMMENTS