जुजुवादीतय् सक्रियता

ज्ञानेन्द्र शाहं नेपाःया राजगद्दी त्वःतुगु झिंस्वदँ दयेधुंकल । अयेनं ज्ञानेन्द्र शाहपाखें आवश्यक जूसाः जनतां बिउगु जिम्मेवारी कायेत थः तयार जूगु अभिव्यक्ति वयेगु यानाच्वंगु दु । थज्याःगु अभिव्यक्तिया छगू जक अर्थ खः – वातावरण अनूकुल जूसाः ज्ञानेन्द्र अझ नं राजगद्दी च्वनेत तयार । ज्ञानेन्द्र शाहं प्वंकीगु थुगु बिचाः धइगु वयाः थः कार्यकर्ता व सुभचिन्तकतय् निंतिं छगू आशाया संचार खः । कन्हय् हानं ज्ञानेन्द्र सत्ताय् वयेफु, उकीया निंतिं थःपिं नं सजक व सचेत जुयाः च्वनेमाः । अले जुजुया पक्षय् थःपिंसं यानाच्वंगु समर्थन गुनं हालतं दीकेमजिउ । जुजुवादीत थज्याःगु आशया कारणं हे थौं तक नं सक्रिय जुयाच्वंगु दनी ।

राजनीति सम्भावनाया खेल खः धकाः धायेगु याः । थ्व खँ जुजुवादीतय्सं नं मथुगु मखु । उकीं जुजुवादीतय् निंतिं आः गुलिफु उलि सक्रिय जुयाः जुजु धाइम्ह भिंम्ह खः धकाः क्यनेगु मू अज्जु जुइफु । अझ देशय् वर्तमान राज्य सत्ता प्रति जनतां क्यनाच्वंगु असन्तुष्टिया दथुइ जुजुवादीतय् निंतिं मौकाय् चौका थ्वयेगु छगू अवसर जुयाच्वंगु दु । राज्य सत्ताया विरुद्ध वा सत्तायात खबरदारी यायेगु निंतिं आः गुलि नं सतक संघर्षया ज्याझ्वः जुयाच्वंगु दु उकी बिस्तारं जुजुवादीतय्सं सक्रियता क्यनाहःगु दु । अज्याःगु संघर्षया ज्याझ्वःत सही माग ज्वनाः न्ह्याः वनाच्वंगु जूसां उकी जुजुवादीत नं नापं दु अले सही मागया पक्षय् झी नं दु धइगु सन्देश बीगु हे मू उद्देश्य जुयाबिउगु दु ।

गुथि विधेयक विरुधया सतक आन्दोलनं निसें रवि लामिछानेया समर्थनय् पिहांवःगु आन्दोलनय् तक थ्व पुचःया सक्रियता उलि हे खनेदु । थौं थ्व सक्रियता बिस्तारं नेवाः आन्दोलनय् तकं दुहांवयाच्वंगु दु । थ्व झीगु निंतिं दकलय् तःधंगु हाथ्या खः । देशय् गणतन्त्र हयेगु निंतिं जूगु जनआन्दोलनय् नेवाःत लगायत आम नेपाःमितय्सं थीथी मुद्दा ज्वनाः न्ह्याः वंगु खः । उकी मध्ये छगू प्रमुख माग खः, गणतन्त्रया स्थापना । थज्याःगु अग्रगामी माग ज्वनाः न्ह्याः वनाच्वंपिं नेवाःतय् दथुइ हानं प्रतिगामी मुद्दा स्थापित यायेगु निंतिं अनेकन कुतः जुयाच्वंगु दु ।

‘राजतन्त्र जनतां हानं चाहना यानाहःगुलि दोष सुयागु ?’

‘जुजु सहितया पहिचान सहितया संघीयता नेपाःया जनताया निंतिं स्वीकार्य जुइला ?’

थज्याःगु विषययात नेवाःतय् दुने खुल्ला रुपय् प्रवेश यानाः बहसया विषय दयेकेगु ज्या आः हानं सुरु जूगु दु । अले थज्याःगु बहसया विषयय् दयेकेगु ज्या सिकं मसिकं नेवाः आन्दोलनय् कुहांवयाच्वंपिं पाखें हे याकाच्वंगु दु । झीसं गम्भीर जुयाः बिचाः यायेमाःगु पक्ष थ्वहे खः । गुगु समुदायं गणतन्त्र हयेगु निंतिं महत्वपूर्ण भूमिका म्हितल वहे समुदाय दुने जुजु हयेगु निंतिं थीथी कथंया बहस व लबिङ यायेगु कुतः जुयाच्वंगु दु । व नं नेवाः आन्दोलनय् वयाच्वंपिं, नेवाः मुद्दा ज्वनाच्वंपिं पाखें ।

नेवाःतय् सांस्कृतिक पक्षय् जक जुजुतय्सं आक्रमण याःगु मखु नेवाःतय् भाषा, साहित्य, कला आदि नं बांमलाक हस्तक्षेप शाह जुजुतय्सं हे याःगु खः । नेवाःतय् भाय्यात कतः तायेकाः छगू भाय्या नीति शाही शासनं हःगु खः

नेवाःत संस्कृतिइ तसकं तःमिगु समुदाय खः । नेवाःतय् प्राण धाइगु नं संस्कृति हे खः । न्हापा न्हापा जुजु व संस्कृतियात स्वनाः यक्व खँ स्वयेगु नं यानाच्वंगु खः । अले जुजुत धाइपिं संस्कृति प्रेमी खः धकाः क्यनेगु ज्या नं जुयाच्वंगु दु । सकस्यां वाःचायेक हे गुथि विधयेकया आन्दालनया इलय् नं जुजुवादीतय्सं थःपिं संस्कृति प्रेमी कथं अन दुने म्हितेगु कुतः याःगु खः ।

तर गुथियात ध्वस्त याये ज्या दकलय् अप्व शाह जुजुतय्सं याःगु धकाः आम नेवाः समुदायं थुकेधुंकुथु दु धकाः जुजु प्रति सहानुभुति तयाः वःपिं अज्याःगुपिं कार्यकर्तातय्सं थुइके मफुत । दकलय् न्हापां विसं १८६२पाखे रणबहादुर शाहं गुथिया जग्गा हरण यानाः स्वतन्त्रपूर्वक न्ह्यानाच्वंगु गुथि प्रथा प्रति ब्यक्वःगु मिखां स्वःगु खः । लिपा रणबहादुरया हे सन्तान महेन्द्र शाहं विसं २०३२य् गुठी संस्थानया स्थापना यानाः नेवाःतय् गुथि व्यवस्थायात कमजोर अवस्थाय् थ्यंकेगु निंतिं प्रमुख भूमिका म्हितुगु खः ।

नेवाःतय् सांस्कृतिक पक्षय् जक जुजुतय्सं आक्रमण याःगु मखु नेवाःतय् भाषा, साहित्य, कला आदि नं बांमलाक हस्तक्षेप शाह जुजुतय्सं हे याःगु खः । नेवाःतय् भाय्यात कतः तायेकाः छगू भाय्या नीति शाही शासनं हःगु खः । नेवाःतय्सं स्कूलय् ब्वने दयाच्वंगु थःगु मांभाय् चीकाः केवल खस भाषायात पक्षपोषण याःगु नं थ्वहे जुजुतय्सं खः । थःगु मांभाय् ल्हाये दइगु अधिकार तकं लाकाकाइगु जुजुतय्सं देशय् छु भिं याइ धकाः कल्पना यायेगु नं गथे? विश्वय् नेवाःतय् साहित्य व कलाया विशिष्ट थाय् दु । अज्याःगु कला व साहित्ययात तकं मिखां स्वये मयेकीपिं शाह जुजुतय्सं समग्र देय्या कल्याण याइ धकाः बिचाः यायेगु तकं बेकार ।

जनआन्दोलन न्ह्यः नेवाःतय्सं छगू बृहत्त राजनीतिक सम्मेलन यानाः गणतन्त्रया लँपु ल्यःगु खः । अले उकीयात नेवाःतय् छगू प्रमुख मुद्दा कथं ल्ह्वनेगु ज्या जूगु खः । अथेहे नेवाःतय्सं संघीयता व नेवाः स्वयत्त राज्ययात थःगु प्रमुख माग कथं न्ह्यःने हःगु खः । थौं जुजुवादीतय्सं राजतन्त्र हानं स्थापित यायेगु निंतिं नेवाःत दुने पासाः ह्वायेगु ज्या यानाच्वंगु दु । पहिचान सहित संघीयता माने याःसा जुजु स्वीकार याइगु खःला ? गुथिया मुद्दा ज्वंसाः नेवाःतय्सं शाह जुजुत प्रति सहानुभुति क्यनीगु खःला ? भाय् प्रति भचा उदार जूसा जकं समर्थन वइगु खःला ? थ्व फुक्कं नेवाः समुदायत भ्रमय् लाकाः जुजुवादीतय्सं म्हितेत स्वयाच्वंगु दु । थुकिंं केवल जुजुयात स्थापित यायेगु जक मखु मुक्कं नेवाःतय् मू आज्जु व मुद्दायात छखे लाकेगु कुतः नं जुयाच्वंगु दु ।

थौं नेवाः आन्दोलनं गति कायेमफयाच्वंगु इलय् थन थज्याःगु तत्वत म्हितेगु कुतः यानाच्वंगु जुल । उकीं थन म्हितेत स्वयाच्वंपिं पाखें सजग जुयाः नेवाःतय्सं थःगु मुद्दाया निंतिं सशक्त संघर्ष यायेगु लँपु पाखे वनेमाः । नेवाः मुद्दा सशक्त जुइगु धइगु हे झीगु आन्दोलनपाखें जुजुवादीत विस्थापित जुयावनीगु खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS