ने. सं. ११४६ चाैलाथ्व चतुर्दशी -

थःथःगु कर्तव्य थुइके चायेकेमाः

गुम्ह मचा बूबलय् जि लय्ताया । वया भिं कामना जिं याना । फायात खिचां उनाः लिना छ्वःथें । थौं उम्ह काय्पिसं कलाःपिनि खँ न्यनाः जितः छेँय् नं पितिना हल । जिं ब्वलंकापिं, जितः बा बा धाइपिं जिमि काय्पिं थौं नीच जुल । जितः छेँय् नं पितिना हल ।

थ्व छम्ह बौया नुगः सः खः । थःगु छेँय् नं पितिंका च्वनेमाःम्ह । हाना मदुगु जीवन हनेमाःम्ह । तर थ्व उद्गार बौया मखु। बुद्ध कालया छम्ह ब्राम्हणया सः खः । खय्त ला थौं नं थुकथंया घटनात फये मालाच्वंगु दु। थुकथंया सः थ्वयेके मालाच्वंगु दु। काय् म्ह्याय्पिसं वास्ता मयाः । नये त्वने मबिउ । थःपिं तःतःखागु छेँय् च्वनी । तर मां बौ सतलय् फल्चाय् । गुलिं बृद्धाश्रमय् गुलिं हाःनाः मदयेक म्वाना च्वनी ।

थौं छेँखा पतिंया समस्या मांबौपिं जुल । बुढाबुढी मौबौपिं सुयां मयः । गनं खने दयेक । गनं खने मदयेकं थ्व समस्यां थाय् कयाच्वंगु दु। मांबौपिसं दयेकातःगु छेँ यः । मांबौपिसं मुंकातःगु धन सम्पत्ति यः । तर बुह्राबुरी मांबौ मयः । धनपति ब्राम्हण बुद्ध कालया छम्ह ब्राम्हण खः ।

बुद्धकालय् श्रावस्ती नगरय् धनपति नांया छम्ह ब्राम्हण दु। वयाके च्यागू लख धन दु। उकिं वया नां हे धनपति जुल । वया प्यम्ह काय्पिं दु। ब्राम्हणं थः काय्पिंत ब्वंकातल । समर्थ याना बिल । ई त्ययेवं इमि ब्याहा नं यानाबिल । ब्याहा लिपा प्यम्ह काय्पिंत छगू छगू लख दां नं बिल ।

छुं ई लिपा ब्राम्हणया कलाः मन्त। छन्हु काय् पिसं थथे विचाः यात । यदि बौम्हं मेम्ह ब्याहा यात धाःसा ल्वापु जुइ । छेँय् कलह ब्वलनी । धन सम्पत्ति दक्वं थःपिनि ल्हाःतय् लाके । धन सम्पत्ति मन्त कि बौनापं सुनां नं ब्याहा याइमखु।’ उकिं इमिसं थः बौया सम्पत्ति थःपिंके लाकेगु ग्वसाः ग्वल ।

छन्हु धनपति ब्राम्हण न्हिनय् आराम यानाच्वन । थुगु इलय् प्यम्हं काय्पिं वल । थुगु इलय् इमिसं बौम्हेसित ह्ययेकल । इमिसं धाल, ।।।छि आः बुरा जुइ धुंकल । गृहस्थी भार क्वबियादी म्वाःल । छितः अतिकं थाकु। गृहस्थी भार फुक्कं जिमित जिम्मा बियादिसँ । छिके ल्यं दुगु प्यंगू लाख दां नं जिमित बियादिसँ । जिमिसं छिगु बांलाक्क सुसाकुसा याये । छेँया फुक्कं व्यवहार नं जिमिसं हे याये । काय्पिनि थुगु खँ बौम्हेसित पाय्छि हे ताल । वं थःके ल्यंदनिगु प्यंगू लाख दां नं काय्पिंत बिल । प्यम्ह काय्पिनि छगू छगू लाख
दां इन । काय्पिं सकलें ब्यागलं च्वन । दक्कलय् न्हापां बौम्ह तःधिकम्ह काय्म्हसिथाय् च्वं वन । तःधिकःम्ह काय्म्हं बौम्हेसित बांलाक्क हेरचाह यात । माःकथं हेरचाह याना तल । छन्हु बौम्ह म्वःल्हुया स्वाहनें क्वहाँ वयाच्वन । थुगु इलय् भौम्ह थः ससः अबुयात खँ न्यंकल । वं धाल – ‘छिं सम्पत्ति इनाः बिउबलय् छु जिमित यक्व बियागु दुला ? न्ह्याब्लें थन हे च्वना च्वन । मेपिं काय् पिनि छेँ मखुला ? इमि छेँय् वनेगु तुति मदुला ?’

तर विडम्बना सन्तानं मांबौयागु सुख दु कि दुःख धइगु खँय् वाः चायेकी मखु। सन्तानया जब थःगु परिवार अन बुराबुरी जूपिं मांबां न्ह्यनीमखु। अन थः काय्
म्ह्याय् व कलाः जक थःगु परिवार जूवनी । अन बाज्या अजिया थाय् मदु। उकिं छय्पिनि बाज्या अजि मयः । बाज्या अजि इमि लागिं नं घाघः ।

भौम्हेसिया थ्व खँ न्यनाः वया नुगः ख्वल । उकिं व माइलाम्ह काय्या छेँय् वन । छन्हु निन्हु अन याउँ थें च्वन । तर ई वंलिसें अन नं च्वने थाकुल । भौम्हेसिनं ध्याचु न्यंकाहल । अनं लि हानं साइँलाम्ह काय्याथाय् वन। साइलाम्हेसियाय् व्यवहार नं उकथं हे जुल । दक्कलय् लिपा वया आधार कान्छाम्ह काय् जुल । तर विडम्बना कान्छाम्ह काय्या छेँय् नं च्वने मफुत । बिचरा बौम्ह उखें मलाः थुखें मलाः जुल । गनं सुयां शरण मन्त । बिचारा बुराम्ह ब्राम्हण फ्वना नयेमाल ।

बुद्धकालया थुगु घटना थौं छेँखा पतिकं ब्वलंगु दु। सकसितं मांबौया सम्पत्ति माः । उमिसं मुनातःगु सम्पत्ति यः । तर इपिं मयः । इमिसं मुनातःगु सम्पत्ति छेँबुँ थःगु नामय् लाकी । अले इमित ब्यागलं तयाः थःपिनिगु न्हूगु छेँ दनी । न्हूगु थासय् च्वं वनी । इमित ध्याकुनय् तया तइ । अतिकं नांदंपिनि छेँय् तकं थुकथंया लकस ब्वलं । सम्पन्न शिक्षित परिवारपिनि झन् लिमलाः । सकलें सःसिउपिं, सकलें अफिस वनेमाः । उकिं अन मांबौपिं नापं खँल्हाबल्हा यायेगु ई मदु। इपिं नापं पलख च्वनेगु फुर्सद मदु ।

जब सन्तानया जन्म जुइ । मांबौपिं दंग जुइ । थःगु बंश न्ह्याकीपिं दत । थःगु म्हसीका दत धकाः हर्षित जुइ । सन्तानयात थःगु जवःगु ल्हाः कथं काइ । बुह्रा बुरी जुइबलय्या तुतां कथं काइ । अझ इमिके थःगु अस्तित्व दुगु तायेकी । सन्तान बिना थःपिनि अस्तित्वबिहिन जूगु भाःपी । थःगु लिधंसा थःगु भलसा सन्तानयात नाला काइ । सन्तानया लागिं जीवन पाइ । संघर्ष याइ । दुःख सी । सन्तानया सुख हे थःगु सुख तायेकी । इमित स्वयाः थःगु मन लय् तायेकी । थ्व मांबौया स्वभाव खः । प्राकृतिक नियम नं खः ।

थौंकन्हय् काय्पिं नापं इमि परिवार न्हूगु छेँय् । बुरा बुरी मांबौ पुलांगु छेँय् । कुल थामे यायेमाः धइगु आशां च्वनी । न्ह्याःसा व नं नाप लाइमखु। छकः मांया ख्वाः स्वयेगु दिं दु। उगु दिनय् छक्वः करं मांबौ नापलाः वइ । गुलि न्ह्यइपुक परिवार थें किपा काइ । केक ताइ । सामाजिक सञ्जालय् ब्वइ । थःपिं सुखी । थःपिनि परिवार सुखी परिवार थें ब्वया जुइ ।

तर विडम्बना सन्तानं मांबौयागु सुख दु कि दुःख धइगु खँय् वाः चायेकी मखु। सन्तानया जब थःगु परिवार अन बुराबुरी जूपिं मांबां न्ह्यनीमखु। अन थः काय् म्ह्याय् व कलाः जक थःगु परिवार जूवनी । अन बाज्या अजिया थाय् मदु। उकिं छय्पिनि बाज्या अजि मयः । बाज्या अजि इमि लागिं नं घाघः । सन्तान मांबौया लिधंसा खः । बुरा बुरीया तुतां खः । थुगु खँयात मांबांपिसं थःपिसं यायेमाःगु कर्तब्य नं पूवंकेमाः धइगु खँ नं ध्वाथुइका बीमाः । थुकथंया सकतां खँ बोध याकेया लागिं मचानिसें थःगु कर्तब्यया बोध यायां सतमार्गय् न्ह्याः वने फइ ।