मूलवासीतय्त छु दइ लगानी सम्मेलनं ?

‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाःमि’या म्हगस क्यनाच्वंगु केपी ओली सरकारं अन्र्तराष्ट्रिय लगानी सम्मेलन निन्हुयंकं चैत्र १५ व १६ गते राजधानी येँय् याइगु जूगु दु । थुगु लगानी सम्मेलनय् ४० गू देशं खुसः स्वयां अप्वः विदेशी लगानीकर्तातय् सहभागिता दइगु जुयाच्वंगु दु । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीं उद्घाटन याइगु थुगु सम्मेलनय् लगानी बोर्ड, कृषि, जलविद्युत, उद्योग पर्यटन, यातायात, सहरी पूर्वाधार एवं शिक्षा तथा स्वास्थ्य ख्यः सम्बन्धी सार्वजनिक क्षेत्रया ५० गू व निजी क्षेत्रया २७ गू यानाः ७७ गू परियोजना न्ह्यब्वइगु जुयाच्वंगु दु । सम्मेलनय् करिब १२ गू समझदारीपत्रय् ल्हाः चिं तयेगु तयारी नं जुयाच्वंगु दु । थ्व स्वयां न्ह्यः २०७३ सालय् लगानी सम्मेलनया जूगु खः । व स्वयां नं न्ह्यः प्रजातन्त्र पुनर्वहाली लिपा न्हापांगु लगानी सम्मेलन उगु ई या उद्योगमन्त्री रामकृष्ण ताम्राकारया कुतलय् जूगु खः ।

हरेक देय्या अर्थतन्त्रय् विदेशी लगानीया महत्वपूर्ण भूमिका दयाच्वनी । प्रत्येक विकसित राष्ट्रं थुकिया लबः कयाच्वंगु दइ । नेपाः थेंजाःगु कमजोर अर्थतन्त्र व तःधंगु लगानी यायेत सक्षम मजूया च्वंगु देय्या सन्र्दय् विदेशी लगानीया आवश्यकता झन हे दइ । विदेशी लगानी आकर्षित यायेगु निंतिं नेपालं तःकथंया कुतः न्ह्याका वयाच्वंगु दु । २०४६ सालया राजनीतिक परिवर्तन लिपा नं विदेशी लगानी आकर्षित यायेगु निंतिं तःधंगु कुतः जूगु खः । नेपालं नालाकाःगु उदार आर्थिक नीतिया कारणं विश्वन्यंकया लगानीकर्ताया ध्यान नेपाःपाखे सालाकाःगु खः । तर लिपा मुलुकय् सशस्त्र विद्रोह जुइवं अनेक समस्या ब्वलनाः दुहां वयेधुंकूगु विदेशी लगानी व बहुराष्ट्रिय कम्पनी तकं लिहां वंगु प्रत्यक्ष अनुभव नेपाःया दु ।

विदेशी लगानी दुत कायेगु धयागु हे पिनेया राष्ट्रयात थःपिनिगु प्राकृतिक स्रोत साधन लःल्हायेगु व ऐन कानून देय्या जनतायात स्वयां उमित पायक जुइक निर्माण यायेगु व दयाच्वंगु ऐन नियम नं संशोधन यानाः उमित आकर्षित यायेगु खः । आर्थिक समृद्धिया निंतिं नालीगु थज्याःगु नीतिं मुलुकया सामाजिक संरचनाय् गुकथंया प्रभाव लाकी धकाः चिन्तन अति हे म्हो जुयाच्वंगु दु । विश्वय् नेपाः थेंजाःगु कमजोर आर्थिक अवस्था दुपिं मेमेगु देय्त नं दु । उगु देशय् नं विदेशी लगानी आह्वान व बहुराष्ट्रिय कम्पनीतय्गु उपस्थिति दयाच्वनी । अज्याःगु देशय् छुं भतिचा आर्थिक उन्नती जूगु खनेदुसां अनया सामाजिक जीवन, रहन सहन व विदेशी प्रभुत्वं आपालं नकरात्मक परिणाम बियाच्वंगु दु । प्राकृतिक श्रोत साधनया दोहन अत्यधिक जुयाः वातावरणीय असन्तुलनं मुलुकयात हे क्षति याःगु जक मखसे अनया देशवासीतय्गु स्वास्थ्य, रहन सहन हे अतिकं प्रभावित जूगु खँ पिदनेगु याः । वातावरण असन्तुलनया कारणं हे प्राकृतिक विपत्ति वयाः सलंसः देशवासीतय्गु ज्यान अनाहकय् वनाच्वंगु तथ्य विश्वय् दु ।

मुलुकय् विकास माः, थुकि विवाद मदु । तर देय् दुनेया हे प्रविधि, सीप व क्षमतायात विकसित, प्रेरित यायेफत धाःसा नेपाः अझं थःगु हे तुतिइ दनेफइगु स्थिति व प्रविधि ल्यना हे च्वंगु दनी । उकिया थासय् आः विकासया नामय् हाकनं देय्न्यंकया प्राकृतिक स्रोत साधन दोहन यायेगु, विकासया नामय् प्रविधियुक्त व्यवस्थित बस्ती स्यंकाः कृतिम विकासया नामय् भौतिक संरचना दयेकेगु, अन्न सइगु बुँ न्हंकाः उद्योग कारखाना संचालन यायेगु सोच खःया थ्व प्रत्यूत्पादक जुइगु खँय् शंका मदु ।

छुं नं देशय् विदेशी लगानी उगु देय् व जनताया भिं निंतिं जुइमाःगु खँय् विवाद मदु । मुलुकया प्राकृतिक स्रोत व साधन अले देय्या दक्ष जनता विदेशीतय्गु हकहितय् सीमित जुइगु ज्या जुइमजिउ । विदेशीतय्सं मूलरुपं छुं नं लगानी याइगुया उद्देश्य धयागु हे थन लगानी यानाः उकिं लबः कयाः थःपिनिगु देशय् यंकेगु निंतिं खः । सरकारं नं उमिगु हे फाइदाया निंतिं मुलुकय् दयाच्वंगु विद्यमान ऐन नियम संशोधन यानाः थःपिनिगु अस्तित्वयात हे प्रभावित याइकथंया ज्या जुयावन धाःसा वा लगानीकर्तातय्गु फाइदाया निंतिं जक अवसर चूलाइकथं जुल धाःसा व आम जनताया हितया निंतिं मजुइगु निश्चित खः । स्वदेशी लगानीयात उत्साहित मयायेगु वा स्वदेशी उत्पादनयात संरक्षित मयासे विदेशी लगानीयात जक भिं जुइगु ऐन नियम वल धाःसा थ्व निश्चितरुपं हे प्रतिकूल जुयाः राष्ट्रया अर्थनीतियात हे प्रभावित याःवनी । विदेशी लगानी दुत कायेगु नामय् थुकी दथुइ दयाच्वनीगु अवैधानिक फाइदापाखे आकर्षित जुयावन धाःसा थज्याःगु लगानीया औचित्य व आवश्यकता ल्यनाच्वनी मखु ।

देय्या आर्थिक उन्नतीया ल्याःचाः तयेत प्रति व्यक्ति ग्राह्यस्थ उत्पादन (जीडीपी) यात दापू यायेगु चलन दु । तर उकिया थासय् आः देशय् गुलि सुखि मनूत दु, ग्रस नेशनल ह्याप्पिनेस (जीएनएच)या दापू विश्वय् न्ह्यानाच्वंगु दु । भूटान थेंजाःगु भूपरिवेष्ठिट मुलुकं न्ह्याकूगु थुगु प्रविधि नेपाः थेंजाःगु मेगु भूपरिवेष्ठिट देय् गन विविध भाषाभाषि, जाति व बहुसंख्यक ल्याखय् आदिवासी जनजातित दु, उमिगु सुख शान्ति व पहिचानया चिन्ता नं राष्ट्रं तयेमाःगु आवश्यक दु । नेपालय् विशेष यानाः आदिवासी जनजातितय्त निगूगु दर्जाया नागरिककथं ब्यवहार जुयाच्वंगु थासय् आः हाकनं विकासया नामय् उमिगु मौलिक पहिचान, थाय्बाय् प्रभावित जुइगु छुं नं योजना, लगानी मुलुकया हितकार जुइफइमखु ।

नेपाः देय् छगू इलय् विश्वया विकसित मुलुक व यूरोप महाद्विपया विकासयात तकं हाथ्या बिइफइकथं विकसित जुइधुंकूगु मुलुक खः । विश्वय् अमेरिका धाःगु देय् मलूनीबलय् हे नेपाःया अर्थतन्त्र विश्वय् न्यनेधुंकूगु व थनया वास्तुकला अति विकसित जुयाः येँ, यल, ख्वपय् भराय्धंगु राजप्रासाद तकं निर्माण जुइधुंकूगु खः । तर सत्ता शासकतय्सं थनया मूलवासी, आदिवासीतय्गु सीप व क्षमताया कदर याये मसयाः झीगु देय् आः अविकसित रुपय् थ्यनाच्वंगु खः ।

मुलुकय् विकास माः, थुकि विवाद मदु । तर देय् दुनेया हे प्रविधि, सीप व क्षमतायात विकसित, प्रेरित यायेफत धाःसा नेपाः अझं थःगु हे तुतिइ दनेफइगु स्थिति व प्रविधि ल्यना हे च्वंगु दनी । उकिया थासय् आः विकासया नामय् हाकनं देय्न्यंकया प्राकृतिक स्रोत साधन दोहन यायेगु, विकासया नामय् प्रविधियुक्त व्यवस्थित बस्ती स्यंकाः कृतिम विकासया नामय् भौतिक संरचना दयेकेगु, अन्न सइगु बुँ न्हंकाः उद्योग कारखाना संचालन यायेगु सोच खःया थ्व प्रत्यूत्पादक जुइगु खँय् शंका मदु । स्वनिगःया अधिकांश खुल्ला बुँ उद्योग कारखाना

संचालन यायेगु नामय् सरकारं अधिग्रहण यानाः लिपा अज्याःगु स्थापित कारखाना स्यंकाः जग्गा जक हडपे याःगु अनुभवं आःया विदेशी लगानीं थुकथंया स्थिति मवयेमाः धयागु चिन्तन देय्या सकल आदिवासी जनजातितय्सं यायेमाःगु दु । थुकियात विकास विरोधीकथं स्वयेमाःगु आवश्यक मदु थ्व मूलवासी, आदिवासीतय्गु अस्तित्वया न्ह्यसः खः ।

मुलुकय् न्हू संविधान वःगु दु । तर थुकिया पूर्ण कार्यान्वयन जुइफयाच्वंगु मदु । दुई तिहाई बहुमतया सरकार दु धायेगु याःसां आन्तरिक राजनीतिं स्थायित्व काःगु अनुभव अझं जुइफुगु मदुनि । थज्याःगु सन्र्दय् थुगु लगानी सम्मेलनं गुलित लिच्वः बी धयागु खँ इलं जक धायेफइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS