ने. सं. ११४६ बछलागा अष्टमी -

धिक्कार रानीपुखू !

#प्रेमलता तुलाधर

अपाय्जि बांलाःगु रानीपुखू थौं गतिपति हे मदयेधुंकल । थौंकन्हय्यापिं मनूतय्सं न्हापा न्हापा थुकिया शोभा गुलि दु धइगु बारे छुं हे सिउगु मखु । आःया मनूत दक्व हे न्हूपिं जक जुल । पुलांगु रानीपुखूया बारे सः सिउपिं धइपिं चय्दँ (८०), ग्वीदँ (९०) दुपिं जक खः । थुमिगु ल्याः थौंकन्हय् तसकं हे म्हो जुइधुंकल ।

जिपिं थेंज्याःपिं चय्दँ दयेधुंकूपिंसं पुलांगु रानीपुखू लुमं लुमं नुगः हे खुल्लल मिं । फय् मवइगु इलय् व पुखूया लः शान्त जुयाः छखे दरवार हाईस्कुल व मेखे सरस्वति सदननापं घन्टाघरया दृश्य खने दइगु लुमं लुमं आः नं नुगः क्वतुनाः काइँया मिना वः । उकिसनं लःहँय्त बथां बथां वयाः सुम्क च्वच्वनीगु व पुखुलिइ लाल काकां उखेथुखे जुइगु स्वस्वं हे मगाः ।

जितः लुमंकथं, जिं सिउकथं त्रिचन्द्र कलेजया वनस्पति विभागया स्वामांय् लः बीत पुखू सिथय् च्वंगु छगू त्वाथः जक कुहां वनाः लः फया हयाः स्वांमाय् बीगु । लिपा पुखूया लः सुना वँवं त्वाथः जक धमाधम खने दया वल । त्वाथः दयेकातःगु नं गुलि बांलाः । छत्वाथः धुनेवं तब्यागु त्वाथः, मेगु चिब्यागु त्वाथः पुलेवं हाकनं मेगु तब्यागु त्वाथः ।

थथे त्वाथःत हे गुलि बांलाक दयेकातःगु ! तर, थुकियात थुइकाः तारिफ याइपिं थौं सुं हे मदयेधुंकल धाःसां जिउ ।जि मचाबलय् तिंख्यलय् वनेबलय् रानीपुखू स्वयाः जक छेँय् लिहां वयेगु । अबलय् जिं जिमि मांयाके थन लः गनं वःगु धकाः न्यनाबलय् थुकिया क्वय् न्ह्य्गः तुं दु, उकिं हे पिहां वःगु लखं थन पुखू जुयाच्वंगु धयातःगु ।

थ्व खँ तथ्य खः, मखु मसिउ । तर पुखुलिइ न्हय्गः तुं दुगु खँ धाःसा पक्का नं खः । थ्व पुखूयात अपाय्सकं विचाःसंचाः मयाःगुलिं हे पुखू तःलय् घाँय् व चां जाया वयाः पुखू धमाधम चिजाः जुजुं वंगु खः । उकिसनं ध्याचलं जाया वल । वंगु ०७२ सालया तःभुखाचं लः सुना वनाः फि व चा जक खनेदत ।

ख्वपया नांजाःगु सिद्ध पुखू नं सफा याःबलय् आः गुलि बांलात । न्हापा थें रंगीबिरंगी न्यात मदुसां मेमेपिं आपालं न्यात गाक्क हे दु । स्वयेबलय् आः व पुखू न्हापा स्वयां नं तचाः थें च्वं । छगू इलय् चौर थें हे खने दयाः सा जःये जी धुंकूगु थौं सफा याःबलय् गुलि बांलाःगु पुखू जुल । थ्व पुखूयात थुकथं बांलाकूगुया श्रेय ख्वपवासीतय्त हे बीमाः ।

थौंकन्हय् थन घाँय् बुया वयाः खुल्ला चौर थें जुयाच्वंगु दु । पुखुलिइ थौंकन्हय् फिया फि खने दयाच्वंगु दुसा थ्व फियात क्वथ्यंकं हे लिकयाः थन लः जायेकेमाःथाय् फि व चा जक लिकयाः सम्म यानाः थुकिया द्यःने चाः तयाः अले लखं जायेकाः पुखु दयेकेत्यन धाःगु न्यना । थथे यानाः दयेकल धाःसा पुखूया जाः न्हापां स्वयां चिजाः मजुइला ?

अथे जुल धाःसा न्हापा थें ततःधिकःपिं न्या च्वने फइला थें ? जिं स्वये पुखुलिइ पूवंक हे गाः खने माःथें च्वं ! ताकि न्हापा न्हापायापिंसं धयातःथें क्वय् च्वंगु न्हय्गलं तुं खने दयेमाः । अले व दक्वं तुंयात नं सफा यात धाःसा उकिं लः पिहां वयाः पुखुलिइ न्हापा थें हे लः जाया वइ । अले यच्चुगु लः नं वइ ।

थौंकन्हय् झीसं खनाच्वनागु ख्वपया नांजाःगु सिद्ध पुखू नं सफा याःबलय् आः गुलि बांलात । न्हापा थें रंगीबिरंगी न्यात मदुसां मेमेपिं आपालं न्यात गाक्क हे दु । स्वयेबलय् आः व पुखू न्हापा स्वयां नं तचाः थें च्वं । छगू इलय् चौर थें हे खने दयाः सा जःये जी धुंकूगु थौं सफा याःबलय् गुलि बांलाःगु पुखू जुल । थ्व पुखूयात थुकथं बांलाकूगुया श्रेय ख्वपवासीतय्त हे बीमाः ।

अथे हे न्हना वनेत्यंगु पुखूयात बांलाक दयेकेत अनया स्थानीय जनतात न्ह्यचिलाच्वंगु दु धइगु नं न्यना ।थथे हे रानीपुखूयात भिंकेत यमित हे छाय् न्ह्यमचिउगु ? झी मेयर भाजु नं यमि हे खः । तर वय्कः थ्व पुखू जिर्णोद्वार यायेगु खँय् उलि गम्भिर रुपं न्ह्यचिलादी थें मताः । वय्कः छम्ह येँया थुवाः जुयाः नं छाय् थथे जुल धइगु खँ सीके मास्ति वः ।

शायद छुं दबाव दयाः जकं खःला मसिउ । तर, वय्कःपाखें विशेष कुतः जूगु धाःसा खनेमदु । थथे वय्कःपाखें कुतः जूगु खने मदयाः अजू नं चायाच्वना । रानीपुखूयात न्हापां थें हे बांलाक दयेकी धइगु तःधंगु आशिका याना ।मेगु खँ न्हापा न्हापा झीथाय् यक्व हे तुं व पुखूत दुगु सिउ । हिति तयाः लः कायेगु यानाहःलिसे अज्याःगु तुं न्हना वंलिसे पुखुलिइ नं लः धमाधम सुना वन ।

अले उकिया द्यःने छेँ दना हल । दसुया निंतिं थौंकन्हय् नां जक जुयाच्वंगु खिचापुखूयात कायेछिं ।थौंकन्हय् दयाच्वंगु मध्ये छगू इखापुखू नं खः । गुगु पुखुलिइ न्हापा जिपिं मचाबलय् डुंगाय् च्वनाः चाःहिलागु लुमंसे वः । छाय्धाःसां उगु पुखूया पारीइ जिपिं नापं ब्वनाम्ह पासाया छेँ दुगु खः । आः थ्व पुखुलिइ छत्रपाति चिकित्सालय दयेकातःगु दु ।

ल्यं दुगु छकूचा पुखूया संरक्षण यायेगु तसकं हे हथाय् जुइधुंकूल । उकिया निंतिं अन जःखः च्वंपिं मनूत न्ह्यचिउसा जक हे थ्व इखापुखू ल्यनाच्वनी । मखुसा थ्व नं कन्हय् वनाः खिचापुखू व मेमेगु पुखू थें नां जकया पुखू जुयाच्वनी । नां जक दइच्वनी, पुखू दइमखु । थथे हे झीसं तुं, हिति, ल्वहंहिति भिंकाः लः वयेकेगु नं कुतः यायेमाःगु खनेदु ।

ज्या यायेबलय् लिफःन्ह्यफः मस्वःगुलिं हे ल्हुतिया नीनिधाः हितिया गतिपति मदया वंगु झीसं स्वयेमालाच्वंगु दु । थुकथं झीगु तजिलजिनाप नं सरोकार दुगुलिं झीसं थुकियात न्हापायागु हे पुलांगु स्वरुपय् लित हये फत धाःसा यक्व हे बांलाइ थें तायेका । थज्याःगु धरोहरयात हाकनं म्वाके फत धाःसा नेपाः देय्या बांलाःगु ख्वाः अझ बांलाइ धइगु तायेका ।