सतक विस्तार आन्दोलन न्हूगु मोडय्

ताः ई तक बहस नापं संघर्ष लिपा अन्ततः सर्वोच्च अदालतं बिउगु पूर्णपाठय् स्वनिगःवासी प्यक्तिया जग्गा व छेँया हकय् जक मखु स्वनिगःया सम्पदांनिसें थनया वातावरणया बारे तकं स्पष्ट रुपं न्ववाना तःगु दु ।पूर्णपाठय् सार्वजनिक सतक ऐनया दफा ४ पाखें सतक सीमाया निंतिं जग्गा प्राप्त यायेमाःगु व्यवस्था दुगुलिं कानुन बमोजिम जग्गा प्राप्त यानाः जक सतक सीमा तोके या धयातःगु दु । आवासया हकपाखें बञ्चित जुइगु खँय् तसकं संवेदनशील कथं नालाः विकल्प मदुगु अवस्थाय् बाहेक आवासया सुरक्षायात प्रतिकुल लिच्वः लाइगु कथं ज्या मयायेत व मयाकेत तकं निर्देशनात्मक आदेश बिउगु दु ।

आवास क्षेत्रपाखें सतक निर्माण यायेमाःगु अवस्थाय् मस्तय्गु शिक्षाया हकयात तकं आत्मसात यासें माःगु विकल्पया व्यवस्था यायेमाः धाःगु दु । सहज, सरल, प्रभावकारी व निर्विवाद रुपय् जग्गा प्राप्ति यायेत सरोकारवालालिसे वार्ता यानाः जग्गा कायेगु ज्यायात उच्च प्राथमिकता बीमाःगु, जग्गा प्राप्त याइगु अवस्थाय् फुक्क जग्गा आयोजनाय् लानाः वा यक्व जग्गा लानाः छकूचा हे जग्गा ल्यं मदयाः भूमिहिन जुयाः विस्थापित जुइगु व उग थासय् निर्माणपाखें अप्वः लाभ व लाभ प्राप्त याइगु वर्गयात विभाजन यानाः विस्थापित जुइपिनिगु पुनर्वास व पुनस्र्थापनाया हकयात तकं सम्वोधन जुइ कथं समन्यायिक आधारय् जग्गा प्राप्ति ऐन कथं मुआब्जा व क्षतिपूर्ति निर्धारण यायेमाः धयातःगु दु ।

आदिवासीतय्गु अधिकारया भावनायात नं दुथ्याकाः, अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलं मिखा तःगु खँय् नं ध्यानय् तयाः अले जनताया वास्तविक समस्यायात थुइकाः हे वःगु धाये फइगु अवस्था दु । सर्वोच्चं थ्व फैसला बीवं सरकार लिचिउगु खःसा उगु फैसलायात फाता पुकइकेगु कथं पुनरावलोकनय् राज्य वंगु खः । राज्य हे सतक बारे जनताया पक्षय् याःगु फैसला वि?द्ध कुहां वःगु खःसा अनं लिपांनिसें लगातार रूपं योजनाबद्ध कथं हे सरकार हाकनं सतक विस्तार यायेगु योजना सहित डोजर आतंकय् कुहां वःगु खः । थ्व हे दथुइ आइएलओपाखें पौ वयेवं सतक विस्तार विरुद्धया आन्दोलन न्हूगु मोडय् वंगु खः ।

नेपाःया राजनीतिक दल नापं सरकारयात नं हाथ्या जुयाच्वंगु सतक विस्तारया आन्दोलन न्हूगु मोड कथं न्ह्याः वनीगु अवस्था ब्वलना वःगु दु । सतक विस्तारया सवालय् जक आइएलओपाखें सरोकारवाला पक्षयात पौ वयेवं न्हूगु मोड काइगु अवस्था वःगु दु . आइएलओपाखें वंगु जनवरी १६ या मिति तयाः सरकारयात नापं उजुरी याःगु युनियनयात पौ वःगु खः । आइएलओपाखें वःगु पतिइ न्हूगु नियम दयेकाः आः नेपाःया सतक विस्तारया सवालय् दर्ता जूगु मुद्दाय् खुलाया दुने टुंगे यायेगु धकाः च्वयाहःगु खः । खुलाया दुने वार्ता संवादया माध्यमं क्वचायेकेगु नितिं सहजकर्ताया भूमिका थःपिंसं म्हितेगु वा आइएलओपाखें हे निर्णय यायेगु धकाः च्वयातःगु खः । संवादया निंतिं जूसा मध्यस्थताया भूमिका थःपिंसं म्हितेगु धयातःगु उगु पौ वयेवं सरकार नापं सरोकारवाला पक्ष सतक विस्तार पीडित संघर्ष समितिं गुगु कथं लिसः बिइगु धइगु बारे बहस तिब्र जूगु दु ।

अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आइएलओ)या महासन्धी १६९ यात नेपालं सन् २००७ य् अनुमोदन याःगु खः । नेपाल टेलिकम कर्मचारी युनियनं स्वनिगःया सडक विस्तार पीडिततय्गुपाखें वंगु २०१८ जनवरी २५ कुन्हु अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनया ज्याकू जेनेभाय् मुद्दा दायर याःगु खः । उकी स्वनिगःया १ लाख ५० हजार नेवाः आदिवासीतय्त प्रत्येक्ष रुपं लिच्वः लाकाः विस्थापित यायेत्यंगु दु धकाः उल्लेख यानातःगु दु ।
आइएलओ १६९ इ आदिवासी जनजातियात थःगु बसोवास दुगु राज्यया संरचना दुने थःगु संस्थात, जीवन पद्धती नापं आर्थिक विकासयात नियन्त्रण याये दइगु, थःगु पहिचान, भाषा व धर्म कायम यायेगु व विकास यायेगु जनजातिया आकंक्षायात मान्यता बियातःगु दु ।
आत्मनिर्णयया अधिकारया सवालय् प्रत्येक्ष रुपं व्यवस्था यानातःगु मदुसां आदिवासी जनजातिया संस्कृति, परम्परा व मूल्य मान्यतायात स्वीकार यानाः उमिगु थःगु हे कथंया व्यवस्थापन पक्षयात उजागर यायेगु आत्मनिर्णयया मागयात महत्वपूर्ण आधार कथं नालेगु खँ न्ह्यथनातःगु दु ।

आदिवासी जनजातियात थःगु जीवन, आस्था, संस्था, आध्यात्मिक कल्याण नापं उपिं च्वनाच्वंगु व मेगु कथं प्रयोग यानाच्वंगु भूमिइ प्रभाव जुइगु विकासया प्रकृयाया नितिं थःगु प्राथमिकता थःम्हं हे निर्धारण यायेगु नापं सम्भव दतले आर्थिक, सामाजिक नापं सांस्कृतिक विकासयात नियन्त्रण यायेगु अधिकार दइ, नापं प्रत्यक्ष कथं लिच्वः लाइगु राष्ट्रिय व क्षेत्रीय विकासया योजना नापं ज्याझ्वः दयेकेगु, कार्यान्वयन यायेगु व मुल्यांकन यायेगु नितिं उपिं सहभागी जुइगु नापं थुकिं उमिगु स्वविकास अधिकार सुनिश्चित जुइ । आदिवासी जनजातिया जमिनय् पुनस्र्थापना यायेगु सन्दर्भय् स्वतन्त्र, पूर्व सूसुचित सहमतिया अधिकारया प्रावधान दु ।

आइएलओ १६९ य् भौतिक विकास यायेबलय्दकलय् न्हापां उगु योजनापाखें आदिवासी जनजातिया जनजीवन, उमिगु संस्कृति, वातावरणय् गज्याःगु लिच्वः लाइ धकाः अध्ययन यायेमाःगु बाध्यकारी व्यवस्था दु ।

आदिवासी जनजातितय्त विकासया प्रकृया ल्ययेगु सवालय् दबाबय् तये मजिउगु, उमित ख्याच्वः बिइगुनिसें लोभ क्यने मजिउगु, विकासया ज्याझ्वः स्वीकृत व सुरु याये न्ह्यः हे स्वतन्त्र रुपं उमिगु सहमति कायेमाःगु, आदिवासी जनजातियात योजनापाखें जीवन, जमिन व प्राकृतिक श्रोतय् लाइगु सकारात्मक व नकारात्क प्रभावया बारे जानकारी बिइमाःगु नापं उगु विकासया क्रियाकलापया बारे सहमति बिइगु कि मबिइगु धइगु बारे उपिं स्वतन्त्र जुइ धयातःगु दु । भौतिक विकास निर्माण यायेगु झ्वलय् दकले न्हापां उगु योजनापाखें आदिवासी जनजातिया जनजीवन, उमिगु संस्कृति, वातावरणय् गज्याःगु लिच्वः लाइ धकाः अध्ययन यायेमाःगु बाध्यकारी व्यवस्था दु ।

अज्याःगु कथंया विकास निर्माण यायेगु झ्वलय् सरोकारवाला पक्ष सम्बन्धित आदिवासी जनजातियाके स्वीकृति कायेमाःगु, अले गज्याःगु विकास यायेगु धकाः जनजातिं हे निर्णय याये दइगु, इमिगु संलग्नता दयेमाःगु, सम्पदा संस्कृतियात संरक्षण यायेगु कथं विकल्प दतले उकियात ध्यान तयेमाःगु, आदिवासी जनजातियात छेँ बुँ मदयेका विस्थापित याये मदइगु नापं उमिगु जग्गा जमिन उमिगु सहमति कथं काल धाःसां क्षर्तिपूर्ति व मुआब्जा बिइमाःगु बाध्यकारी अवस्था दु ।

आइएलओपाखें लिपांगु पौ वयेवं संघर्ष समिति वार्ताया माध्यमं वनेत तयार जूगु दु । वार्ताय् वनेगु निंतिं स्वंगू शर्त न्ह्यःने हःगु दु– आइएलओ १६९ लिसे विरोधाभास कथं हःगु व हइगु विधयेकयात दिकेमाःगु, खुलाया दुने सतक विस्तारया नामय् याइगु ज्यायात दिकेमाःगु नापं सरकारं अदालतया फैसलाय् पुनरावलोकन यायेगु ज्या लित कायेमाःगु शर्त न्ह्यःने तयेगु खँ धाःगु दु । थ्व अवस्थाय् राज्यपक्षं शर्त नाला कायेत बाध्य जुइगु अले उकियात स्वीकार यात धाःसा सतक विस्तारं पीडित जनताया निंतिं बांलाःगु राहत जुइगु अवस्था दु ।

आः वया राज्यं दातृ निकायया भेला यायेगु धयाच्वंगु दुसा उकियात नं लिच्वः लाकीगु कथंया दबाब बिइमाःगु अवस्था दु । थुकिया निंतिं राज्य पक्षं आइएलओयात स्वीकार यानाच्वंगु अवस्था मदु धकाः जानकारी बिइगु कथंया सांकेतिक ज्याझ्वः नापं सतकय् नं संघर्षया ज्याझ्वः यायेगु रणनीति ज्वनेमाः । सम्बन्धित दुतावासय् वनाः दबाब बिइगु नापनापं जनतायात नं थुइकेगु ज्या यायेमाः । थुगु कथंया अभियान न्ह्याकल धाःसा थुकिं अवश्य नं नेपाःया गैर न्यायिक सतक विस्तार विरुद्धया आन्दोलन न्हूगु मोडय् वनी । नापं पीडित जनताया नितिं बांलाःगु ज्या नं जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS