वैरभावं वैरभाव तनीमखु

धम्मपद बुद्ध धर्मया सारभूत उपदेश खः । थुकि थीथी कथंया उपदेश दु । गुगु उपदेश तथागतं थीथी खँ दुथ्यानाच्वंगु गाथाय् कारण सुलाच्वंगु दु । थुकी छपू गाथाया कारण थन उला स्वये ।मां व काय् मिले जुया च्वनाच्वन । काय्म्ह अतिकं ज्ञानी । छेँज्या बुँज्या सकतां याइगु । मांया सेवा नं याइगु । वयात ब्याहा यानाबिल । दँदँ फुत ।

तर वपाखें मस्त मदु । छन्हु मांम्हेसिनं वयात मेम्ह मिसा ब्याहा यायेत कर यात । निःसन्तान जुल कि छेँ स्यनी धइगु मांम्हेसिगु पीर । छन्हु कलाःम्हेसिनं बिचाः यात ‘यदि मामं मेम्ह मिसा (लिथु) हयाबिल धाःसा जिनाप मिले जुयाः च्वने फइमखु । बरु जिं हे मिसा माला हयेमाली ।
अनंलि वं थः भाःत नापं खँ ल्हात ।

थःम्हं ल्यया व नाप ब्याहा याना बिल । खय्त ला वं थः यस्सें लिथु हःगु मखु । उकिं लिथुम्हं मचा बुइकी धकाः व तसकं ग्याः । वं मखु पहः वयेक लिथुयात माया याना जुल । लिथुम्हं विश्वास नं यात । छन्हु वं लिथुम्हेसित धाल, —‘छं प्वाथय् दत कि दकलय् न्हापां जितः धाः न्हिं ।’ न्ह्यथुया खँय् लिथुं विश्वास यात ।

उकिं वया प्वाथाय् दयेवं दकलय् न्हापां न्ह्यथुम्हेसित कन । मनय् हाकु थाःम्ह न्ह्यथुम्हं थ्व खँ न्यनाः मचा क्वथलेगु बिचाः यात । वं मचा कुहां वइगु वासः न्याना हल । व वासः लिथुम्हेसित नकल । वासः नयाः छुं ई लिपा मचा कुहां वल । ई अथें न्ह्यानाच्वन । छुं दँ लिपा हानं प्वाथय् दत । लिथुम्हं थः प्वाथय् दुगु खँ न्ह्यथुयात कन ।

थुगु इलय् नं न्हयथुं मचा क्वथयेका बिल । छन्हु लिथुम्ह थः मति मिले जूम्ह जःलाखःलानाप खँ ल्हानाच्वन । वं थःगु दुबिस्ता खँ कन । थ्व खँ न्यनाः पासाम्हं धाल, ‘छं मचा बुइकल कि छ छेँया मालिकनी जुइ । उकिं वं छंम्ह मचायात स्याःगु जुइ । छं छाय् वयात धयागु ?’
थ्व खँ न्यनाः वयात खः थें च्वन । छुं दँ लिपा हानं प्वाथय् दत ।

सन्तान मन्त कि स्वर्गया लुखा चालीमखु, काय्मचा मन्त कि वंश न्हनावनी धइगु धारणा थौं नं दु ।
थुकिं यानाः न्ह्यथु व लिथु हनाच्वनेमाःगु बाध्यता नं दु । अझ उमि दथुया वैरिभावया कारणं मस्त सीमाःगु
घटना थौं नं दनि ।

थुगु इलय् वं थः न्ह्यथुयात छुं मधाः । ई वंलिसें वया प्वाः तग्वः जुयावल । थ्व खनाः न्ह्यथुम्हं लिथुम्ह प्वाथय् दुगु खँ सीकल । वं थःयात छाय् मधयागु धाल । थुकिं इमि दथुइ द्वन्द्व ब्वलन । लिथुम्हं थः निम्ह मस्त स्याना ब्यूगु खँ कन । तर चंखम्ह न्ह्यथुम्हं थुगु इलय् नं वं मचायेक मचा कुहां वइगु वासः नकल ।

गर्भ परिपक्व जुइधुंकाः वासः नकूगुलिं लिथुम्हेसित अतिकं कष्ट जुल । मचा प्वाथय् हे सित । लिथुम्ह बेदनां छटपटे जुल । थुगु इलय् न्ह्यथुयात वं धाल, ‘छं जिमि स्वम्ह मस्त स्याना बिल । आः जि नं सी । जि थनं सिना वनाः यक्षनी जुयाः जन्म काये दयेमाः । जिं छिमि मस्त स्याना नये दयेमाः ।’ थुलि धया व सिना वन ।

थ्व खँ भाःतम्हं नं सिल । भाःतम्हं न्ह्यथुम्हेसित तसकं दाल । थुकिं याना व नं सित । सिना वनाः लिथुम्ह व न्ह्यथुम्ह निम्हं व हे छेँय् हाकनं जन्म जुल । थुगु इलय् लिथुम्ह भौचा । न्ह्यथुम्ह खा जुयाः जन्म जुल । खां ख्येँ थ्वल । खां थ्वयेकूगु ख्येँ भतिं नल । निक्वः तक भतिं ख्यें नयाबिल । स्वक्वःगु पालाय् खां ‘लिपा जि चितुवा जुयाः जन्म काये दयेमाः ।

थनं सिना वनाः जिं छंत नं नये दयेमाः धकाः प्रार्थना यात । खा थः नं सिनावन । थनं सिना वनाः छम्ह चितुवा जन्म जुल । मेम्ह मृगीनी जुयाः जन्म जुल । थुगु इलय् नं चितुवां स्वक्वः तक मृगीनीया मचा नयाबिल । थुगु जन्मय् नं मृगीनी थः यक्षनी जुया वयाः मचायात नये दयेमाः धकाः प्रार्थना यात ।

थुगु जन्मय् चितुवा जूम्ह श्रावस्तीया छम्ह कूलपुत्री जुयाः जन्म जुल । मृगिनी जूम्ह यक्षणीया रुपय् जन्म जुल । कुलपुत्री तःधिक जुइवं ब्याहा जुल । वया काय् छम्ह नं बुल । थ्व खँ यक्षणीनं सिल । यक्षणीं मनूया भेष कयाः कुलपुत्रीयाथाय् वन । यक्षणीं पासा थें खँ सयेकाः मचा काल । कयाकथं मयायात नया बिल ।

थुकथं यक्षणीनं पासाया भेषय् वयाः निक्वः तक मचा नयाबिल । स्वक्वःगु पालाय् कुलपुत्रीं थःछेँय् वनाः मचा बुइक वनेगु बिचाः यात । थुगु खँ वं थः भाःतयात कन । भाःतम्हेसनं नं जिउ धकाः उजं बिल । कुलपुत्रीं थःछेँय् वनाः मचा बुइकल । मचाया ब्यंके सिधयेकाः थःगु छेँय् लिहां वल । उखे यक्षणीनं थःछेँय् वनाः मचा बुइकः वंगु खँ सिल ।

व मचा स्यायेत ब्वाँय् ब्वाँय् श्रावस्तीइ वल । कुलपुत्री जेतवन बिहारया लँपु जुयाः लिहां वल । अन लँय् पुखू छगू दु । वं मचा थः भाःतयात बिल । थः म्वः ल्हु वन । अनं लिपा भाःतम्ह म्वः ल्हु वन । व पुखूया लिक्कसं च्वनाः मचायात दुरु त्वंकाच्वन । थुगु इलय् वं यक्षणी थः पाखे लँय् वयाच्वंगु खन । व ग्यानाः मचा ज्वनाः बिसिउँ वन ।

गन वने गन वने जुल । व जेतवन बिहारय् दुहां वन । उगु इलय् तथागतं धर्मदेशना बिया बिज्यानाच्वंगु खः । मचानापं व तथागतया शरणय् वन । वया लिउ लिउ यक्षणी नं थ्यंक वल । इपिं निम्हं न्ह्यःने तयाः तथागतं इमित वैरिभावं वैरिभाव गबलें शान्त जुइमखु धकाः गाथा देसना यानाबिज्यात ।

न्ह्यथु व लिथुया शत्रुभाव उकिं उला बिउगु दु । थुकिं समाजया रुढीवादी परम्परायात नं क्यनातःगु दु । सन्तान मन्त कि स्वर्गया लुखा चालीमखु, काय्मचा मन्त कि वंश न्हनावनी धइगु धारणा थौं नं दु । थुकिं यानाः न्ह्यथु व लिथु हनाच्वनेमाःगु बाध्यता नं दु । अझ उमि दथुया बैरिभावया कारणं मस्त सीमाःगु घटना थौं नं दनि ।

अझ ब्वलासायेगु अभिप्राय अतिकं ग्यानापु धइगु खँ नं थुकिं क्यं । भौचा, खा, मृग, चितुवा, मनू, यक्ष वा न्ह्यागु हे कूलय् जन्म जूसां ब्वला सायेगु ज्या तनीमखु । थुकिया लागिं नुगलय् सुलाच्वंगु वैरिभाव तंकेमाः । ब्वलासाया कारणं नुगलय् द्वन्द्व ब्वलनी । वैरिभावं सीत व स्यायेत नं तयार जुइ । उकिं तथागत बुद्धं धयाबिज्याःगु दु, —‘वैरिभावं वैरभाव शान्त जुइमखु । मैत्रीभावं जक वैरभाव शान्त जुइ । थ्वहे न्हापांनिसें न्ह्यानाच्वंगु धर्म खः ।’

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS