संविधान छखे व्यवहार मेखे

नेपाः संघीय गणतान्त्रिक मुलुक जुइधुंकूगु दु । नापं आः संविधानय् नं समाजवादउन्मुख संविधान धइगु शब्द उल्लेख जुयाच्वंगु दु । तर संविधानय् न्ह्यागु खँ न्ह्यथनातःगु जूसां व्यवहारय् धाःसा धनी झन् झन् धनी व गरिब जनता झन् झन् गरिब जुइगु नवउदारवादया प्रभाव न्हियान्हिथं अप्वयाच्वंगु खनेदु ।

समाजवादी मुलुकय् नयेगु, त्वनेगु, पुनेगु, स्वास्थ्य व शिक्षानापं रोजगारया ग्यारेन्टी जक मखु कि निःशुल्क रुपं उपभोग यायेगु बन्दोबस्त दइ । तर झीथाय् दां मदुपिंसं वासः यायेगु आशा मकाःसां जिउ । नयेत, पुनेत, द्यनेत, गनं वनेत व शिक्षा कायेत तकं छेँ–बुँ मीमाःगु स्थिति ब्वलनाच्वंगु दु ।

अझ छगू जाति छगू भाषाया हे जक अप्वः प्रचार यायेगु नीति वर्तमान सरकारं ज्वंगु कारणं आः नं थन फुक्कं भाषाभाषीया विकास जुयाच्वंगु मदुनि । १२३ भाषाभाषीया देय् नेपालय् खस नेपाली भाषायात जक शिक्षाया माध्यम दयेकूगुलिं मेमेपिंत लिउने लाकूगु दु । थुकथं संविधान छखे व व्यवहार मेखे जुयाच्वंगु कारणं विस्तारं थुगु संविधान प्रति वितृष्णा ब्वलनेगु नं शुरु जूगु दु ।

उकिं नं तप्यंक संघीयता अफाप जुल, थ्व असफल जुल आः देसय् हाकनं जुजुया शासन कायम याये दःसा जिउ धइपिनिगु सः नं बुलुहुँ बुलुहुँ तःसः जुजुं वनाच्वंगु दु । उकिया लिउने झी गणतान्त्रिक नेता व कार्यकर्तातय्सं यानाच्वंगु व्यवहारया उलि हे तःधंगु ल्हाः दु । नारा छता बीगु अले ब्यवहार मेता यायेगु चलन दुगु कारणं हे मनूतय्त असन्तोष पैदा जुइगु खः ।

पञ्चायती व्यवस्थाय् प्यम्ह पञ्च च्वना निर्णय यायेगु ज्या तसकं हे बांलाःगु पुलांगु गणतान्त्रिक पद्धतिया नीति अबलम्बन याःगु खः । तर अबले थःपिं हे जक च्वन्ह्यायेगु अले मेपिंत लिउने लाका तयेगु राणाकालीन सोच अप्वःगु कारणं जक जुजुया उगु नीति असफल जूवन ।

चाकरी याये फुपिनिगु ल्हातय् राज्यया मू मू उद्योगधन्दा व थीथी कथंया आय आर्जनया श्रोतया परिचालन यायेगु अधिकार चूलानाच्वंगु कारणं राज्य गरिब जुयाः नं व्यक्ति तःमि जुयाच्वंगु अवस्था दु ।

आः नं नां गणतान्त्रिक व प्रजातान्त्रिक धाःसां गणतन्त्र व प्रजातन्त्रय् नेपाली जनतां चूलाकेमाःगु सुख, सुविधा व सहुलियत फुक्कं थः आउरे बाउरेतय्त जक प्रयोग याकाः मेपिंत छुं नं कथंया सुविधा मबिसें थःपिंसं जक मोजमस्ति यायेगु काइदा स्वयाच्वंगु कारणं जुजुया शासन हे ठीक धाइपिं तप्यंक गणतान्त्रिक नेतातय् बिरोध यानाः सतकय् तकं नारा थ्वयेकाः न्ह्यःने वयेगु आँट यानाच्वंगु खः ।

पृथ्वीनारायण शाह स्वयां नं अप्वः एकीकरणवादी जुयाः थःत एकताया प्रतीक तायेकीपिंसं आः नकतिनि जक सतकय् वयाः थःपिनि हैसियत क्यंगु खं नं थ्व खँ स्पष्ट रुपं क्यना बिउगु दु । उकिं कानून व संविधान जक नं मू खँ मखु जुयाच्वन । मानव विकास सुचांकय् न्ह्यःने लानाच्वंगु देसय् उलि कडा कानून, प्रगतिशील कानून व समाजवादी शासन पद्धति लागू जुयाच्वंगु कानून नं मदु ।

तर अन उन्नति व प्रगति धाःसा तसकं च्वन्ह्याः । थ्व फुक्कं चेतना व भावनात्मक एकताया खँ जुल । नेपालय् ला थीथी जनजाति, भाषाभाषी व वर्ग दथुइ असमञ्जस्यता कायम जुयाच्वंगु स्थिति दु । छगू पार्टीं याःगु न्ह्यागु हे बांलाःगु ज्या नं मेगु पार्टीं विरोध हे यायेमाःगु धर्म सिर्जना याकातःगु दु ।

अले गथे राष्ट्रिय एकता व सद्भावना कायम जुइफइ ? सरकार परिवर्तन जुइगु सरकारी नीति हे परिवर्तन जुइगु झीगु देय् बाहेक सायद मेगु देय् छुं दइ मखु जुइ । छगू इलय् विश्वय् साम्राज्यवादया तःधंगु प्रभाव दुगु खः । लिपा थीथी कथं आन्दोलन व असन्तोष ब्वलनेवं उकि हिउपाः वल ।

वयां लिपा विदेसय् उपनिवेश जमे याना तयेगु व सिद्धान्तय् कट्टर मजुसे उदारवादी नीति कयाः झन् झन् पूँजीवादीकरण याना वनेगु ज्यात नं जुयावन । आः नेपालय् थ्वहे पूँजीवादय् खने दुगु लिपांगु रुप नवउदारवादया तप्यंक प्रभाव लानाच्वंगु दु । थःपिंत गरिब जनताया पक्षय् राजनीति याना च्वनापिं व कम्युनिष्ट धाःपिं हे सत्ताय् थ्यनाच्वंगु इलय् कम्युनिष्ट शासन पद्धतिया अःखः ज्या जुयाच्वंगु दु ।

समानता व आर्थिक विकासया खँ तीव्र गतिं न्ह्यःने वनेमाःगु थासय् हे आः झन् झन् असमानता व धनी झन् झन् धनी व गरिबत झन् नये तकं मखनीगु स्थितिइ थ्यनाच्वंगु दु । पिनेया मनूत वयाः थनया किसानतय् जग्गा जमीन ल्वाये हे म्वायेक न्यानागु कथं पूर्जा फुक्कं थें पिनेयापिंके लाकेगु दाउ स्वयाच्वंगु दु ।

त्वाःत्वालय् चायेकातःगु बैंक, फाइनान्स कम्पनी व बचत संस्थाय् तकं थनया ज्यापुतय्सं जग्गा मियाः दां तइ, उगु दां पिनें वःपिंसं त्यासा धाधां कयाः उकिया हे भरय् थनयापिसं मियातःगु जग्गा न्यानाः कयाच्वंगु दु । झी बुँ मियाः दां फुकीपिं, उपिं बुँ लाका काइपिं । थथे राज्य सरकारया नीति गलत जूगु कारणं थन आप्रवासी समस्या ब्वलनाच्वंगु दु ।

स्थानीय जग्गा जमीनय् स्थानीय स्वयां पिनेया मनूतय् आधिपत्य अप्वयाच्वंगु दु । थुकिं स्थानीयत्व व स्थानीय सत्तायात गथे अधिकार सम्पन्न यानाबी ? छगू तथ्यांकं नेपालय् कूल १० प्रतिशत तःमि मनूतय् आय ४० प्रतिशत गरिब नेपालीतय् आय स्वयां स्वदुगं हे अप्वः क्यनाच्वंगु दु ।

अले समानता, न्याय, समाजवादउन्मुख संविधान गथे लागू जुइ फइ ? तःमि व चिमिया दथुइ झन् झन् दूरी अप्वः जूवन धाःसा अन हे असमानता, असन्तोष व असहिष्णुता कायम जूवनीगु खः । मनूतय् नये, त्वनेगु व थःपिंत परे जुइगु इलय् अःपुक वासः यायेगु व्यवस्था जुल धाःसा उलि तःधंगु बिद्रोहया सः थ्वयेके चाहे नं जुइ मखु ।

थ्व खँ नेपालय् नं २०३६ सालनिसें आः तकया पीदँया राजनीतिं नं क्यनेधुंकूगु दु । गुम्ह मनू सत्ताय् वनी वयागु चाकरी याये फुपिनिगु ल्हातय् राज्यया मू मू उद्योगधन्दा, बन्द ब्यापारंनिसें थीथी कथंया आय आर्जनया श्रोतया परिचालन यायेगु अधिकार चूलानाच्वंगु कारणं
राज्य गरिब जुयाः नं व्यक्ति तःमि जुयाच्वंगु अवस्था दु ।

भ्रष्टाचार नं अनं हे कायम जूवनीगु खः । अले देश दयेके धकाः सत्ताय् वःपिं मनूतय्सं थःगु परिवार, थः हाडनातायात जागिर बीगु व सीमित वर्गया हे जक प्रतिनिधित्व यायेगु कथं ज्या याना मुक्कं राज्ययात न्ह्यचिलेगुपाखें न्ह्याथे यानाः नं लिउने लाकेगु ज्या याइ । थज्याःगु अजू चायापुगु व्यवहार देसय् जुयाच्वंतले कम्युनिष्ट, कांग्रेस वा मेमेगु न्ह्यागु नं कथंया सिर्जनशील धाइगु पार्टीत न्ह्यःने खने दयाच्वंसां देय् अधोगतिपाखे वनीगु स्वयां प्रगतिया लँपुइ न्ह्याये फइ मखु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS