संस्कृतिया नामं पीडितपिं

ख्वप इनाच्वया झिंछदँ दुम्ह सुसान वनमाला न्यागू तगिमय् ब्वनाच्वंगु दु, ख्वपया हे क्वाथन्दोया गुदँ दुम्ह श्रीजन बनमाल प्यंगू तगिमय् व झिदँ दुम्ह दिनेश बनमाला स्वंगू तगिमय् ब्वनाच्वंगु दु । उपिं वंगु कार्तिक महिना लच्छि स्कूलय् वने मखन । मोहनिया इलय् नं लछि तक सफू तकं पुइकाः स्वये मखन, अथे हे योमरि पुन्हिया इलय् छवाः स्कूलय् वने मखन अथे हे पशुपतिइ प्याखं क्यनेत वनेमाःगु इलय् स्वन्हु तक स्कूलय् वने मखन । आः हाकनं उपिं पौष २९ गतेनिसें चैत्र २० गते तक अथे धइगु स्वला तक स्कूलय् हे वने खनी मखु । दच्छिया थ्यंमथ्यं प्यला तक स्कूलय् हे वने खनी मखु । उपिं व इलय् द्यः जुयाः प्याखं ल्हुइगु नापनापं सुथंनिसें जा मनसे समय्बजि नयेगु नापं थ्वँ अय्लाः त्वनेगु ज्या जक याये माली ।

सुसान वनमाल, श्रीजन बनमाला व दिनेश बनमाला अथे दछिया प्यला तक स्कूलय् वने मखनीगु कारण धइगु ख्वपया तसकं पुलांगु लिच्छिवीकालीन प्याखं कथं नालातःगु नवदुर्गा प्याखं न्याँ लाकेगु जात्रा क्यनेगु नितिं खः । थुगुसी उगु प्याखनय् सुसान वनमाल बालकुमारी जुयाः प्याखं ल्हुयादीगु दुसा श्रीजन बनमाल धुम्बा अले दिनेश बनमला सिम्बा जुयाः प्याखं ल्हुयाच्वंगु दु । सुसान, श्रीजन व दिनेश जक मखु नेवाः दुनेया बनमाला समुदायया यक्व हे मनूत द्यः जुयाः प्याखं ल्हुया जूगुलिं हे स्कूल त्वःतेमाःगु अवस्था वःगु दु । द्यः जुयाः प्याखं ल्हुयाः आखः ब्वनेगु त्वःफिउपिं आः तकया दुने बनमाला समुदाय दुने सलंसः थ्यन जुइ । उकिं थौं तक नं बनमाला समुदाययापिं मनूत आखः सःपिं म्हो जक दु धाइ । बनमाला समुदाय दुने नं द्यः जुइगु त्वःतूपिं अर्थात पाः मकाइपिनि मस्त जक आखः ब्वने खन अले मेपिंसं आखः ब्वने तकं मखन धायेगु याना वयाच्वंगु दु । आः वहे ससान, श्रीजन व दिनेशया अवस्था छु जुइगु खः ? उमिसं आखः त्वःतेमाली खः ला कि मखु धकाः न्ह्यसः तल धाःसा न्हापा न्हापाया घटनायात कयाः विश्लेषण यात धाःसा अवश्य नं उमिगु नं शिक्षा अन्यौलय् लाःगु दु ।

ख्वपया नवदुर्गा प्याखं न्याँ लाकेगु जात्राय् कलाकार जूगु कारणं शिक्षा ख्यलय् जक मखु आर्थिक ख्यलय् नं बनमालातय्त तःधंगु लिच्वः लानाच्वंगु दु । २०४१ सालपाखे सक्वया छम्ह बनमाला उगु प्याखंया बाराही जुयादीगु खः । अबले वय्कः प्याखंज्वःछि ख्वपय् बालं च्वनेमाल, थाय्थासय् वनाः नयेमाःगु व ध्यबा खर्च यायेमाःगु अवस्था वःगुलिं दच्छिया दुने नीन्याद्वः तका त्यासा तकं कायेमाःगु जुल अले वय्कलं आवंलि गबलें द्यः जुयाः प्याखं ल्हुइ मखुत धकाः बाचा तकं यानादिल । थुकथं प्याखंया कलाकार अर्थात द्यः जुइगु इलय् ध्यबा कमे याये मफइगु ला छखे हे ति थःपिं ऋणय् तकं लाइगु जुयाच्वन । जात्राया झ्वलय् दछिया दुने ग्वंगः जक हे सछि व नीम्ह धइथें माः, फैचा न्हय्म्ह माः, म्येय् प्यम्ह माः ।

थ्व फुक्क कथंया ब्यवस्था प्याखंया कलाकार अर्थात द्यःपिंसं यायेमाः । सुं नं भक्तजनपाखें मबिल धाःसा थःपिंसं हे व्यवस्था यायेमाःगु बाध्यता दु । उकिं द्यःपिं गन गन प्याखं क्यनेत वन अन अन प्वःसः बीत अथे धइगु म्येय्, फै, ग्वंगः माल धकाः फ्वना जुइमाःगु अवस्था दु । यदि अन च्वंपिं भक्तजनपिंसं मबिल धाःसा थःपिंसं हे ब्यवस्था यायेमाःगु बाध्यकारी अवस्था खः । अले दछिया दुने पशुपति, चपली गां, गोकर्ण, थिमि, सक्व, सांगा, नाला, धौख्यः, खम्पु, बनेपा, पन्तिइ वनाः प्याखं क्यनेमाःसा ख्वपय् जक हे नीछथाय् प्याखं क्यनेमाः । अथे प्याखं क्यनेत वनीगु इलय् न्यासि वनेमाःगु अले सामान फुक्कं खःमुलिइ तयाः कुबिया वनेमाः । अन वनाः च्वनेगु ब्यवस्था मजुल धाःसा बाय् लासा फांगा मन्त धाःसां थःपिंसं हे ब्यवस्था यायेमाःगु बाध्यता दु । थुगु ल्याखं प्याखं क्यंवनीगु अवस्थाय् थःपिनिगु हे ध्यबा तकं खर्च यायेमाःगु जुयाः आर्थिक रुपं ला तसकं हे समस्या वइगु । उकिं बनमाला समुदाययापिं मनूत मध्ये सु सु द्यःखलः जुयाच्वंगु दु उपिं आर्थिक रुपं नं तसकं लिउने लानाच्वंगु स्पष्ट जू ।

थ्व स्वंगू हे ख्यलय् तःधंगु लिच्वः लाइगु जुयाः बनमालातय्गु ९० परिवार दुसां नं थौं थ्यंमथ्यं २२ परिवार जक संलग्न जुयाच्वंगु दु । अप्वःसिनं त्वःता वनाच्वंगु दु । थुगु हे तालं वन धाःसा राष्ट्रपतिं तकं स्वनीगु राष्ट्रिय स्तरया संस्कृतिया रुपय् नालातःगु नवदुर्गा न्याँ लाकेगु प्याखं कन्हय् लोप जुइगु अवस्थाय् वइ ।

नवदुर्गा प्याखं न्याँ लाकेगु जात्राया हे झ्वलय् सुथंनिसें हे द्यःयात प्रसाद नकेगु धकाः थ्वँ अय्लाः त्वंकाः समय्बजि नकीगु । भक्तजनपिंसं हइगु प्रसादयात मनये नं मजिउगु अवस्था जुइगु जुयाः उमिगु स्वास्थ्यय् नं तःधंगु हे समस्या वयाच्वंगु दु । दछिया प्यला धइथें सुथंनिसें समय्बजि नयेमाःगु अले थ्वँ अय्लाः त्वनेमाःगु अवस्थां यानाः थःपिनिगु स्वास्थ्यय् तःधंगु समस्या वल धकाः उमिसं स्वयं धयाच्वंगु अवस्था दु । २००६ सालंनिसें बुद्धिबहादुर बनमाला द्यः जुयाः प्याखं ल्हुयादीगु खः । अबले वय्कः खुदँ न्हय्दँ जक दुगु खः । अबले २ कक्षा तक जक आखः ब्वने खन । अन्ततः वय्कः २०४८ सालय् जण्डिस जुयाः मंत । वय्कः वहे द्यः जुजुं सुथंनिसें समय्बजि लगातार नयेमाःगुलिं स्वास्थ्य स्यनाः जण्डिस जुयाः मदुगु बनमालातय्गु धापू दु । वय्कः छम्ह जक मखु यक्व हे बनमाला समुदायया मनूत द्यः जुयाः थःगु स्वास्थ्य स्यंकाः मदयावंगु खँ तकं बनमालातय्सं धायेगु याना वयाच्वंगु दु ।

थुकथं स्वल धाःसा नवदुर्गा प्याखंया द्यः जुयाच्वंगु हे कारणं ख्वपया बनमालात आर्थिक रुपं जक मखु शिक्षाया ल्याखं नं लिउने लाःगु अले स्वास्थ्यय् नं तःधंगु समस्या जुयाच्वंगु दु । उमिसं थौंया इलय् नेवाःतय्गु संस्कृति, ज्वःमदुगु संस्कृति धकाः थाकुसां निरन्तरता बियाच्वगु दु । संस्कृति बचे यायेगु नामय् बनमालात पीडित जुयाच्वंगु दु । उकिं थौं न्हून्हूपिं मस्त छ्वया महयेधुंकल । उकिया मूल कारण
धइगु शिक्षा, स्वास्थ्य व आर्थिक हे खः । थ्व स्वंगू हे ख्यलय् तःधंगु लिच्वः लाइगु जुयाः बनमालातय्गु ९० परिवार दुसां नं थौं थ्यंमथ्यं २२
परिवार जक संलग्न जुयाच्वंगु दु । अप्वःसिनं त्वःता वनाच्वंगु दु । थुगु हे तालं वन धाःसा राष्ट्रपतिं तकं स्वनीगु राष्ट्रिय स्तरया संस्कृतिया रुपय् नालातःगु नवदुर्गा न्याँ लाकेगु प्याखं कन्हय् लोप जुइगु अवस्थाय् वइ । उकिं थुगु प्याखं व प्याखंया द्यःपिन्त गुकथं स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार व केन्द्रीय सरकारं ब्यवस्था याये फइगु खः उकिया नितिं गम्भीर जुया न्ह्याः वनेमाःगु आवश्यकता दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS