प्रदेशया आर्थिक अनुपात अन्तर
संविधानकथं देय् संघीय संरचनाय् वनेधुंकूगु दु । संघीयतायात कार्यान्वयन यायेगु झ्वलय् न्हय्गुलिं प्रदेशय् प्रादेशिक सरकार गठन जुइधुंकूगु दु । देय्या न्हय्गू प्रदेशया कुल गार्हस्थ उत्पादनय् प्रदेशगत रुपं स्वयेगु खःसा तःधंगु अन्तर दु । न्हय्गू प्रदेशया सरकारं थःगु मातहतया क्षेत्र दुने दिगो आर्थिक व सामाजिक विकासया ज्याझ्ववःत न्ह्याकेत आवश्यक नीतित तर्जुमाया निंतिं नेपाल राष्ट्र बैंकं सार्वजनिक याःगु छगू प्रतिवेदनय् उकथंया अन्तर खने दुगु खः ।
सरकारी व अर्धसरकारी लगायत मेमेगु निकायपाखें प्राप्त तथ्यांककथं व सूचनाया आधारय् उगु प्रदेशगत प्रोफाइल तयार याःगु खः । प्रतिवेदनकथं प्रदेशगत अर्थतन्त्रया आकारया भिन्नता अंश ३१.९ प्रतिशतनिसें कयाः ४.१ प्रतिशतया दथुइ दु ।न्हय्गू प्रदेशमध्ये प्रदेश नं. ३ या आर्थिक हैसियत मेमेगु प्रदेशया स्वयां दकलय् सशक्त जू । ३ नं. प्रदेशं कुल गार्हस्थ उत्पादनय् ३१ दशमलव ९ प्रतिशत थाय् कःघाना वयाच्वंगु दु ।
कुल गार्हस्थ उत्पादनय् निगूगु तःधंगु योगदान बिउगु प्रदेशय् १ नं. प्रदेश लाः । थुकथं हे स्वंगूगुलिइ प्रदेश नं. २, प्यंगूगुलिइ प्रदेश नं. ५ व न्यागूगुलिइ प्रदेश नं. ४, खुगूगुलिइ प्रदेश नं. ७ व दकलय् म्हो कर्णाली प्रदेशं ४ दशमलव १ प्रतिशत कःघानाच्वंगु दु । कृषि, उद्योग व सेवा क्षेत्रय् तकं प्रदेशगत रुपं योगदानया अन्तर व्यापक खनेदु । कृषि क्षेत्रय् प्रदेश नं १ दकलय् बल्लाः ।
समग्र कृषि क्षेत्रय् प्रदेश १ या अंश दकलय् अप्वः २१.५ प्रतिशत दुसा कर्णाली प्रदेशया अंश दकलय् म्हो ६ दशमलव शुन्य प्रतिशत दु । उखे उद्योग क्षेत्रय् प्रदेश नं. ३ दकलय् न्ह्यःने लाः । उद्योग क्षेत्रय् थ्व प्रदेशया कुल गार्हस्थ उत्पादनय् ३१ प्रतिशत योगदान दुसा कर्णाली प्रदेश व प्रदेश नं. ७ दकलय् कमजोर खनेदु । उद्योग क्षेत्रय् कुल गार्हस्थ उत्पादनय् प्रदेश नं. ७ या अंश ३ दशमलव ९ प्रतिशत दुसा प्रदेश कर्णाली प्रदेशया अंश मात्र ३ दशमलव ३ प्रतिशत जक दु ।
सेवा क्षेत्रय् नं प्रदेशगत अंशया योगदानय् थ्व स्वयां नं तःधंगु अन्तर खनेदु । समग्र सेवा क्षेत्रया उत्पादनय् प्रदेश नं. ३ या अंश ४४ दशमलव ५ प्रतिशत दुसा कर्णाली प्रदेशया अंश ३ दशमलव ० प्रतिशत जक दु । समग्रय् स्वयेगु खःसा कृषि, उद्योग व सेवा इोत्रय् कर्णाली प्रदेशया हिस्सा दकलय् म्हो जूगु खनेदु । केन्द्रीय बैंकया कथं मानव विकास प्रतिवेदन–२०१४या कथं नेपालय् कुल जनसंख्याया ३९ दशमलव ९ प्रतिशत आर्थिक रुपं सक्रिय दुगु खनेदु ।
प्रदेश नं. २ छगू बाहेक मेमेगु प्रदेशय् आर्थिक रुपं सक्रिय जनसंख्या राष्ट्रिय औसत स्वयां अप्वः दुसा प्रदेश नं. २ लय् उकिया संख्या न्यून अर्थात ३१ दशमलव ० प्रतिशत दु । नेपालय् श्रमिकया वार्षिक औसत उत्पादकत्व छगू लाख झिंच्याद्वः सछि व च्यातका दु । प्रदेश नं. ३ या उत्पादकत्व राष्ट्रिय औसतया तुलनाय् दकलय् अप्वः १५४ दशमलव ३ प्रतिशत दुसा प्रदेश नं ७ या उत्पादक्व राष्ट्रिय औसतया तुलनाय् दकलय् म्हो ६४.६ प्रतिशत दु ।
मेमेगु प्रदेशमध्ये नं २ नं प्रदेश बाहेकया प्रदेशया उत्पादकत्व राष्ट्रिय औसत स्वयां म्हो हे जक दु । स्वनिगःया उत्पादकत्वयात १०० माने यानाः मेमेगु क्षेत्रया श्रमिकतय् उत्पादकत्वयात तुलना याना स्वयेबलय् उगु क्षेत्रया श्रमिकतय् उत्पादकत्व तसकं म्हो जक खनेदइ । स्वनिगलय् च्वनाः ज्या याइम्ह श्रमिकं गुलि उत्पादन याइगु खः, उलि बराबरया वस्तु व सेवा उत्पादन यायेत कर्णाली प्रदेश व प्रदेश नं. ७ य् प्यम्ह स्वयां अप्वः श्रमिकया आवश्यक जुइगु खने दु ।
अथे हे प्रदेश नं. १, २, ४ व ५ य् नं स्वम्ह श्रमिकया आवश्यक जुइगु खनेदु । वि.सं. २०६८ सालया जनगणनाकथं देय्या कुल जनसंख्या २ करोड ६४ लाख दु । उगु जनसंख्याया तथ्यांकयआत प्रदेशगत रुपं ब्वलाः स्वयेबलय् प्रदेश नं. ३ य् दकलय् अप्वः २० दशमलव ९ प्रतिशत व कर्णाली प्रदेशय् दकलय् म्हो ६ दशमलव १ प्रतिशत मनू बसोबास यायेगु यानाच्वंगु दु । प्रदेश नं. २ बाहेक मेमेगु प्रदेशया लैंगिक अनुपात १०० स्वयां म्हो दु ।
थज्याःगु अनुपात प्रदेश नं. ४ य् दकलय् म्हो ८४ दशमलव ३ प्रतिशत दु । जनघनत्वया ल्याखं स्वयेबलय् दकलय् अप्वः प्रदेश नं. २ लय् ५५९ म्ह प्रति वर्ग किमि च्वनाच्वंगु दुसा दकलय् म्हो कर्णाली प्रदेशय् ५१ म्ह प्रति वर्ग किमि च्वनाच्वंगु दु ।
क्षेत्रफलया ल्याखं स्वयेगु खःसा कर्णाली प्रदेश दकलय् तःधं । थ्व प्रदेशं मेमेगु प्रदेश मेमेगु प्रदेशया क्षेत्रफलया तुलनाय् २१ दशमलव ७ प्रतिशत दुसा प्रदेश नं. २ या क्षेत्रफल स्वयां स्वदुगं अप्वः दु ।
LEAVE YOUR COMMENTS