प्रतिगमनपाखे न्ह्यानाच्वंगु ओलीया पलाः

नेपाःया वर्तमान राजनीतिक लँपु गुकथं न्ह्याइ धइगु खँ आम जिज्ञासाया विषय जुयाच्वंगु दु। वंगु पुस ५ गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीं आकाझाकां संसद भंग यायेवं नेपाःया राजनीतिक भविष्ययात कयाः थीथी कथंया अनुमान जुयाच्वंगु दु। संविधानतः संसद भंग यायेगु अधिकार प्रधानमन्त्रीयाके दु वा मदु धइगु न्ह्यसः आम रुपं ब्वलनाच्वंगु दुसा आपालं धयाथें कानूनविद्तय्सं धाःसा संविधानतः संसद भंग यायेगु अधिकार प्रधानमन्त्रीयाके मदु धकाः धायेगु यानाच्वंगु दु। प्रधानमन्त्रीया संसद भंग यायेगु प्रतिगमन पलाःयात कयाः पुलांपिं प्रधानन्यायाधीशलिसें आपालं न्यायाधीशपिंसं गैरसंवैधानिक धया वयाच्वंगु दुसा प्रधानमन्त्रीं ल्ह्वंगु पलाःयात कयाः सर्वोच्च अदालतय् मुद्दा नं लायेधुंकूगु दु। आम जनतां आः सर्वोच्च अदालतं गज्याःगु निर्णय याइ धकाः पियाच्वंगु दु ।

वर्तमान सरकार गठन लिपा संघीयता व गणतन्त्रयात संस्थागत यायेगु कार्यभार सरकारया खः । तर सरकारं संघीयता व गणतन्त्रयात संस्थागत यायेगु स्वयां नं उकियात भज्यंक स्यंकेगु कुतः निरन्तर रुपं यानाच्वन। उकिया हे लिपांगु पलाः खः, संसद विघटन। खतुं वर्तमान प्रधानमन्त्रीं थःगु पार्टी दुने ब्वलंगु आन्तरिक विवादया कारणं पुस ५ गते स्वयां न्ह्यः हे संसद विघटन यायेगु कुतः याःगु खः । उगु इलय् पार्टी दुनेया विवादया कारणं संसद विघटन यायेत असफल जुल । आः संसद भंग जुइधुंकूगु जक मखसे निर्वाचनया न्हि नं घोषणा जुइधुंकूगु अवस्था खः । आः सर्वोच्च अदालतं याइगु निर्णयं हे देय्यात गुखेपाखे यंकी धइगु खँ निर्धारण याइ ।

जुजु ज्ञानेन्द्रं तत्कालीन इलय् राजनीतिक ‘कू’ यायेधुंकाः न्ह्याःगु आन्दोलनयात कयाः न्ववायेगु झ्वलय् बयलगाडाय् च्वनाः अमेरिका थ्यनी मखु धकाः उगु इलय् जुयाच्वंगु आन्दोलनया विरोध याःगु खः । तर जुजुया कू विरुद्ध जब २०६२/६३ साल आन्दोलन जुल । उकिं यानाः संविधानसभा, गणतन्त्र व संघीयतायात स्वीकार यायेत बाध्य जूगु जक खः ।

केपी ओली प्रधानमन्त्री जुइधुंकाः देय्या विकास व संविधानयात संस्थागत याइ धइगु आम जनताया आशा खः । तर प्रधानमन्त्री ओली देय् विकास यायेगु स्वयां नं थः आसेपासेतय्गु विकास व संविधानयात ध्वस्त यायेगु ज्याय् न्ह्यचिल । प्रधानमन्त्रीं दकलय् न्हापां संघीयतायात फयांफछि कार्यान्वयन मयाकेगुकथं पलाः ल्ह्वन । संघीयता कार्यान्वयनया निंतिं माःगु आपालं ऐन-कानून दयेकेगु स्वयां नं उकियात गुकथं असफल यायेगु धइगु खँय् जक ध्यान बिल । उकिया लिच्वःकथं आतक नं संघीयता कार्यान्वयन यायेत माःगु आपालं ऐन कानून दयेकेगु ज्या थातिं लानाच्वंगु। थुकिं यानाः प्रदेश सरकारं यायेमाःगु गुलिखे ज्या नं यायेमफइगु अवस्था ब्वलन । अथे ला गणतन्त्र व संघीयता प्रधानमन्त्री ओलीयात यःगु विषय मखु। जुजु ज्ञानेन्द्रं तत्कालीन इलय् राजनीतिक ‘कू’ यायेधुंकाः न्ह्याःगु आन्दोलनयात कयाः न्ववायेगु झ्वलय् बयलगाडाय्च्व नाः अमेरिका थ्यनी मखु धकाः उगु इलय् जुयाच्वंगु आन्दोलनया विरोध याःगु खः । तर जुजुया कू विरुद्ध जब २०६२/६३ साल आन्दोलन जुल । उकिं यानाः संविधानसभा, गणतन्त्र व संघीयतायात स्वीकार यायेत बाध्य जूगु जक खः । आः नं प्रधानमन्त्री न्हापा गुगु अडानय् दुगु खः उकिं लिमचिउनि । अझ नं गणतन्त्र व संघीयतायात गुकथं जिउ उकथं मदयेकेगु ध्याउनाय् प्रधानमन्त्री दु। उकिया दसु प्रधानमन्त्रीं छगू इलय् न्ववागु खः कि प्रदेश सरकार संघीय सरकारया छगू अंग जक खः । जब कि संविधानं हे प्रदेश व स्थानीय तहयात स्वायत्तता बियातःगु दु। अले संविधानं स्पष्ट व्यवस्था यानातःगु संघीयताया विरोध यायेगु धइगु संविधानया विरोध यायेगु खः ।

अथे ला प्रधानमन्त्री ओलीं नेपाःया संविधानयात कयाः नं स्वीकार्य यायेफयाच्वंगु मदु। उकिं गुकथं जिउ उकथं संविधानया उल्लंघन यायेगुलिइ प्रम ओली तल्लिन जुयाच्वंगु खः । आः हे नं ओलीं संघीयतायात गुकथं खारेज यायेफइ धइगु बारे बिचाः यानाच्वंगु स्पष्ट जुजुं वयाच्वंगु दु। थ्वहे झ्वलय् कानूनमन्त्रीं छगू ज्याझ्वलय् न्ववासें धाःगु दु, ‘आवश्यक जुल धाःसा प्रदेश सरकार भंग जुइफु।’ थ्व धइगु प्रदेश सरकारय् नं हस्तक्षेप यानाः प्रतिगमनपाखे उन्मुख जुइगु मेगु लँपु खः ।

प्रधानमन्त्री ओलीया पलाः विरुद्ध सत्तारुढ दल नेकपां आन्दोलनया घोषणा यानाः विरोधया थीथी ज्याझ्वः यानाच्वंगु दुसा मेखे थीथी राजनीतिक पार्टीं नं आन्दोलनया ज्याझ्वः घोषणा यायेधुंकूगु अवस्था खः । प्रतिगमन विरुद्ध आन्दोलन याना वयाच्वंगु राजनीतिक पार्टीतय्सं हाकनं संसद पुनस्र्थापना यायेमाःगु माग यानाच्वंगु दु। प्रधानमन्त्री ओलीं गुगुं हालतय् नं संसद पुनर्स्थापना मयायेगु अडान कयाच्वंगु दु। आः संसद पुनस्र्थापना यायेगु खःसा उकिया विकल्प धइगु निगू दु। छगू सर्वोच्च अदालतं न्यायिक रुपं निरुपण यायेगु, मेगु सरकार विरुद्ध आन्दोलन तच्वयेका यंकेगु। थ्व निगूमध्ये छगूया निर्णय वयेत म्होतिं नं लछि ई काइगु अनुमान जुयाच्वंगु दु। तर मेखे राजनीतिक पार्टीतय्सं आन्दोलन न्ह्याकूसां नं घनीभूत रुपं सफलता काये फयाच्वंगु मदु। उकिया छगू जक कारण खः, राजनीतिक पार्टीतय्के आन्दोलन गुकथं न्ह्याकेगु धइगु स्पष्टता मदुनि । कांग्रेसयात कयाः धायेगु खःसा छगू पक्षं आन्दोलनयात तीव्रता बीमाःगु धयाच्वंगु दु । मेगु पक्षं चुनावया निंतिं माःगु तयारी यायेमाः धकाः धयाच्वंगु अवस्था खः । मेखे नेकपां नं आन्दोलनया बलं हे संसद पुनस्र्थापना यायेकथं आन्दोलन न्ह्याकाच्वंगु मदु। थः कार्यकर्ता दथुइ सभा सम्मेलन यायेगु बाहेक सरकारयात दबाव जुइकथंया आन्दोलन अझ नं याये फयाच्वंगु मदु। अले आम सर्वसाधारण जनता नं तत्काल आन्दोलनय् कुहां वयेगु सोच दयेकाच्वंगु मदुनि । थ्व फुक्कं घटनायात कयाः स्वयेगु खःसा आन्दोलनया विकल्प मदु तर गज्याःगु आन्दोलन गुकथं न्ह्याकेगु धइगु बारे राजनीतिक दलत नं अस्पष्ट जुयाच्वंगु आःया अवस्था खः ।

मेगु छता खँ वर्तमान सरकार आम सर्वसाधारण जनता दथुइ अलोकप्रिय जुयाच्वंगु अवस्था खः । थ्व इलय् राजनीतिक पार्टीतय्सं जनतायात आन्दोलनया आवश्यकता थुइकेगु कुतः यायेगु स्वयेमाः । गुगु जुयाच्वंगु मदु। उकिया लिच्वः प्रधानमन्त्री झन जक तानाशाही जुयाः वनाच्वंगु दु। छगू लिपा मेगु असंवैधानिक ज्या यायेगु तल्लिन जुयाच्वंम्ह प्रधानमन्त्रीयात इलय् हे लगाम तयेमाःगु आवश्यकता थौं जुयाच्वंगु दु। यदि इलय्प्र धानमन्त्रीयात लगाम तयेफइगु अवस्था मवल धाःसा आः संसद जक भंग याःगु सरकारं लिपा वनाः संघीयता व संविधान तकं खारेज यायेत लिफः मस्वइ धकाः धायेफइगु अवस्था मदु। प्रधानमन्त्रीं थःगु गुटया भेलाय् अज्याःगु अभिव्यक्ति बीगु यानाच्वंगु दु। यदि अथे जुलधाःसा थ्व देय्या निंतिं मेगु दुर्भाग्य जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS