निर्वाचित राष्ट्रपतियात चीकेवं पेरुइ मि च्यात

देसंदे

पेरुइ माओवादी विद्रोह न्ह्याकाच्वंम्ह साइनिङ्ग पाथया विद्रोह न्ह्यानाच्वंगु इलय् व उकिया नायः गोञ्जालोयात अनया सरकारं ज्वनाः कुनाबिउगु इलय् नेपालय् पेरुया नां बय् बय् जूगु खः । अथे हे गोञ्जालोयात रिहा यायेगु माग यासें थन नं जुलुस पिदंगु खः । अथे हे साइनिङ्ग पाथयात दमन याःम्ह अनया राष्ट्रपति फुजिमोरीयात भ्रष्टाचारया द्वपनय् लिकाःगु इलय् नं नेपालय् पेरु चर्चाय् वयाच्वंगु खः । क्युबाया फिडेल क्यास्ट्रो व वया पासा चेग्वाभाराया हुनिं यानाः क्युबा जक मखु, पेरु, बोलिभिया, निकारागुवा, एल साल्भाडोर, भेनेजुयला थुज्वःगु्ला तिनी अमेरिकी देसय् जुयाच्वंगु आन्दोलन, अभियान इत्यादि नेपाःया वामपन्थीतय् चासो व चर्चाया विषय जुयावयाच्वंगु हे दु ।

भेनेजुयलाय् अमेरिकां अनया वामपन्थी राष्ट्रपति मादुरोयात चीकेगु कुतः याःगु हुनिं थगुनेनगुने चर्चाय् वःगु खः । अनया राष्ट्रपतिया काय्पिं नेपाः वयाः नं चाःहुलाः नैतिक समर्थन कयाः वन । तर पेरुइ न्हापा हे छक्वः बाहेक वामपन्थी सरकार वःगु मदुनि । अथे नं कम्युनिष्ट आन्दोलनया नितिं नां जाःगु हे देय् खः । अथे जूगुलिं अन न्ह्यानाच्वंगु धइगु दक्षिणपन्थी व अझ उग्रदक्षिणपन्थी राजनीति हे खः । उकी दुने नं आः नं जनताया भोटं त्यानावःम्ह राष्ट्रपतियात चीकाः संसदया नायःयात ल्यं दनिगु अवधिया नितिं राष्ट्रपति घोषणा यानाबिउगु दु। सेनां याःगु मखु, संसदं याःगु जूसां अनया जनतां थुकियात सत्ता पलटया घटना कथं कयाः तीव्र विरोध यासें सतकय् विरोध प्रदर्शन यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । अन हानं छगू मेगु आन्दोलनया सृष्टि जूगु दु । विरोध प्रदर्शन गुगु पार्टींसिकं नं अनया न्यायप्रेमी जनता व विद्यार्थीतसें यानाच्वंगु जूगुलिं नं थ्व सवालं हलिंया ध्यान आकर्षित यानाच्वंगु दु ।

वंगु सोमवाः नोभेम्बर ९ खुन्हु फुजिमोरीवादीतय्गु कब्जाय् लानाच्वंगु पेरुया संसदया १०५ भोटं राष्ट्रपति मार्टिन भिज्कारायात महाअभियोगया प्रस्ताव पारित यानाः चीकूगु खः व कन्हय्खुन्हु मंगलवाः संसदया हे नायः म्यानुयल मेरिनोयात राष्ट्रपति घोषित याःगु खः । भिज्कारा सन् २०१६ स जूगु निर्वाचनं मध्यपन्थी परिवर्तनया नितिं पेरुवासी धइगु पार्टीया उम्मेदवार कथं उपराष्ट्रपति पदय् त्याःगु खः । राष्ट्रपतिइ त्याःम्ह कुक्जिन्स्कीं राजिनामा बिइवं सन् २०१८ स राष्ट्रपदया पदभार ग्रहण याःगु खः । वय्कलं थःगु ज्याखँय् पार्टीया मनूसिकं स्वतन्त्र मनूकथं हे ज्या यानादिल । भ्रष्टाचार निर्मूल यायेगु कुतः यानादिल । थ्व हे झ्वलय् वय्कलं भ्रष्ट सांसदतय्त नं कारवाही न्ह्याकादिल । अनंलि संसद विघटन यानाः न्हूगु चुनाव याकादिल । तर दुर्भाग्यवश वय्कःया विपक्षीतसें हे संसदय् बहुमत हयाबिल । थुकी ६८ म्ह सांसदत ला थीथी केसय् लानाच्वंपिं खः । थ्व संसदया चुनाव वंगु जनवरी लाय् तिनि जूगु खः । विपक्षीत त्यानावयेधुंकाः वंगु सेप्टेम्बरय् हे राष्ट्रपतिया विरुद्ध महाअभियोगया प्रस्ताव हःगु खः । महाअभियोग तःपिसं कोरोनाभाइरसया इलय् बांलाःगु व्यवस्थापन यायेमफुगु व भ्रष्टाचारया हुनिं नैतिक क्षमता तंकूगु द्वपं बियातःगु दु। पेरुया संविधान कथं राष्ट्रपति देशद्रोही जुल धाःसा, चुनाव मयाकुसें निरंकुशताया लँपु लित धाःसा अले संसदया ज्याखँय् पंगः थन धाःसा जक महाअभियोग तयेदु। थुकथं जूगुलिं फुजिमोरीवादीतय्गु कब्जाय् लानाच्वंगु संसदं असंवैधानिक ज्या याःगु धइगु खँ दु ।

पेरुया समस्या धइगु हे अन स्यनावनाच्वंगु अर्थ व्यवस्था हे खः । कोरोनाभाइरस नियन्त्रण यायेगु सवालय् कार्यकारी अधिकार दुम्ह राष्ट्रपति भिज्कारां लकडाउन आदेश बीगुया लिसें राहत कोषया घोषणा याःगु खः । तर अनया असमानता, भीडभाड व सरकारी नियन्त्रणं पिनेया व्यापार, व्यवसायया हुनिं तःधंगु असर लाकल । पेरुया सकल घरेलु उत्पादन ३० प्रतिशतं कुहाँ वन । कोरोना संक्रमण व मृत्युदर नं उत्तिकं थाहाँ वन । कोरोना संक्रमणया ल्याखय् पेरु हलिमय् १२गू थासय् लाः । सन्चवाःया तथ्यांक स्वयेगु खःसा अन ९ लाख ३२द्वः ६५० दु धाःसा सीपिनि ल्याः ३५१०६ थ्यनेधुंकूगु दु। आः वयाः धाःसा सक्रिय संक्रमित म्हो जूगु दु। थ्व ल्याः ३९,१५६ जक दु । अनया जनसंख्या ३ करोड ३१ लाख दु । जनसंख्याया ल्याखं नेपाः लिसे ज्वःलाःवःसां क्षेत्रफलया ल्याखं धाःसा नेपाः सिकं च्यादुगं मल्याक तःधंगु देय् खः ।

पेरुया संसदं जनतापाखें निर्वाचित राष्ट्रपतियात विपक्षी जूगु ल्याखं हे महाभियोग लगे यानाः चीकूगु खनेदुगु व अनया न्याय क्षेत्र नं निष्पक्ष जूगृु खनेमदुगुलिं अन संविधान व कानुनी राज्यया सिद्धान्तयात हे हाथ्या बीगु ज्या जूगु दु, उकिं थ्व सम्बन्धय् खँ ल्हायेत व अनया अवस्थाया सत्तीक च्वनाः निरीक्षण यायेत अमेरिकी राष्ट्र संगठनया स्थायी परिषद्या मुज्या हथासं च्वनेमाः धकाः न्यूयोर्कय् हेडक्वार्टर दुगु ह्यूमन राइटस् वाचं वंगु नोभेम्बर १२ शुक्रवाः छगू वक्तव्य पिकयाः धाःगु दु । भिज्कारायात संसदं चीकेवं पेरुया थीथी सहरय् व्यापक जनप्रदर्शन खनेदत। थुपिं प्रदर्शन पेरुइ २० दँ थुखेया दक्कय् तःधंगु धकाः धाःगु खः । २० दँ न्ह्यः उबलय्या तानाशाह राष्ट्रपति अल्बर्टो फुजिमोरीया विरोधय् प्रदर्शन जूगु खः धाःसा आः अन व हे फुजिमोरीवादी पार्टीया सांसदतसें जन निर्वाचित राष्ट्रपतियात चीकुगुलिं जुयाच्वंगु दु ।

विरोध प्रदर्शन वंगु नोभेम्बर ९ खुन्हु राजधानी सहर लिमाया प्लाजा सेन्त मार्टिनं सुरु जूगु खः । मंगलवाः जूबलय् ला देय् न्यंकया सहरय् हे प्रदर्शन जुल । मेरिनों जिगु प्रतिनिधित्व यायेफइमखु धकाः नारा व प्लेकार्ड ज्वनावःपिं मनूत संसद भवनपाखे न्ह्याः वन तर इमित पुलिसं पन । थुखुन्हु १६ म्ह प्रदर्शनकारीतय्त पुलिसं ज्वंगु खँ पिहाँ वःगु दु। बुधवाः भु थानाः व्यापक मनूत सामाजिक दुरी कायम यानाः प्रदर्शनय् कुहाँ वल । बिहीबाः खुन्हु पिहाँ वःगु र्‍यालीं न्हूम्ह राष्ट्रपति म्यानुयल मेरिनोया राजिनामा फ्वन । भिज्कारायात महाअभियोगत तयेगुलिइ संलग्न छम्ह सांसद बचे जुइत नापसं च्वंगु क्याफेय् दुहाँ वनेमाल । अले भीड थुपाय्सकं अप्वया वन कि पुलिसं तितरबितर यायेत रबरया गोलि व तियरग्यास त्वःतल । थ्व हे झ्वलय् स्वम्ह पत्रकारतय्त रबरया गोलि लाःगु व प्रदर्शनकारीपाखे १४ म्ह घाःपाः जूगुलिइ निम्हेसित गम्भीर घाःपाः जूगु धाःगु दु। प्रदर्शनकारीतसें पुलिसं तयातःगु पंगलय् नं मि तयाबिउगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS