पुतिनं मध्यपूर्वय् अमेरिकायात गुकथं लिउने लाकल

स्टीभ रोजेनबर्ग, बिबिसी

पञ्चवर्षीय योजना धयागु सीगु हे जु? गुगु छगू इलय् तसकं लोकंह्वाःगु खः । कम्युनिस्ट देय् रुसयात ताः कि न्यादँया दुने छिं छुं नं कथंया अर्थव्यवस्था सुधार यायेफइ । तर रुसया राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनं थ्व बिचाःयात अझ न्ह्यःने यंकाबिल । वंगु न्यादँय् रुसं अर्थव्यवस्थायात विस्तार यानाच्वंगु मदु, वं थःगु भू राजनीतिक प्रभुत्व जक न्ह्यःने न्ह्याकाच्वंगु दु ।

२०१४ यात स्वये
क्रिमियायात नियन्त्रणय् कयाः पूर्वी युरोपय् थःगु सैन्य गतिविधि सुरु यायेधुंकाः रुसं पश्चिमी देय्तय् प्रतिबन्ध फयाच्वंगु दु । पश्चिमी देय्तय्सं एकसुरय् राष्ट्रपति पुतिनया निंदा यानाच्वंगु खः । उमिगु बिचाः खःकि दबाबया रणनीतिं रुसया चहपहलय् हिउपाः वइ । अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामां रुसयात ‘क्षेत्रीय शक्ति’ जक धाल । गुगुं इलय् विश्व महाशक्ति जुयाच्वंगु रुसया निंतिं थ्व तसकं ठेस नकीगु खँ जुल ।

आः २०१९ यात स्वये
थौंकन्हय् रुस विश्वय् प्रभुत्व अप्वयेकेगु ज्या यानाच्वंगु दु । अमेरिकी गुप्तचर विभागया कथं रुसं डोनाल्ड ट्रम्पमार्फत अमेरिकी चुनाव प्रभावित यायेगु कुतः यात । वं अफ्रिका व दक्षिण अमेरिकाय् नं थःगु भूमिका बल्लाका यंकल व युरोपेली देय्तय् मतभेदया नं लबः कयाच्वन ।

मध्यपूर्वय् मध्यस्थता
मध्यपूर्वय् थ्व हिउपाः यक्व स्पष्ट खनेदु । सिरियाय् थःपिनि सैन्य अभियान सुरु याःगु प्यदँ लिपा रुस उगु क्षेत्रया मू खिलाडी कथं अमेरिकाया थाय् कया वयाच्वंगु दु । छुं न्हिया अन्तरालय् भ्लादिमिर पुटिनं टर्किया राष्ट्रपति लिसे फोनय् खँ ल्हानाः वय्कःयात मस्को वयेत निमन्त्रणा बिल ।

पुतिनं इजरायली प्रधानमन्त्रीलिसे सुरक्षा विषयय् खँल्हाबल्हा यातसा सउदी अरब व संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई)या भ्रमणय् वन ।थ्व मध्यपूर्वय् रुसया अप्वया वनाच्वगु सक्रिया भूमिकाया संकेत खः ।

वंगु छुं दँ दुने रुसं पश्चिमी देय्या गठबन्धन, मुख्य यानाः युरोपेली संघ व नेटोया उमिगु आन्तरिक मतभेदया लबः कयाः उमित कमजोर यायेगु कुतलय् लगे जुयाच्वंगु दु । नेटो हे दुजः देय् टर्किया मेमेगु नेटा देय्लिसे मतभेद रुसया निंतिं फाइदाजनक खः ।

लोकंह्वाःगु रुसी अखबार मोस्कोव्सकी कोम्सोमोलेट्सय् थ्व हिउपाःया बारे च्वःगु दु – ‘मध्यपूर्वय् अमेरिका नांया विशाल दानव न्हिया निभाःया जलय् हे लँ तनाच्वनसा रुसी कुटनीति धाःसा यक्व न्ह्याः वन । रुसं विश्वन्यंकं मध्यस्थ व राजनीतिक बिचौलियाया भूमिका म्हिताच्वन व छुं नं क्षेत्रीय शक्तिं थुकियात मखंछु यायेफइमखु ।’

सिरियाय् गुकथं रुस त्यात
उत्तर–पूर्वी सिरियाया आःया अवस्थां रुसयात तःगू कथंया फाइदा जुइफु ।

– रुस सिरियाली राष्ट्रपति बशर अल असदया मू राजनीतिक व सैन्य सहयोग खः । सिरियाया नियन्त्रण गुलि अप्वः जमीनय् दइ, उलि रुसया निंतिं बांलाःगु जुइ ।

– कुर्दतय् साथ त्वःतूगुलिं थ्व क्षेत्रय् अमेरिकाया विश्वसनीयता कुहां वःगु दु । थुकिं रुसयात अवसर चूलाःगु दु कि मध्यपूर्वय् फुक्कं पक्षया न्ह्यःत थःत छगू हे जक सत्ता मध्यस्थ व शान्ति स्थापित याइगु देश कथं पेश यायेफइगु जुल । रुसी सुरक्षा बल न्हापां निसें अन गस्ति यानाच्वंगु दु ।

थुकिया सन्देश तप्यंक हे थ्व खःकि थ्व क्षेत्रय् शान्ति चाहे जुयागु खःसा रुसया शरण वा ।वंगु छुं दँ दुने रुसं पश्चिमी देय्या गठबन्धन, मुख्य यानाः युरोपेली संघ व नेटोया उमिगु आन्तरिक मतभेदया लबः कयाः उमित कमजोर यायेगु कुतलय् लगे जुयाच्वंगु दु । नेटो हे दुजः देय् टर्किया मेमेगु नेटा देय्लिसे मतभेद रुसया निंतिं फाइदा जुयाच्वंगु दु ।

अमेरिका ला न्हापां निसें हे टर्कि खनाः तम्वयाच्वंगु खः । छाय्धाःसा वं रुसलिसे एस–४०० एयर डिफेन्स सिस्टमया सम्झौता याःगु दु ।
२०१५ य् रुसं सिरियाय् थःपिनि सैन्य अभियान थ्व दावी यासें सुरु याःगु खःकि वयागु प्राथमिकता अन्तर्राष्ट्रिय आतंकवादीयात क्वःथयेगु खः ।

तर थ्व मध्यपूर्वय् थःगु प्रभाव अप्वयेकेगुलिं लगे जुल । सिरियाया पश्चिमी समुद्री तट तारतुसय् रुसया नौसेना अड्डा दु । गुकिया ग्वाहालिं पुरा महासागरय् थःपिनि ताकतया दावेदारी क्यनाच्वंगु दु ।

सत्ता परिवर्तनया सन्तुलन
संयोग हे खःकि विश्वन्यंकं रुसया सक्रियता थज्याःगु इलय् अप्वया च्वंगु दु, गुगु इलय् पश्चिमय् राजनीतिक आत्मनिरीक्षण न्ह्यानाच्वंगु दु ।
फ्योदर लुक्यानोभया मान्यता दु, ‘ अमेरिका व युरापेली शक्तित निदँ न्ह्यव स्वयां आः यक्व दुने स्वयाच्वंगु दु । थुकियात झीसं खनाच्वंगु दु कि रुसया प्रतिद्वन्द्वीतय्सं रुसयात याकःचा लाकेत स्वल, जबकि रुसं मध्यपूर्वय् पिनेया दबाबया माहौलय् नं शानदार लचीलोपन क्यना व थःगु कौशलया परिचय बिल ।’

लचिलोपन व कौशलया अर्थ निश्चित रुपं प्रभाव अझ अप्वयेका यंकेगु खः । तर तेज गति बल्लाना वनाच्वंगु रुसया न्ह्यःने छुं छुं समस्या नं दु । रुस आर्थिक महाशक्ति देय् मखु । रुसया अर्थव्यवस्था कमजोर दु । व थथे हे जुयाच्वन धाःसा मस्कोया वैश्विक महत्वाकांक्षाय् झट्का लायेफु ।

मध्यपूर्वया खँय् थ्व थाय् छगू जटिल क्षेत्र खः । थन विभाजन दु, अविश्वास दु, घृणा दु । रुस शायद थन सत्ताया मध्यस्थ कथं न्ह्यःने वःगु दु, तर थःग प्रभाव छ्यलाः शान्ति बहाल यायेगु खःसां नं छग कठीन कुटनीतिक सन्तुलनया सामना यायेमाली ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS