तिथि विवादय् नेवाःत

पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिया निर्णय पाय्छि मजू धकाः नेवाः खलः, पुचः, संघसंस्थां नेवाःतय्त सुद्र्यः लूगु ईया गुगु तिथि खः, उकुन्हु हे नखः हनेत आह्वान याइगु खँ गुगुं न्हूगु मखु । थ्व खँ गुलिसिनं पालन याइ, गुलिसिनं याइमखु । तर थुपालय् नं स्वन्ति नखः हनेगु सम्बन्धय् नेवाःतय् दथुइ हे विवाद ब्वलंगु दु । अझ येँय् व यलया दथुइ हे विभाजन खनेदुगु दु । थ्व सवालय् गुलिसिनं नेवाःतय् दथुइ हे विभाजन वःगु खँय् चिन्ता नं प्वंकूगु दु । गुलिं नेवाःतय्गु दथुइ थुकथंया विभाजनयात कयाः ‘नेवाःतय् पहः हे थुज्वःगु खः’ धकाः हीमी चाःगु तकं खनेदत । समस्या ला अबलय् पिदन गबले नेवाः खलः पुचःतसें नं छुं मसीक नेवाः अस्तित्व ब्वयेगु नितिं जक वक्तव्य जारी यात धइगु तकं द्वपं पिदन ।
खतुं नेवाःतय्गु दथुइ ज्योतिषी व धर्मविद् मदुगु नं मखु । पुलां पुलांगु पात्रो व ग्रन्थ नं इमिके हे दु जुइ । तर उकथंया ज्योतिषी व धर्मविद् थ्व मामलाय् सुम्क च्वनीगु हे पाय्छि तायेका च्वन ।

नेवाःतय् दुने दुपिं सःसिउपिं व आधिकारिक व्यक्तित्वपिं सरकारी जागिर नयाः म्हुतुइ पाकां सुयाच्वनीपिं न्हापांनिसें हे आपालं दु । थ्व नं नेवाःतय्गु दथुइ समस्याया विषय खः । संघसंस्था खलःत धाःसा भावनात्मक रूपं जक सनीपिं जुयाच्वंगु दु । थुलिमछिं विवाद पिदनं नं सुनानं थुलि सालय् ला थथे जूगु धकाः पुलांगु पात्रोया दसि ब्वःगु पिहां वःगु मदु ।

तिथि विवाद छगू दसू जक खः । सरकारी नीतिया हुनिं नेवाःतय्गु दथुइ वयाच्वंगु विवाद ला आपालं दु । अझ सरकारी नीतिया हुनिं नेवाःतय् दथुइ हे विभाजन वयाच्वंगु दु । आः तिथि विवाद, मोहनी व दशैं छगू हे खः कि मखु धइगु खं यानाः नेवाःतय्गु दथुइ धु्रवीकरण तक पिहां वइगु अवस्था ब्वलना वःगु दु । थ्व वास्तवय् नेवाःतय्गु नितिं समस्याया ग्यानापुगु कारक जुइफु ।

मनूतसें निभाःद्यः लूगु ईनिसें बहनी तकयात वा कन्हय् कुन्हु निभाःद्यः मलूनिबलय् तकयात छन्हु धकाः माने याइ । तर थौं नं निभाःद्यः लू, म्हिगः नं लू व कन्हय् नं लुइ धाःसा म्हिगः, थौं व कन्हय्या न्हियात भेद यानाः म्हसीकेत, चिन्हित यायेत तिमिलाया कलाया ग्वाहालि काल । पूवंक छपातं तिमिला खनेदइगु यात पुन्हि वा पूर्णिमा धाल धाःसा तिमिला खनेहे मदइगु न्हियात आमाइ वा अमावश्या धाल । आमाइ धुंकाःया कन्हय् कुन्हुनिसेंयात प्रतिपदा वा पारु धाल, न्हापांगु न्हि धाल । हाकनं पुन्हिया कन्हय् कुन्हुयात नं प्रतिपदा वा पारु हे धाल । थुकिं छगू पक्ष जुल । निगू पक्षया लछि जुल । गुलिसिनं पुन्हि कुन्हु ला क्वचाइगु माने यात धाःसा गुलिसिनं आमाइ खुन्हु ला क्वचाइगु माने यात । नेवाःतय्सं धाःसा आमाइ खुन्हु ला क्वचाइगु माने यानावयाच्वंगु दु ।

सरकारी नीतिया हुनिं नेवाःतय् दथुइ हे विभाजन वयाच्वंगु दु । आः तिथि विवाद, मोहनी व दशैं छगू हे खः कि मखु धइगु खं यानाः नेवाःतय्गु दथुइ धु्रवीकरण तक पिहां वइगु अवस्था ब्वलना वःगु दु ।

पात्रो म्वायेक हे छम्ह मनुखं थःगु निरीक्षणं हे थुलि ला धायेफु । अले थःगु समाजय् वा पुचलय् खँ ल्हायेबलय् व व्यवहारय् छ्यलेफु । तर सूक्ष्म निरीक्षण याइपिंसं चन्द्रकलाया अवधिया नं ल्याःचाः तयाहल । चन्द्रकलाकथं पुन्हि वा आमाइ धुंकाःया न्हापांगु न्हियात पारु धया, निन्हुयात दुतिया, स्वन्हु कुन्हुयात तृतिया धया । तर चन्द्रकलाया निरीक्षण यायेबलय् थुगु पारु, दुतिया, तृतिया धाःगु गुगु इलंनिसें गुगु ई तक च्वनीगु धइगु ल्याः नं पिहां वल ।

थुथाय्लाक न्ह्यथनेबहगु खँ छु धायेबलय् तिमिलाया कला व निभाःद्यः लुइगु खँ स्वतन्त्र जूसां गुगु तिथि निभाःद्यः लुयाः गुलि ई तक च्वनी धइगु ल्याः धाःसा न्हापांनिसें तयावयाच्वंगु दु । करण, नक्षत्रया सम्बन्धय् नं थुकथं हे तयावयाच्वंगु दु । वास्तवय् गुगुं खँ अभिव्यक्त यायेत निरपेक्ष वा एब्सोलुट रूपं यायेबलय् थाकुइ, उकिं चन्द्रकलाया धलः ब्यागलं व सुद्र्यः लुइगुया धलः ब्यागलं तयाः चार्ट दयेकीगुया व्यावहारिक प्रयोजन नं मदु । उकिं पात्रो दयेकीपिसं तिथिया लिउने हे उगु तिथि निभाःद्यः लुयाः गुलि घडी व गुलि पलाः च्वनी धकाः तयेगु यानावयाच्वंगु दु । थ्व खँ माःपिंत जक माःगु जुल । सर्वसाधारणं ला तप्यंक तिथि स्वयाः नखः हनेत छुं पंगः मदु । अले पात्रोय् नं उकुन्हु हे उगु नखः धकाः नं च्वयातःगु दइ ।
थ्व अथे हे छगू दशक वा वसिकं भचा न्ह्यःया खँ जुइमाः, शायद मंगलराज जोशी मदये धुंकाः जुइमाः, पात्रोय् गुकुन्हुया छु तिथि खः, उखुन्हु नखः हनेगु पलेसा गुगु इलय् छु तिथि खः, उगु इलय् नखः हनेगु धकाः पात्रोय् तयेगु चलन सुरु जुल । गथे लक्ष्मीपूजा बहनी याइगु जूगुलिं चःह्रेया न्हिकुन्हु न्हिनय् हे आमाइ क्यन धकाः छन्हु न्ह्यः हे यायेगु याकल धाःसा सापूजा चाहिँ सुथय् याइगु जूगुलिं कन्हय् खुन्हु सुथय् आमाइकुन्हु यायेगु धकाः च्वयाबिल । अजूचायापुगु खँ ला छु धायेबलय् मनूतसें न्हापा गबलें नं छन्हु न्ह्यः लक्ष्मीपूजा यानाः व हे लक्ष्मीया स्वरुप धाइम्ह सापूजा कन्हय्कुन्हु जक यायेगु यानावयाच्वंगु मदु । थुज्वःगु पहलं थ्व ला नेवाःतय्गु जक मखसे गैर नेवाःतय्गु नं संस्कृति स्यंकेगु ज्या जूगु खनेदु । तर गैर नेवाःतसें धाःसा थुज्वःगु सवालय् छुं सः ल्ह्वंगु न्यनेमदुनि । वास्तवय् थुज्वःगु सवाल नेवाःतय्गु जक सरोकारया विषयवस्तु मखसे मेपिनिगु नं सरोकारया विषयवस्तु जुइमाःगु खः ।

लक्ष्मीपूजा १० गते, म्हपुजा ११ गते व किजापुजा १२ गते हनेमाः धकाः धाइपिंसं थुलि बजे तक जक चःहे्र अले आमाइ, थुलि बजे तक जक आमाइ अनं पारु धकाः धइगु खँ न्ह्यथंगु खनेदु । अथे न्ह्यथनाः गुगु न्हिइ गुगु तिथि मखुसें गुइ इलय् गुगु तिथि खः उबलय् धइगु मान्यता न्ह्यःने हःगु खनेदु । खँ स्वयेबलय् वय्कःपिंसं न्हूगु हे खँ सिउगु थें ताः ।
थ्व मामलाय् नेवाः विशेषज्ञपिं न्ह्यःने वये चाहे मजूगु हे विडम्बनाया खँ खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS