मोहनियात निगः देगः चालिगु
यल – यल लाय्कूया मंगलबजारय् च्वंगु हरिशंकर व प्यम्ह नारांद्यःया देगः थुगुसी मोहनिया नवमिया दुने चालीगु जूगु दु । वि.सं. २०७२ सालया भुखाचं पूर्ण रुपय् क्षति जूगु थुपिं देगः पुनःनिर्माणया लिपांगु चरणय् थ्यंगु दु । हरिशंकर व प्यम्ह नारांद्यःया देगः पुनःनिर्माणया दक्वं ज्या क्वचायेधुंकूगु दु ।
लुखाय् चुकू तयेगु, निर्माणया निंतिं स्वानातःगु सामग्री लिकायेगु व देगःया सुचुकुचु यायेगु ज्या ल्यं दनिगु पुरातत्व विभाग, स्मारक संरक्षण तथा दरवार हेरचाह ज्याकू यल लाय्कू संग्रहालयया प्रमुख सन्दीप खनालं जानकारी बियादिल । ‘न्ह्यःने थ्यनाच्वंगु मोहनि नखःया चालं स्वयां छन्हु न्ह्यःतक निगलं देगः खुल्ला यायेगु योजना न्ह्याकाच्वनागु दु’, खनालं धयादिल, ‘देगलय् चिचिधंगु ज्या ल्यं दुगुलिं उखेपाखे कालिगढत निर्माण सम्पन्न यायेगु ज्याय् लगे जुयाच्वनादीगु दु ।’
थुपिं निगलं देगः पुनःनिर्मांणया जिम्मेवारी काठमाडौं उपत्यका संरक्ष्ण कोष (केभीपीटीं) काःगु खः । भुखाय् ब्वःगु दछि लिपा यल लाय्कू लागाया मेमेगु स्मारकलिसें थुुपिं देगःया नं पुनःनिर्माण शुरु जूगु संग्रहालयया अधिकृत सुरेशमान लाखेनं कनादिल । ‘स्वतँ जाःगु हरिशंकर व प्यम्ह नारांद्यःया देगः पुनःनिमांणय् अप्वःथें पुलांगु हे सामग्री प्रयोग जूगु दु ’, लाखे नं धयादिल, ‘मगाः सामग्री जक न्हूगु न्यानाः प्रयोग यानागु खः ।’
यल लाय्कू परिसरय् दुगु मेमेगु नांजाःगु देगः कृष्ण द्यःया देगः, विश्वनाथ देगः, यला लाय्कू दुनेया स्वंगू चुक, बहादुर शाह भवन, सिंह स्तम्भ, योगनरेन्द्र मल्लया झ्वाता, मणिमण्डप, तलेजु भवानीया देगः पुनःनिर्माण यायेगु ज्या सिधयेधुंकूगु दु ।
विश्वसम्पदाया धलखय् स्वीन्यागूगु थासय् दुथ्यानाच्वंगु थुपिं देगः धार्मिक रुपय् सर्वसाधारणया वयेवने यायेगु ज्यां यल देय्या हे गरिम अप्वइगु जूगु दु । यलया जुजु योगनरेन्द्र मल्ला म्ह्यायचं १८ गू शताब्दीइ हरिशंकर देगः निर्माण याके बिउगु इतिहासय् न्ह्यथनातःगु दु । हिन्दू धर्मावलम्बिं हरिशंकरयात शिव व विष्णुया मंकाः स्वरुपया रुपय् माने यायेगु व पुजा यायेगु याना वयाच्वंगु दु ।
झिंखुगूगु शताब्दीया अन्तिमय् अप्पाया अप्पां निर्माण जूगु प्यम्ह नारांद्यःया देगः यलया हे दकलय् मध्ये पुलांगु देगः खः । हिन्दू धर्मावलम्बिं नारायण द्यःयात विष्णुया रुपय् पुजा यायेगु याना वयाच्वंगु दु । थःगु त्वालय् देगः पुनःनिर्माणया ज्या न्ह्याःगुयालिसें प्राचीन कलाया महत्व पिज्वइगुया नापनापं उकी गुणस्तर दु वा मदु धइगु खँय् इलय् व्यलय् न्ह्यसः दनाच्वनीगु ‘मास्तर बाः’ रामप्रसाद अमात्यं कनादिल ।
अमात्यं धयादिल, ‘गुकथं छम्ह छेँथुवालं थःगु निजी भवन निर्माणय् ध्यान बी, उकथं हे पुरातात्विक महत्वया वस्तु निर्माणय् स्थानीयवासीं सरोकार क्यनेगु व सहलह यायेगु यानाः चिउताः क्यन धाःसा याकनं व बांलाःगु लिच्वः काये फइ जूगुलिं इलय्व्यलय् निरीक्षण यायेगु नं यानाच्वना ।’
उकथं हे व्यापारीतय द्यः भिंद्यःया देगः निर्माणय् नं स्थानीयवासीं सरोकार तयाः ज्या न्ह्याका वयाच्वंगु दु । यल लाय्कू परिसरय् दुगु मेमेगु नांजाःगु देगः कृष्ण द्यःया देगः, विश्वनाथ देगः, यला लाय्कू दुनेया स्वंगू चुक, बहादुर शाह भवन, सिंह स्तम्भ, योगनरेन्द्र मल्लया झ्वाता, मणिमण्डप, तलेजु भवानीया देगः पुनःनिर्माण यायेगु ज्या सिधयेधुंकूगु पाटन दरवार हेरचाह ज्याकुथिं न्ह्यथंगु दु ।
ज्याकूया तथ्यांककथं यलय् पूर्णरुपं क्षति जूगु ३१, आंशिक क्षति जूगु ६८ व सामान्य क्षति जूगु ४५ यानाः मुक्कं १४४ गू स्मारकय् भुखाचं क्षति याःगु खः । उगु दरवार क्षेत्रया हकय् ९० प्रतिशत ज्या सम्पन्न जुइधुंकूगु यल महानगरपालिकाया प्रमुख चिरिबाबु महर्जनं कनादिल ।
यलय् देगः निर्माणया ज्यां गति काःगुया लिसें स्वदेशी व विदेशी पर्यटकया आकर्षण नं अप्वःगु दु ।
थगुने दछिया दुने निगू लाखं मल्याक पर्यटकं यल लाय्कू संग्रहालयया अवलोकन याःगु खः । थुगुसी व स्वयां नं निदुगं अप्वः पर्यटकं अवलोकन याइगु अनुमान दरवार संग्रहालयं याःगु दु ।
LEAVE YOUR COMMENTS