नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीया न्हय्गू दशक

२००६ सालय् कोलकाताय् नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी गोप्य रूपं नीस्वंगु खः । राणा शासनया लिपांगु चरणय् वयाः प्रजातान्त्रिक शक्तिइ छुं असन्तुष्टपिं ब्यक्तित जानाः नेकपा नीस्वंगु खः । कम्युनिष्ट पार्टी नीस्वंगु इलय् मुक्कं प्यम्ह जक योद्धात दुगु खः । थौं उगु विचाः क्वबियाच्वंपिं लखौंलख झी नेपाःमि थ्यनाच्वंगु दु ।

राजनीतिक पार्टी व संगठन विचारधारा व सिद्धान्त कथं चले जुयाच्वनी । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नं माक्र्सवाद, लेनिनवाद व माओ त्सेतुङ विचारधारा नालाः नीस्वंगु खः । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीया संस्थापक अध्यक्ष पुष्पलाल श्रेष्ठं उगु इलय् देसं निर्वासित जुयाच्वंपिं निरञ्जनगोबिन्द वैद्य, नरबहादुर कर्माचार्य व नारायणविलाश जोशीयात कःघानाः नेकपा नीस्वंगु खः । उगु पार्टीं देय् दुने थीथी राजनीतिक गतिविधि नं पिने च्वना हे यानाच्वन ।

२००७ सालय् राणा शासन खतम जुयाः प्रजातान्त्रिक शासन व्यवस्था सुरु जुल । उगु इलय् प्रजा परिषद् तसकं हे सक्रिय संगठन खः । उकिया हे गुलिं व्यक्तित लिपा वनाः प्रजातान्त्रिक राष्ट्रिय कांग्रेस व नेपाली कांग्रेसय् दुहां वन । २००४ सालय् नीस्वंगु नेपाली कांग्रेसं देसय् प्रजातन्त्र नीस्वने धुंकाः थःपिनि गतिविधित तीव्र याना यंकल ।

उगु इलय् मिलिजुलि सरकार नीस्वनाः उकिया नेतृत्व राणा प्रधानमन्त्री मोहनशमशेरं याःगु खः । मोहन शमशेर धुंकाः मातृकाप्रसाद कोइराला, टंकप्रसाद आचार्य अले डा. के.आई. सिंह प्रधानमन्त्री जुल । अथे खःसां थुपिं सुं हे निर्वाचनं वःपिं प्रधानमन्त्री धाःसा मखु । देसय् प्रजातन्त्र वःगु अथेहे छगू दसक लिपा दकलय् न्हापां २०१५ सालय् आम निर्वाचन जुल ।

वाक स्वतन्त्रता, प्रेस स्वतन्त्रता, राजनीतिक अधिकार नापं नागरिक स्वतन्त्रताय् प्रतिबन्ध तयाबिल । थुकिं यानाः नेपाली कांग्रेस थेंज्याःगु प्रजातान्त्रिक धाःगु शक्ति व वामपन्थी विचार ज्वनाच्वंगु कम्युनिष्ट शक्ति नं देसं पलायन जूवन ।

१०९ सिटया निंतिं जूगु उगु आम निर्वाचनय् ७४ सिट नेपाली कांग्रेसं त्याकल । २००६ सालय् नीस्वंगु नेकपां धाःसा प्यंगू सिट जक त्याके फत । थुकथं नेपाली कांग्रेसया तुलनाय् नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीया हैसियत नगण्य हे जूवन । अथे खःसां नेपाःया आन्दोलनय् धाःसा कम्युनिष्टत न्ह्यःने हे खने दयाच्वन ।

देसय् आम निर्वाचन जूगु निदँ हे मदुनिवं तात्कालीन जुजु महेन्द्रं अबलय्या जन निर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालायात अपदस्थ यानाबिल । पंचायती व्यवस्थां नवायेगु, च्वयेगु, भेला जुइगु व सभा समारोह जुलुस थेंज्याःगु गतिविधि यायेगु राजनीतिक व मौलिक अधिकारयात प्रतिबन्ध तयाबिल ।

वाक स्वतन्त्रता, प्रेस स्वतन्त्रता, राजनीतिक अधिकार नापं नागरिक स्वतन्त्रताय् प्रतिबन्ध तयाबिल । थुकिं यानाः नेपाली कांग्रेस थेंज्याःगु प्रजातान्त्रिक धाःगु शक्ति व वामपन्थी विचार ज्वनाच्वंगु कम्युनिष्ट शक्ति नं देसं पलायन जूवन । उपिं थःगु जिउ ज्यानया सुरक्षाया लागिं जूसां हाकनं भारतया बनारस, दरभंगा आदि थासय् वनाः च्वं वनेत बाध्य जुल ।

अन हे च्वनाः नं येँय् तक नीति निर्देशन बियाः ज्या यायेगु क्रम धाःसा जारी हे यानाच्वन । उगु हे इलय् छुं नेतात देसय् सशस्त्र विद्रोह यायेमाः धासें झापा बिद्रोह यायेत न्ह्यचिल । धर्मप्रसाद ढकाल थेंज्याःम्ह जमिन्दार सखाप यायेगु व कम्युनिष्ट सरकार नीस्वनेगु थेंज्याःगु भारतया नक्सलवादी आन्दोलनया हुबहू नक्कल यानाः न्ह्यचिला वन ।

तर छम्ह जमिन्दारया निर्मम हत्या लिपा पंचायती व्यवस्थां फुक्कं नेता कार्यकतातय्त मात्तु मालाः ज्वनाः जेलनेल व यातना बिसें मुद्दा तयाः राज्यपाखें दमन यायेगु सुरु यात । झापा बिद्रोह याःपिं मेची कोशी कोअर्डिनेशन कमिटीया नेतात भूमिगत जुइत बाध्य जूवन । उगु इलय् भूमिगत नेतातय्सं संगठन विस्तार याना यंकल ।

व्यक्ति हत्या ठीक व बेठीक धइगु खँय् कम्युनिष्ट शक्ति विभाजन जूवन । व्यक्ति हत्या यायेगु ज्या गलत खः धइगु धारणा दुपिं व हत्या हिंसां हे जक समाजवादी क्रान्ति ताःलाइ धाइपिं कथं निगू धु्रबय् वामशक्ति विभक्त जुल । प्यक्वःगु महाधिवेशन तक नं सीदयेक हे पार्टी विभाजन जूवन । बारम्बार पार्टी विभाजन जुइगु व जुटे जुइगु नेपाःया कम्युनिष्ट पार्टीया छगूकथंया विशेषता हे जूवन ।

थुगु पार्टी आतक नं विभाजन जुइगु व जुटे जुयेगु क्रमयात निरन्तरता बिया वयाच्वंगु दनि । थ्व प्रक्रियाया सिलसिलाय् थौं निगू तःधंगु कम्युनिष्ट पार्टी नेकपा (एमाले) व नेकपा (माओवादी) एकीककरण जुयाः निर्माण जूगु नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) देय् दुनेया हे दकलय् तःधंगु पार्टी कायम जुइत सफल जूगु दु ।

थुकिया दुने मन्ह्यंगु गुलि नं वामपन्थी दल वा कम्युनिष्ट घटकं नं थःगु हे कथं राजनीतिक गतिविधिइ सक्रिय जुयाच्वंगु दु । उकीमध्ये २०३१ सालय् नीस्वंगु नेपाल मजदुर किसान संगठनं थौं न्हय्क्वःगु महाधिवेशन यानाच्वंगु दु । नेपाल मजदुर किसान संगठन धकाः नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीया हे उपस्थितिइ नीस्वंगु व वागमती, नारायणी व जनकपुरय् सक्रिय जूगु संगठन लिपा वनाः जुम्ला, दैलेख, हुम्ला, मुगु, कालिकोट थेंज्याःगु पश्चिमाञ्चलया थीथी जिल्लाय् नं सक्रिय जुल ।

थ्वहे ल्याखं नेपाल मजदुर किसान संगठन छगू इलय् नेपाःया हे नम्बर १ वा दुइया थासय् तक लाःगु नेपाःया कम्युनिष्ट शक्ति कथं गणना यायेगु याः ।थथे छगू ल्याखं सशक्त रुपं न्ह्यचिलाच्वंगु नेपाःया कम्युनिष्ट घटक नेपाल मजदुर किसान पार्टी थौं वयाः छुं जिल्लाय् जक सीमित जूवंगु दु । अझ सदन दुने प्रतिनिधित्वया खँ ल्हायेगु खःसा संघीय संसदय् छम्ह हे जक थुगु पार्टीं त्याकेफुगु दु ।

थथे जूगु नं तःदँ हे दये धुंकल । भाग्यबस संघीयताय् दुने प्रदेशसभा नं दयेकूगुलिं ३ नम्बर प्रदेशय् निम्ह तक दुजः थुगु पार्टीं ल्हाःतय् लाकेत ताःलाःगु दु । थुकिं नं आः नेमकिपा आक्रामक शक्ति कथं मखसे थ्व नेपाःया कम्युनिष्ट आन्दोलनय् रक्षात्मक स्थितिइ न्ह्याः वनाच्वंगु धइगु स्पष्ट खनेदु ।

अथेला थुकिया लिउने देशी विदेशी शक्तिं थुगु पार्टीयात समूल नष्ट यायेत स्वइगु घटना ला द हे दु । थुगु पार्टी दुनेया थःगु हे कमी कमजोरीं नं थ्व अवस्था सिर्जना जूगु खःला धकाः न्हय्क्वःगु महाधिवेशनया झ्वलय् ध्यान तयेमाःगु खनेदु । सरकारय् मवनीगु पार्टी धकाः गुलिखे पार्टीया कार्यकर्तां असन्तोष ब्यक्त यानाः पश्चिम नेपालय् पार्टीप्रति आस्था दुसा नं एमाले, नेपाली कांग्रेस थेंज्याःगु थीथी पूँजीवादी पार्टीया लिउने वनीगु जनलहर कायम जुयाच्वंगु दु ।

अथे जुयाः नं थ्व इलय् प्रजातान्त्रिक शक्ति व वामपन्थी शक्ति अलग्ग याये थाकुइगु वातावरण ब्वलंकाः एमाले नं नेकपा जूगु दुसा माओवादी नं उगु हे नेकपाय् समाहित जूवंगु दु । थज्याःगु अवस्थाय् अलग्ग अस्तित्व दयाच्वंगु नेमकिपां म्हिगः गथे फुक्कं हे कम्युनिष्ट घटक व मेमेगु राजनीतिक पार्टीया लागिं तकं मार्गनिर्देशन वा प्रकाश स्तम्भ कथं ज्या यायेगु थःपिनि हैसियत तयाच्वंगु खः, थौं उकि कमी कमजोरी जकं वःगु खःला धइगु आशंका दु ।

उकिं वर्तमान नेतृत्वं पुलांगु साख ल्यंकाः लिपा लिपा नं नीस्वार्थी भावना तयाः देश व जनताया सेवा यायेगु ज्याय् चांन्हिं न्ह्यचिले फयेकेमाः । उकिया लागिं पेशेवर कार्यकर्ता नं जरुरी जुइफु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS