थिकेगु बेसाः भाः, अर्थतन्त्रया खिउँगु ख्वाःपाः

पेट्रोलियम पदार्थय् भाः थिके याःगु धकाः विप्लव माओवादी वंगु मंगलवाः नेपाल बन्द यात । बन्दया असर सामान्य व आंशिक कथंया जूसां थिके भाःया विरुद्ध जूगु थुगु बन्द प्रति धाःसा मनूतय्गु म्हुतु म्हुतुइ समर्थन हे दुगु खनेदत । उखुन्हु हे नेपाल राष्ट्र बैंकं छगू रिपोर्ट नं पिथन । थुगु रिपोर्ट कथं नै नेपालय् उपभोक्ता मूल्य मुद्रास्फीति अप्वया च्वंगु क्यंगु दु । जनतां नं अनाज, तरकारीलिसें सकतां खँय् भाः थहाँ वंगु वाः चायेका च्वंगु हे जुल ।

थुगु आर्थिक वर्षया स्वलाया दुने उपभोक्ता मूल्य मुद्रास्फीति ४.१४ प्रतिशत दुगु व थगुनेया आर्थिक वर्षया थ्व हे स्वलाया दुने थ्व मुद्रास्फीति ३.६३ प्रतिशत जक दुगु खँ राष्ट्र बैंकया रिपोर्टय् न्ह्यथनातःगु दु । थुकी खाद्यान्न व पेय पदार्थया मुद्रास्फीति ३.६३ प्रतिशत व गैर खाद्यान्न व सेवा क्षेत्रया मुद्रास्फीति ४.७२ प्रतिशत दुगु खँ धयातःगु दु । थुकी नं घ्यः व चिकं ३१.६८ प्रतिशत, ला, न्या ११.९३ प्रतिशत, केँ (दलहन) १०.७१ प्रतिशत, सुर्तीजन्य १०.१२ प्रतिशत, गैर मदिरा पेयया भाः ९.६३ प्रतिशत, मदिराया भाः १२.९ प्रतिशत उप्वःगु दु । राष्ट्र बैंकया हे रिपोर्ट कथं स्वनिगलय् ३.४८ प्रतिशत, तराईलय् ४.१ प्रतिशत व पहाडय् ५.६८ प्रतिशत मुद्रास्फीति दु धयातःगु दु । थुकिया अर्थ नेपालय् उपभोक्तातय्गु दुगः त्वःधुइगु ल्याखं भाः थहाँ वयाच्वंगु दु धाइगु खँ ला राष्ट्र बैंकं हे न्ववाःगु जुल । थुलि जक मखु, व्यापार घाटा उगु स्वलाया द्ुने हे ७६ अर्ब १४करोड तका जूगु व विदेशं वइगु रेमिटाय्न्स ७.६ प्रतिशतं म्हो जूगु धायेबलय् नेपाःया आर्थिक चित्र बांलाः मजू ।

मेखे पेट्रोलियम पदार्थया भाः थहाँ वःगुया विरोध याःपिं विद्यार्थी संगठनया नेतातय्त आयल निगमं घाटा नयाः भाः क्वकायेफइमखु धकाः धयाहःगु खँ थुथाय् न्ह्यथनेबहः जू । अन्तर्राष्ट्रिय बजारय् हे भाः थहाँ वंगु धाइगु दलील नं न्ह्याबलें बियावयाच्वंगु खँ खः । तर पेट्रोलियम पदार्थया भाः थहाँ वंगु या मू हुनि धाइगु सरकारं काइगु कर हे खः ।

न्हापा गरिब जनतां उपयोग याइगृृु धकाः मचिकनय् सरकारं हे सब्सिडी बियाः दंका बिइगु खःसा आः मचिकनय् नापं सरकारं १३ तका ध्यबा कर कयाच्वंगु दु । थुकथं हे पेट्रोलय् ५७.७३ तका ध्यबा, डिजेलय् ४०.४१ तका ध्यबा लितराय ल्याखय् व ग्यासय् २७८.८६ तका ध्यबा सिलिन्डरया ल्याखय् कर म्हयाच्वंगु दु । थुकिया अर्थ सरकार स्वयं तित्तुमत्तू तिनाः कर कयावयाच्वंम्ह कः फ्वगिं धाइथे खनेदयाच्वंगु दु । उकिं थिकेगु बजाः भाः धाइगृु खँय् राज्य व सरकारया ल्हाः दु अले विरोध यायेगु व मयायेगु खँया नं अर्थ दु धकाः सीदु । थुकियात हे शायद अर्थ राजनीति धकाः धाइगु जुइ ।

बहुदल वयेधुंकाः हे नेपालय् भ्याट वल, भ्याट नं न्हापा १० प्रतिशतया थासय् १३ प्रशिशत यात, हानं प्यानया व्यवस्था यानाः सकसितं करया दायराय् हयेगु तःधंगु कसरत नं जुया च्वन । राज्यया खर्चया भार उप्वयावंगु ल्याखं थुकथं छचाखेरं कर कायेगु जाः सरकारं प्यनाः न्ह्यानाच्वंगु दु धाःसा थ्व हे अवधिइ विरोध याइपिं धाःसा धडाधड सरकारय् वनाः चाकुसवाः कायेधुंकाः भाग थ्याकाः सुम्क च्वनीपिं जुयाः वयाच्वंगु दु । थुकिं यानाः सरकारया पञ्जा तःचाः जुया वंगु व उकिया विरोध याइपिं झन्झन् पाः जुयावंगु झीसं खनाच्वनागु हे खँ खः ।

थुपालय् कोरोनाया हुनिं नं अर्थतन्त्रय् तःधंगु हे असर लाकल । सरकारं कर कायेत चायेकाः थःगु प्वाः जायेकेगु कुतः याःगु तर व्यवसायीपिन्त गुगु कथं नं राहत मबिउगु मेगु छगू विषय नं दु । सरकारं कोरोनाया हुनिं अर्थतन्त्रय् छु गुज्वःगु असर लात धकाः खास है प्रतिवेदन पित हयाः चर्चा याःगु नं खनेमदु ।

मेता खँ नेपालय् वैदेशिक मुद्रा विदेशय् वनीगु व व्यापारिक घाटा याकीत तत्व हे पेट्रोलियम पदार्थया आयात खः धकाः न्हापां निसें हे चर्चा जुया वयाच्वंगु दुसां सरकारं कर म्हयेत हे सवारी साधन झिके याके बीगु व पेट्रोलियम पदार्थ नं आयात यानाच्वनेगु यानाः दँय्दसं हे थुकिया आयातया परिमाण अप्वया वनाच्वंगु दु । थुकिं यानाः ट्राफिक समस्या व वायु प्रदूषणया मार स्वगिलय् च्वंपिसं भोगे याना च्वनेमाःगु नं मेगु पक्ष खः । आर्थिक दँ २०७०÷७१ स १४ लाख ४०द्वः ३३५ लिटर पेट्रोलियम पदार्थ आयात याःगुलिइ आः वंगु आर्थिक दँ २०७७÷७८ स २८ लाख ६७द्वः ८७३ लिटर पेट्रोलियम पदार्थया आयात याःगु दु । थुकिया अर्थ ७दँया दुने हे पेट्रोलियम पदार्थया आयात दुगंछि जूगु दु । थ्व ल्याखं न्ह्याः वनीगु खःसा झी गन थ्यनी ? थ्व दक्कय् विचाः यायेमाःगु खँ जूगु दु ।

नेपालय् गणतन्त्र वयेधुंकाः नयाँ नेपाल व संविधान जारी जुइधुंकाः समृद्ध नेपालया नारा नेतातसें थ्वयेका च्वंगु दु । तर थ्व हे कथंया अवस्था, उकी नं भ्रष्टाचार जुइबलय् नेपाः झं झं हे गरिब जुया वंगु खने हे दयाच्वंगु खँ खः । दक्कय् ला विदेशय् वनाः ज्या याः वनेगु पने धकाः संविधान जारी जुइधुंकाः नेतातय्सं धयावयाच्वंगु खँय् छुं हे जुइफयाच्वंगु मदु । योजना हे मदु धाःसा मेगु छु जुइ?

बजाः भाः थहाँ वनीगुया नापं जनताया आयस्रोत नं उप्वया वन धाःसा उकिं छुं पाकीमखु जृुइ । तर नेपालय् अथे जुयाच्वंगु मदु । नेपालय् खनेदयाच्वंगु छगू सूचक ला अमेरिकी डलरया भाः हे खः । छुं दँ न्ह्यःतक १०० तका जुयाच्वंगु अमेरिकी डलरया भाः आः ११९ तका थ्यने धुंकल ।

राजनीति व अर्थतन्त्रया तप्यंक स्वापू दु । बजाः भाः व राजनीतिया नं स्वापू दु । जनतायात सुविधा बीगु सवाल स्वयेगु खःसां थ्व राज्यया हे दायित्व खः व थ्व राजनीतिया हे खँ खः । नेपालय् आः विदेशय् ज्या याःवनीपिसं छ्वयाहइगु रेमिटाय्सं म्हो जूगु नं खतराया संकेत हे खः ।
खतुं आः ग्यासया उपभोग म्हो यानाः बिजुलीया उपभोग उप्वयेकेगु अले विजुलीं हे चले जुइगु यातायातया व्यवस्था नं यायेगु धकाः गुगु खँ पिहाँ वयाच्वंगु दु । थ्व सकारात्मक हे खँ खः । तर थ्वहे जक नेपाःया अर्थतन्त्र सुधारया नितिं काफी जुइमखु । मुख्य ला नेपालय् उद्योग धन्दा हे दयेमाल । स्वदेशी लगानी हे प्रवद्र्धन यायेमाल ।

नेपालय् अझ नं आदिवासी जनजातिं अधिकार मदुगुलिं संघर्ष यायेमाला च्वंगु दु धाःसा मेखे पुलांगु तत्वतसें प्रतिगमन यायेगु कुतः नं यानाच्वंगु दु । थुकिं राजनीतिक अस्थिरता नेपालय् अझ नं दनि । थुकिया हे समाधान जुइमफयेक समृद्धिया यात्रा कोरा कल्पना जक जुइफु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS