ने. सं. ११४६ अनलागा सप्तमी -

धर्मप्रचारक संघनायक

#अमिता धाख्वा
परियत्ति सद्धम्म कोविद

नेपालय् बुद्धधर्म उन्नति व अभिवृद्धिया निंतिं थःगु जीवन समर्पण यानाः तःधंगु योगदान बियाबिज्याःपिं मध्ये श्रद्धेय भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविर नं छम्ह प्रभावशालीम्ह व्यक्ति खः । वसपोलं म्यानमारय् झिदँ मयाक च्वना बुद्धधर्मया गहन अध्ययन यानाः धम्माचरिय थेंज्याःगु गहन उच्चशिक्षा हासिल यानाबिज्याःथें विश्वप्रसिद्ध ध्यान गुरुपिनिगु निर्देशनय् विपस्सना ध्यानया अभ्यास यानाः अनुभवया ज्ञान दयेका विद्वता व प्राज्ञिक फाँट विस्तृत यानाः नेपालय् बुद्धधर्म प्रचार प्रसारय् उल्लेखनीय योगदान बिइ फयाच्वंगु प्रशंसनीय जू ।

भगवान बुद्धं देशना यानाबिज्याःगु उपदेशत विशेषतः सतिपट्ठान विपस्सना भावना व अभिधर्म थेंज्याःगु गम्भीरगु देशनायात स्पष्टरूपं छुटे छुटे यानाः व्याख्या यानाबिज्याइम्ह कुशल धर्म कथिकया रूपय् नांजाःम्ह वसपोलं देशय् जक मखु विदेशय् थाय्थासय् बिज्यानाः धर्म प्रचारप्रसार यानाबिज्यात ।

विश्व प्रसिद्ध ध्यान गुरु म्यानमारया महोपकारक महासी सयादोया धर्मदूत मिसनय् तःधंगु योगदान बियाबिज्याःम्ह कुशल धर्मप्रचारक वसपोल महास्थविरया लिक्क च्वनाः धर्म उपदेश श्रवण याये दुगु झीगु नितिं तःधंगु सुलाभया खँ खः । गथे छमा वाँउक हराभरागु सिमां यक्व प्राणीपिंत आश्रय बियाच्वनी, सिचुगु किचः बियाच्वनी, अथेहे छम्ह छम्ह ज्ञानी–गुणी सत्पुरुष व्यक्ति प्रादुर्भाव जुइबलय् वसपोलपिनि पाखें यक्वसित उपकार जुइगु खः ।

नेपालय् ध्यान भावना याये मखनाच्वंगु इलय् वि.सं. १९९७ सालय् पूज्यपाद संघमहानायक भिक्षु प्रज्ञानन्द महास्थविरं किण्डोल विहारय् यलया उपासक उपासिकापिंत पुचः पुचः ध्यान तयाः समूह ध्यान शुभारम्भ यानाबिज्याःगु जुल । उबलय् दुनें दुनें जक वाःमचायेक सीमित संख्याय् प्रचार जुयाच्वंगु खः ।

अनंलि २०३६ सालं म्यानमार देशं दो पञ्ञाचारी गुरुमांपिं नेपालय् बिज्यानाः बलम्बुइ प्रणिधीपूर्ण महाविहार व धर्मकीर्तिया लिसें थाय्थासय् सतिपट्ठान विपस्सना ध्यान शिविर तःगु जुल । अनं लिपा २०३७ साल फागुनं प्रसिद्ध महोपकारक महासी सयादो नेपाः बिज्यानाः स्वनिगःया थाय्थासय् स्मृतिप्रस्थान विपस्सना ध्यान सम्बन्धि प्रवचनलिसें लुम्बिनिइ सप्ताहव्यापी संचालन जुइधुंकाः ध्यान अभ्यासया क्रमिक रुपं प्रचारय् वल ।

उबलय् वसपोल ज्ञानपूर्णिक महास्थविरं बर्मीज भाषां कनाबिज्याःगु उपदेशयात नेवाः भासं ध्वाथुइक अनुवाद यानाबिज्याःगु खः । २०३७ साल चैत्र महिनां विपस्सना आचार्य सत्यनारायण गोयन्का गुरु नेपालय् बिज्यानाः ध्यान शिविर तयाबिज्यासांनिसें विपस्सना प्रचार झन अप्वया वन ।

वसपोल ज्ञानपूर्णिक भन्तें नं युवक बौद्ध मण्डलया दुजःपिंत अभिधर्म अध्ययन याकेगु सिलसिलाय् प्रणीधिपूर्ण महाविहार बलम्बुइ ध्यान शिविर तयाः युवापिंत ध्यानया रसपान याकाबिज्याःगु खः ।ध्यान गुरुपिं नेपाः बिज्याइगु क्रमय् ई.सं. १९८४ स म्यानमारया ध्यान गुरु उ पण्डिताभिवंश नेपाः बिज्यानाः वसपोलपाखें अक्षेयश्वर महाविहारय् स्वदेशी व विदेशी योगीपिंत झिन्हुया ध्यान शिविर जुल । अनंलि बनेपा ध्यानकुटी विहारय् नं २०न्हूया शिविर जुल ।

उबलय् वसपोल ज्ञानपूर्णिक भन्तेयागु सुझाव व प्रेरणाकथं श्रद्धालु दाता चैत्यमाया शाक्य (अनागारिका चन्दञाणी)पाखें शंखमूलस्थित करीब ८ रोपनी जग्गा प्रदान यायेगु तःधंगु इच्छा लुया वःकथं ओवादाचरिय उ पण्डिताभिवंश सयादोयाःगु उपस्थिती ध्यान केन्द्रया नितिं विधिवत दान प्रदान जूगु जुल ।

फलस्वरुप अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध भावना केन्द्र स्थापना जूगु जुल । थुगु ध्यान केन्द्रया धर्मानुशासक कथं ध्यान केन्द्रय् आपालं योगदान याना बिज्याःगु नं लुमंकेबहजू ।म्यानमारया प्रसिद्ध ध्यान गुरुपिनिगु लिक्क च्वनाः देशविदेशय् जुइगु ध्यान शिविर संचालनय् सहयोगी जुयाः अनुभवी ज्ञान दयेका विदेशया योगीपिनिगु आग्रहकथं विशेषं मलेशिया सिंगापुरय् दँय् छक्वः धइथें थः हे बिज्यानाः नियमित कथं ध्यान तयाबिज्याना अन च्वंपिं आपालं योगीपिंत ध्यानया अभ्यास याकाबिज्याःगु कारणं श्रद्धा सम्पन्नपिं वसपोलया विदेशी शिष्य शिष्यापिं नं आपालं दुगु जुल ।

थुकथं हे धर्मदूतकथं धर्मप्रचारया सिलसिलाय् म्यानमार, थाइल्याण्ड, श्रीलंका, अष्ट्रेलिया, जर्मन, इंगल्याण्ड, अमेरिका आदि देशय् बिज्याःगु जुल । थुगु कथं बुद्धशासनिक योगदानयात कदर यासें म्यानमारया महासी सासन यैता, यांगुनपाखें सन् २०१८ स कम्मट्ठानाचरिय ‘इन्टरनेसनल नायक’ पदं विभूषित याःगु गौरवनीय जू ।

बुद्ध शासन चिरस्थायी यायेया नितिं सक्षम जनशक्ति तयार यायेगु उद्देश्यं बानेश्वर स्थित विश्व शान्ति विहार पुननिर्माण यानाः आवश्यक पूर्वाधार तय यानाः विश्वशान्ति बौद्ध शिक्षालय स्थापना यानालि भिक्षु, श्रामणेर एवं अनागारिकापिंत शिक्षादीक्षाया व्यवस्था यानाः सुयोग्य प्रव्रजित जनशक्ति तयार यायेगु दूरदर्शी ज्या जूगु प्रशंसनीय जू ।

थुकिं यानाः उपत्यका दुने च्वंपिं जक मखु पिने दुर्गम जिल्लाय् थ्यंक च्वंपिं मस्तय्त प्रव्रजित जुयाः सयेकेगु सीकेगु अवसर प्राप्त जुयाच्वंगु जुल । थनं उत्पादित प्रव्रजित वसपोलया शिष्य–शिष्यापिं थाय्थासय् वनाः धर्म प्रचार ज्या यायेफया च्वंगु धर्मप्रीतिया खँ खः । अखिल नेपाल भिक्षु महासंघपाखें संचालित २०१९÷२०२० सालं स्थापना जूगु नेपाल बौद्ध परियत्ति शिक्षाया क्षेत्रय् तःदँतक गुबलें केन्द्रिय परिक्षा नियन्त्रक, गुबलें सहशिक्षाध्यक्ष निसें कयाः शिक्षाध्यक्षतकं जुयाः परियत्ति विकासया न्रितिं संलग्न जुयाबिज्याःगु लुमंकेबहः जू ।

लुम्बिनी विश्व विद्यालयपाखें सम्बन्धन प्राप्त थेरवाद बुद्धिष्ट एकेदेमीया संस्थापक प्रिन्सिपल जुयाः बुद्ध धर्मया एम.ए. स्तरया अध्ययन अध्यापन याकाः विद्यार्थीपिं उत्पादन यायेगु ज्या नं जुया च्वंगु जुल । पालि त्रिपिटकया गहन अध्ययन एवं अनुभवी वसपोल विद्वान भन्तेपाखें बौद्ध ग्रन्थत च्वयेगु, तःतधंपिं बर्मीज भन्तेपिंसं प्रणीत यानातःगु जीवनोपयोगी ग्रन्थत अनुवाद यानाः आपालं ग्रन्थत प्रकाशन यायेगु लिसें वसपोल थःम्हं हे आपालं लेख च्वयाः साहित्यया भण्डार अभिवृद्धि यानाः धर्म प्रचार यानाबिज्यागु स्मरणीय जू ।

बुद्ध शासनिक क्षेत्रय् विद्वतापूर्ण योगदान यानाबिज्याःगु कदर यानाः म्यानमार सरकारपाखें ‘अग्गमहासद्धम्म ज्योतिकधज’, ‘अग्गमहापण्डित’, अथेहे ‘महासी सासन यैता’पाखें ‘कम्मट्ठानाचरिय’(ध्यान गुरु) उपाधिपाखें विभूषित जूगु जुल । नेपाल भाषां अनुदित ‘यःम्ह म्ह्याय्’ उपन्यास उत्कृष्ट जूगुलिं च्वसापासा संस्थापाखें श्रेष्ठ सिरपा प्राप्त जूगु जुल ।

ज्ञानमाला भजनपाखें रत्नवत, धर्मोदय सभापाखें धर्मोदय धम्म सम्मान आदि थीथी संघ संस्थापाखें सम्मान नं याःगु जुल । वंगु २०६५ सालं वसपोल भन्ते उपसम्पन्न भिक्षु जुयाबिज्याःगु ५० दँ दुगु स्वर्ण जयन्तिया उपलक्ष्यय् अखिल नेपाल भिक्षु महासंघया सहकार्यय् सार्वजनिक अभिनन्दन नापं थीथी पुणित कार्य जूगु जुल ।

अन्तय् अखिल नेपाल भिक्षु महासंघपाखें ‘संघनायक’ थेंज्याःगु गरीमामय पदं विभूषित जूगु शुभउपलक्ष्यय् धर्म प्रचारक अग्गमहापण्डित सासनधज धम्माचरिय भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविरया आयु आरोग्य जुइमा, बुद्धशासनिक ज्याय् उन्नति अभिवृद्धि अझ याये फयेमा, दुःखं मुक्तगु निर्वाण प्राप्तिया निंतिं हेतु प्राप्त जुइमा धका त्रिरत्नयाके प्रार्थना यानागु जुल ।