ज्ञानय् जक मखु, ध्यानय् नं पूर्णिकम्ह

ज्ञान व ध्यान बुद्ध शिक्षाया महत्वपूर्ण निगू पक्ष खः । बुद्ध शिक्षाया ज्ञान मदयेकं ध्यान यायेगु जुइफइ मखुसा धात्थेंगु प्रज्ञाज्ञान प्राप्त यायेत ध्यान मदयेकं मगाः । ध्यानवाखें प्राप्त ज्ञान हे वास्तविक भावनामय ज्ञान वा प्रज्ञा खः, गुकिं सम्पूर्ण दुःख निवारण जुइ । थुकथं धायेबलय् ज्ञान व ध्यान परिपूरक वस्तु खः ।

थुपिं निताया अभावं धर्मय् पूर्णता प्राप्त जुइमखु । नेपाःया लागि अहोभाग्यया खँ खः कि नेपालय् थुपिं निगू पक्षय् नं अभ्यस्त जुयाबिज्याःम्ह भन्ते विद्यमान दु । वसपोल खः– अग्गमहापण्डित धम्माचरिय भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविर वा ञाणपुण्णिक भन्ते । पुनर्जागरण लिपाया थेरवाद बुद्धशासनया निगूगु चरणया भिक्षुपिं मध्ये थकालि जुयाः संघनायक पदवी पाखें विभुषित पुज्यपाद भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविर नेपाःया बुद्ध शासनिक क्षेत्रय् ज्ञान व ध्यानया विज्ञया रूपय् नेपाःया गौरब कथं विद्यमान भिक्षु खः ।

थेरवाद बुद्धधर्मया केन्द्र दक्षिण व दक्षिणपुर्व एशियाया देय्त खः । उकी बर्मा वा म्यानमारया बिस्कं महत्व दु । थुगु देय् बौद्ध साहित्यया विकास नापनापं विपश्यना ध्यान अनवरत रूपं सुरक्षित जुयाच्वंगु देय्या रूपय् कयातःगु दु । थुगु देय्या श्रद्धेयपिनि पाखें ध्यान व ज्ञानया विकासया लागि आपालं महत्वपूर्ण योगदान बियाबिज्याःगु दु ।

लेडि सयादो जुइमा वा महाशी सयाडो जुइमा वा सत्यनारायण गोयन्का जुइमा, वसपोलपिं सकलें ध्यान गुरु नं खः, नापनापं बौद्ध साहित्यया साधक नं खः । उगु हे देय् पाखें अग्गमहापण्डित धम्माचरिय पदवी पाखें विभुषित जुयाबिज्याःम्ह वसपोल भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविर नं उगु देय्या बिज्ञपिं सरह ज्ञान व ध्यानय् सिद्धहस्त जुया बिज्यायेत सफल जुयाबिज्याःम्ह ख ः ।

महान अट्ठकथाचार्य भदन्त बुद्धघोषाचार्य श्रीलंकाय् बिज्यानाः अट्ठकथा साहित्ययात सिंहलि भाषां पालि भाषाय् ल्ह्यया कायेधुंकाः म्यानमार बिज्यानाः अन धर्मप्रचार याःबिज्याःगु खँ उल्लेख दु । कालान्तरय् म्यानमार देय् पाखें बौद्ध साहित्ययात थुलि महत्व बिल कि उगु देय्या मण्डले या कुथोडो पागोडाय् ७२९ संगमरमर ल्वँहतय् कियातःगु त्रिपिटक विद्यमान जुयाच्वंगु दु ।

गुकियात संसारया दकसिवे तःधंगु सफूया रूपय् विश्वं मान्यता बियातःगु दु । बौद्ध साहित्यका खानीया रूपय् जुयाच्वंगु थुगु देय्या भिक्षुपिं व ध्यानगुरुपिनि पाखें थेरवाद बुद्धधर्मया प्रवद्र्धन यायेगु ज्याय् आपालं योगदान बियाबिज्याःगु दु । बुद्धया परमार्थ धर्म अन्तर्निहित अभिधर्म व ध्यानया प्रचार ज्याय् थुगु देया लेडी सयाडो, महाशी सयाडो भन्तेपिनिगु योगदान अतुलनिय खः ।

वसपोलपिनिगु प्रवचन व लेखन पाखें धर्मह्यःपि आपासित लाभान्वित जूगु सीकाः हे पुज्यपाद भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविरपाखेेंं न्यागू दशक न्ह्यवनिसें म्यानमारया वसपोलपिनि पाखें च्वयाबिज्याःगु सफू नेपाल भाषां अनुवादय् थःगु जीवन पानाबिज्याःगु खः ।

धर्मया गम्भिरतायात थुइकेबीगु वसपोलया कुतः
बुद्ध शासनयात परियत्ति पत्तिपत्ति व पटिवेध शासन कथं स्वंगू ब्वय् ब्वथला तःगु दु । वसपोल भन्तेपाखें थुपिं स्वंगुलिं ब्वय् थःत संलग्न यानाबिज्यात । परियत्ति शासन सुथां लाकेगु लागिं वसपोलं बुद्ध वचनयात थःगु च्वसाया माध्यमं जनमानसय् अवगत यायेगु ज्याय् निरन्तर लगे जुया बिज्यानाच्वंगु दु ।

वसपोलं नेपाल बौद्ध परियत्ति शिक्षाय् नं ताःकाल तक जिम्मेवार पदय् च्वनाबिज्यासें नेपालय् परियत्ति शिक्षा प्रवद्र्धनया लागिं आपालं योगदान बियाबिज्याःगु दु । पत्तिपत्ति कथं धर्मयात जीवन्त यायेत धर्मयात व्यवहारय् छ्यलेगु व उकिया अभ्यास यायेगुलिइ वसपोल गुबलें लिचिउगु खनेमदुसा पटिवेध वा धर्मय् विशेषता प्राप्त यायेगु व मेपिंत नं विशेषता प्राप्त याकेगु लागि नेपालय् जक मखु यूरोप, म्यानमार, मलेशिया, आदि देशय् वसपोल पाखें विपश्यनाचार्य कथं बुद्ध शासनयात प्रवद्र्धन यायेगु ज्वःमदुगु योगदान नं यानाबिज्याःगु दु ।

सामान्यत धर्मयात बुद्धिविलासया रूपय् जक कयाः उकिया गम्भिरतायात मथुइकुसे च्वनीपिं, श्रद्धाय् जक तक्यनाः धर्मपाखें प्राप्त यायेमाःगु पूर्णलाभ पाखें बञ्चित मजुइकेत वसपोल पाखें धर्मय् गम्भिरतापूर्वक न्ह्याः वनेगु सन्देश बी कथं बौद्ध साहित्य रचना जूगु खनेदु ।

पायासी राजन्य सुत्त थें बुद्धधर्मया गम्भिरता नाप सम्बन्धित सफूपाखें साहित्य यात्रा शुरु यानाबिज्याःम्ह वसपोल पाखें, राहुलोवाद सुत्र, गुपु जातक मुना, अहिंसा विजय आदि सफू वसपोलया प्रारम्भकालिन सफूत खःसा अनलि पाठकपिंत धर्मया गहन अध्ययन याके कथं अभिधर्माथ संग्रह सफूनं पिकया बिज्यात ।

वसपोलपाखें मौलिक रचना यायेगुसिबें म्यानमारया ध्यानगुरुपिनिपाखें रचित महत्वपूर्ण सफूत अनुवाद यायेगु ज्यायात महत्व तायेकाबिज्याःगु खँ वसपोलपाखें अनुदित थीथी सफूपाखें सीकेफु । धर्मय् वनाच्वना धायेगु तर धर्मया अभ्यास यायेत न्ह्याबलें लिकुना च्वनिपिंत महासी सयादो अले ऊ सुन्दर भन्तेया सफूपाखें धर्मया अभ्यास याकनं यायेमाल, थौं हे यायेमाल अले आः हे यायेमाल धयागु मनस्थिति दयेकाः जुरुजारुं थनेत प्रेरणा बीगु वसपोलपाखें अनुदित सफूया विशेषता खः ।

आवश्यकताकं सफू च्वया बिज्याःइम्ह भन्ते
नेपालय् थेरवाद बुद्ध शासन पुनर्जागरण लिपाः नेपाःमिपिनिगु लागिं बौद्ध ज्याखँत उत्सव व पर्व कथं लोकंह्वाना वंगु खः । बुद्धपुजा यायेगु, परित्राण याकेगु, कथिन चीवर दान थेंज्याःगु बौद्ध उत्सव व पर्वया नापनापंं सम्पूर्ण दुःखं मुक्त याइगु ध्यान भावनया अभ्यास प्रति बुद्धया उपासकपिनि क्रमशः लगाव अप्वयावंगुयात सही मार्ग निर्देशन यायेकथं थीथी सफू च्वयाबिज्यात व अनुवाद यानाबिज्यात ।

थेरवाद शासनया पुनर्जागरण नापनाप नेपालय् महापरित्राण याकेगु, बौद्धजगतय् लोकंह्वाःगु ज्याझ्वः जूवन । थुकिया लागि आपालं चिचिधंगु सफूया नापं चतुभाणवार पालि थेंजाःगु महापरित्राणया सफूत पिदनेगु क्रम शुरु जुल । थ्वहे क्रमय् परित्राणया महत्व उकिया मर्मया बारे आपालं सफू मध्ये वसपोलपाखें च्वया बिज्याःगु परित्राण निश्रय ज्वःमदुगु सफू जूवन ।

परित्राणया विभिन्न खँग्वःयात ध्वाथुइके कथं विस्तृत विवरण बियातःगु उगु सफू नेपालभाषाया पाठकपिनि न्ह्यने वसपोलं न्ह्यब्वया बिज्यात । थुगु सफूया सन्दर्भय् भिक्षु सुदर्शन महास्थविर पाखें धयाबिज्याःगु दुकि परित्राणया थुगु सफू लिपा आः हाकनं परित्राण बारे मेगु सफूया आवश्यकता मंत । अथवा परित्राणया लागि थ्व सफू पूर्णता खः ।

थुगु सफूया महत्वयात थुइकाः परियत्तिया विद्यार्थी विद्या शाक्यपाखें नेपालीं नं अनुवाद जुइधुंकल ।थथेहे भगवान बुद्धया न्हापांगु धर्मदेशना कथं प्रसिद्धगु धर्मचक्र प्रवर्तन सुत्र व बुद्धया मौलिक ध्यान विपश्यनाया श्रोत जुयाच्वंगु महासतिपट्ठान सुत्र सफू पाखें धात्थें बुद्धया मौलिक धर्म छु खः धकाः स्पष्ट जुइक विश्लेषणात्मक कथंया सफू जूगु दु ।

ध्यानप्रति प्रेरित याइगु सफूया झ्वलय् महाशी सयादो भन्तेयागु वम्मिक सुत्र वा वसपोलं नेपालभाषं धयााबिज्याथें भुलां सुत्र छक्वः जक ब्वनाः थुइके थाकूसां उकियात लिसा कया ब्वनेवं धात्थें धर्मरस प्राप्त जूगु आपास्यां महसूस याः । अथेहे दर्शन विषययात छर्लंग यानाः क्लेश गथे यानाः मदयेकेगु बारे च्वयातःगु महान सल्लेख सुत्रया सफूया गम्भिरतायात महसुस यासें झी कवि दुर्गालालपाखें छपू मार्मिक व हृदय स्पर्शी कविता नं च्वयाबिज्याःगु दु ।

भव संसार, अनित्य, दुःख, अनात्म व प्रतित्य समुत्पादया बारे बौद्धिक रूपं च्वयाबिज्याःगु व थीथी विज्ञपिनिगु विचारधारायात कःघाना पिकया बिज्याःगु बुद्ध र बुद्धवाद सफुलिइ बौद्धिक मन्थन जक यानाः अभ्यास मयाइपिं थीथी विद्वानपिनिगु दिग्भ्रमित बिचाःयात सच्चे यायेगु ज्या जूवंगु दु ।

थुकथं धर्मय् न्ह्यब्वायेगु लागिं प्रेरणा बीगु वसपोलया स्वंगू दर्जनं मल्याक सफूपाखें सन्मार्गे प्रतिस्थित जुइत सफल जूगु खँ आपालं पाठकपिनिपाखें पिज्वःगु दु ।भगवान बुद्धं ल्हानाबिज्याल्गु पालि भाय् प्रति वसपोलया तःधंगु श्रद्धा दु । पालिभासं बौद्ध साहित्य ब्वनेबलय् बुद्ध हे ध्वदु थें अनुभूति जुइगु खा वसपोलं बारम्बार कनाबिज्याइ ।

वसपोल अंगे्रजी, नेपाली, हिन्दी, संस्कृत भाषाय् विशेष दक्खल दुम्ह खः । तर मांभाय् प्रति वसपोलया विशेष मतिना दु । थुकिया प्रमाण वसपोलं च्वयाबिज्याःगु सफुलिं क्यानाच्वंगु दु । वसपोलया छगू निगू बाहेक अधिकांस सफू नेवाः भासं खः ।

अभिनन्दनया सार्थकता
नेपालय् धर्मया सफू पिहां वइ । उकियात गुलि पाठकपिंसं गुलि गम्भिरता कथं अध्ययन याइ धयागु छुं लेखाजोखा मदु । पिहांवःगु सफूया बारे गुलि छलफल जुइमाःगु खः उलि मजूगु महशुस यायेमाःगु अवस्था दु । सामान्य उपन्यास सफू थें छक्व ब्वन, सिधल कथं बुद्धया सन्देश अन्तनिहित जुयाच्वंगु सफू जुइमजिउगु वसपोलया बिचाः खः ।

थुकियात बार बार ब्वनेमाःगु, थुइक ब्वनेमाःगु, उकिया कथं आचरण यायेफुसा थज्याःगु सफूया महत्व दइगु खँ वसपोलं कनाबिज्याइगु खः । भिक्षु ज्ञानपूर्णिक महास्थविरया थुगु अभिनन्दनया ईलय् थ्व खँय् नं वाःचायेकेमाः थें च्वं । बौद्ध सफू ब्वनेगु, उकिया बारय् छलफल यायेगु ब्वने मलाःपिंत न्यंकेगु आदि ज्याखँपाखें सफूया महत्व जनमानसय् थुइके फःसा जक वसपोल थेंज्याःपिनि पाखें मेहनतपूर्वक पिकयाबिज्याःगु सफूया महत्व दइ ।

वसपोल भन्तेया अभिनन्दन जुइत्यंगु थुगु इलय् थज्याःगु खँयात नं हृदयंगम यायेमाःगु आवश्यकता दु । वसपोलया अभिनन्दनयात धात्थें सार्थक यायेगु खःसा वसपोल पाखें च्वयाबिज्याःगु बौद्ध साहित्ययात अध्ययन, चिन्तन मनन, अले उकी निर्देशित कथं थःगु जीवनय् छ्यलाः विशेषता प्राप्त यायेगु कुतः अपरिहार्य जू ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS