चन्द्रमाय् मनुखं पलाः तःगु ५०दँ

छगू ई अज्याःगु नं दुगु खः गबलय् सूद्र्यःया बारे अप्वः खँ ल्हाये मजिउ । सूर्ययात द्यः कथं हे नालातःगु खः । थुकिया बारे न्हापांनिसें धयावयाच्वंगु धापू बाहेक मेगू न्हूगु व्याख्या विश्लेषण यात धाःसा उकीयात अपराध तायेकीगु । न्हापा सूद्र्यवं पृथ्वीयात चाःहिली धकाः धाइगु, अले उकियात गलत प्रमाणित यायेत स्वइपिं शासकतय् नजरय् अपराधि जुइगु ।

अथेखःसां छु सत्य खः व छन्हु पिहां हे वल । शासकतय्सं न्ह्याक्व कडा याःसां वैज्ञानिकतय्सं तथ्य व सत्यया आधारय् उकियात गलत सावित यानां त्वःतल । उकिं वैज्ञानिकतय्त गबलें नं छगू निश्चित घेराया दुने मच्वनीपिं धकाः धायेगु याः । न्ह्याब्लें उगु घेरां पिने छु दु धकाः मालेत उत्सुक जाति कथं कायेगु याइ ।

यदि वैज्ञानिकतय्के अज्याःगु कौतुहलता मदुगु खःसा थौंया इलय् नं झीसं अझं सूद्र्यवं पृथ्वीयात चाःहिलाच्वंगु धकाः विश्वास यानातुंच्वनीगु खइ । थज्याःगु हे उत्सुकतापाखें खगोल विज्ञानया क्षेत्रय् न्हून्हूगु खँ पिहांवल । सूद्र्यःया बारे जक मखु मेमेगु ग्रहया बारे व चन्द्रमाया बारे नं उपलब्धिपूर्ण खोज अनुसन्धान जुल ।

न्हापा न्हापा केवल टेलिस्कोपया माध्यमं थुकीया अनुसन्धान याइगु खःसा, लिपा स्याटेलाइटया आविष्कार जुल । स्याटेलाइटपाखें खोजी यायेगु ज्या जुल । वैज्ञानिकतय्त थःपिनिगु अनुसन्धान थुलिं नं चित्त बुझे मजू । जुजुं वैज्ञानिकतय्सं थःपिं हे पृथ्वीं पिने वनाः अनुसन्धान यायेगु क्वःछित । उकिया हे उपलब्धि कथं आविष्कार जूगु खः— रकेट ।

चीनं न्हूगु ‘स्पेश रेश’या निंतिं तयारी यानाच्वं थें भारत, जापान लगायत देशं नं थःथःगु थासं चन्द्रमाय् व अन्तरिक्षय् वनेगु निंतिं आपालं अनुसन्धान यानाच्वंगु दु । अन्तरिक्षया यात्राया निंतिं आः जुयाच्वंगु धेंधेंबल्लाः स्वयेगु खःसा चन्द्रमाय् याकनं हे मनूतय् न्हू–न्हूगु पलाः खंकेफइ ।

खगोल विज्ञानया क्षेत्रया उपलब्धिया धलखय् छगू महत्वपूर्ण उपलब्धिया न्हि खः – २० जुलाई १९६९ । दकलय् न्हापां चन्द्रमाय् मनूतय्सं पलाः तःगु न्हि । थुगुसी चन्द्रमाय् मनूत थ्यंगु न्यय्दँ क्यंगु दु ।

एपोलो ११ या चन्द्रमा यात्रा
एपोलो ११ चन्द्रमाय् मनू सहित वंगु न्हापांगु अन्तरिक्ष यान खः । सन् १९६९ जुलाई २० तारिख कुन्हु अन्तरिक्ष यात्रीतय्सं चन्द्रमाय् दकलय् न्हापां पलाः तल ।

अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री निल आर्मस्ट्रङ व बज एल्र्डिनं चन्द्रमाय् पलाः तयाः २१.५ केजीया सामान अनुसन्धान यायेगु निंतिं चन्द्रमां ज्वनावःगु खः ।

निम्हं अन्तरिक्ष यात्रीत नीछघौ चन्द्रमाया सतहलय् च्वंगु खः । उगु इलय् नापं वंम्ह माइकल कोलिन्स धाःसा चन्द्रमाया कक्षय् कमाण्ड मोड्यिुल ब्वयेकाः च्वंगु खः ।

जुलाई १६ तारिख कुन्हु फ्लोरिडास्थित केनेडी स्पेश सेन्टरं उगु रकेट ब्वयेकूगु खः । थुकिया न्ह्यइपुगु पक्ष छु धाःसा एपोलो ११या सफलताया लिउने तत्कालीन सोभियत युनियन व अमेरिका दथुइ जुयाच्वंगु शीतयुद्ध प्रमुख कारक खः ।

सन् १९५० निसें १९६०या दशकय् न्ह्यानाच्वंगु शीतयुद्धया इलय् निगुलिं देशं थः सुं स्वयां कम मजू धकाः क्यनेगु धेंधेंबल्ला जुयाच्वंगु खः । थीथी विधाय् जूगु थज्याःगु धेंधेंबल्लाःया छगू महत्वपूर्ण उपलब्धि अन्तरिक्षया क्षेत्रय् नं जूवंगु खः ।सोभियत युनियनं सन् १९५७या अक्टोबर ४ तारिख कुन्हु दकलय् न्हापां कृत्रिम उपग्रह स्पुतनिक १या प्रक्षेपण यात ।

थ्वहे कृत्रिम उपग्रहया प्रक्षेपण लिपा निगू देय् दथुइ ‘स्पेश रेश’ शुरु जुल । थुकियात हाथ्या कथं कयाः अमेरिकां नासाया स्थापना यानाः पृथ्वीया कक्षय् मनू छ्वयेगु धकाः प्रोजेक्ट मरक्युरिया घोषणा यात । तर सन् १९६१ अप्रिल १२ कुन्हु सोभियत युनियनं युरि गागरिनयात पृथ्वीया कक्षय् छ्वयेवं अमेरिकाया योजना विफल जुल ।

उकिया लच्छि लिपा जक अमेरिकां एलान सेपर्डयात पृथ्वीया कक्षय् छ्वयेत सफल जूगु खः । थुलिं जक अमेरिकायात पर्याप्त मजुल । अमेरिकां ‘स्पेश रेश’यात राष्ट्रिय महत्वया विषय कथं काल । न्हूगु छु यायेफइ धयागु खँय् थःगु ध्यान केन्द्रित यात । सन् १९६१ मे २५ तारिख कुन्हु तत्कालिन अमेरिकी राष्ट्रपति जोन एफ. केनेडिं अमेरिकी कंग्रेसयात ‘अत्यावश्यक राष्ट्रिय आवश्यकता’या बारे सम्बोधन यानादिल ।

उगु सम्बोधनय् वय्कलं छगू दशकया दुने चन्द्रमाय् मनू सहितया यान छ्वयेगु विषयय् राष्ट्रिय प्रतिबद्धता प्वंकेमाः धयादिल । अले उकियात नां बिल – प्रोजेक्ट एपोलो ।एपोलो १, ७, ८, ९ व १० यानाः न्याक्वः तक परीक्षण जुइधुंकाः बल्ल सन् १९६९ जुलाई २० कुन्हु एपोलो ११ पाखें सफलतापूर्वक चन्द्रमाय् अवतरण याःगु खः ।

उगु यानय् च्वनावंम्ह निल आर्मस्ट्रङं दकलय् न्हापां चन्द्रमाय् पलाः तःगु खः । उकियात टेलिभिजनं प्रत्यक्ष प्रशारण नं याःगु खः । आर्मस्ट्रङं उगु घटनायात ‘मनूया निंतिं छगू चीधंगु पलाः, मानव जातिया निंतिं विशाल छलांग’ धकाः धयादीगु खः ।

एपोलो ११ धुंकाः
सोभियत युनियन नाप जुयाच्वंगु ‘स्पेश रेश’या झ्वलय् अमेरिकां दकलय् न्हापां चन्द्रमाय् मनू छ्वयेत सफल जुल । तर, थ्व सफलता अन हे मदिउ । अमेरिकां हानं हानं अन्तरिक्ष यात्रीतय्त चन्द्रमाय् छ्वयांतुं च्वन । थौं तकया दुने मुक्कं झिंनिम्ह अन्तरिक्ष यात्रीतय्सं चन्द्रमाय् पलाः तयेधुंकूगु दु ।

एपोलो १२ मिसन अन्तर्गत निम्ह, एपोलो १४ य् निम्ह, एपोलो १५य् निम्ह, एपोलो १६ य् निम्ह व एपोलो १७ य् निम्ह अन्तरिक्ष यात्रीतय्सं चन्द्रमाय् पलाः तःगु खः । न्ह्यइपुसेच्वंगु खँ थुपिं सकलें अन्तरिक्ष यात्रीत एपोलो मिसन अन्तर्गत अन थ्यंगु खः । थुपिं फुक्कं मिसन सन् १९६९ निसें सन् १९७२या दुने जूगु खः । वयां लिपा आतक नं चन्द्रमाय् मनूतय्सं पलाः तःगु मदुनि ।

हानं मनू छ्वयेगु गुलि सम्भव ?
अमेरिकां सन् २०२४ या दुने हानं चन्द्रमाय् मनू सहितया यान छ्वयेगु योजना दयेकूगु दु । तर थ्व गुलि सम्भव दु ? चन्द्रमाय् मनूतय्सं पलाः तःगु न्यय्दँ क्यंगु इलय् थुकीया बारे चर्चा सुरु जूगु दु । यदि सम्भव हे दुगु खःसां छुकिया निंतिं अन मनू छ्वयेगु ? उकिया आज्जु छु ? अध्ययन जक यायेगु खःसा रोबर्ट दुगु यान जक छ्वःसां गायेफु । थज्याःगु विषयय् आः सहलह जुयाच्वंगु दु ।

शीतयुद्धया इलय् अमेरिकां मनू सहितया यान चन्द्रमाय् छ्वयेत आपालं ध्यबा फुकूगु खः । अमेरिकी संघीय सरकारया कुल बजेटया प्यंगू प्रतिशत ध्यबा एपोलो मिसनय् खर्च जूगु खः । थ्व ल्याखं चन्द्रमाय् मनू छ्वयेगु मिसन गुलि थिके जुइफु धइगु क्यं । आः हानं मनू छ्वयेगु खःसा छगू देय्या कुल बजेटया छगू तःधंगु ब्व थुकिया निंतिं छ्यले मालेफु ।

अथेहे मनू सहितया यान छ्वयेगु मिसन उलि सुरक्षित नं मजू । एपोलो मिसनया झ्वलय् तःक्वः विफल जुइमाःगु अवस्था नं वःगु खः । अले अज्याःगु मिसन विफल जुयाः अन्तरिक्ष यात्रीत तकं हताहत जुइमाःगु खः । थज्याःगु पक्षयात ध्यानय् तयाः आः न्हूगु मिसन सुरु यायेफइ । उकिया निंतिं आपालं दक्ष जनशक्ति, बजेट अले न्हून्हूगु प्रविधिया आवश्यकता दइ । थ्व सकतां पाय्छि कथं समायोजन यायेफुसा निकट भविष्यय् मनूतय्सं चन्द्रमाय् पलाः तइगु सम्भावना दइ ।

न्हूगु ‘स्पेश रेश’
चन्द्रमाय् मनूत छ्वयेत अमेरिका व नासा जक लगे जुयाच्वंगु मदु, थौं विश्वया प्रमुख राष्ट्रतय् ध्यान थुखेपाखे केन्द्रित जुयाच्वंगु दु । विशेष यानाः चीनं न्हूगु ‘स्पेश रेश’यात तसकं महत्व बियाच्वंगु दु । चीनं नकतिनि जक चाङ ई – ४ नांया यानयात चन्द्रमाय् छ्वःगु खः । सन् २०१३स छ्वःगु चाङ ई– ३या ‘ब्याकअप’ कथं वंगु जनवरीइ न्हूगु यान छ्वःगु खः ।

चीनं सन् २०३० या दुने मनू सहितया यान चन्द्रमाय् छ्वयेगु तयारी कथं आः चाङ ई– ५ व ६ मिसनया तयारी यानाच्वंगु दु । चीनं चन्द्रमाय् अन्तरिक्ष यात्रीतय्त छ्वयेगु निंतिं व्यक्तिगत व निजी लगानीया निंतिं साझेदारी तकं सुरु यायेधुंकूगु दु ।चीनं न्हूगु ‘स्पेश रेश’या निंतिं तयारी यानाच्वं थें भारत, जापान लगायत देशं नं थःथःगु थासं चन्द्रमाय् व अन्तरिक्षय् वनेगु निंतिं आपालं अनुसन्धान यानाच्वंगु दु ।

अन्तरिक्षया यात्राया निंतिं आः जुयाच्वंगु धेंधेंबल्लाः स्वयेगु खःसा चन्द्रमाय् याकनं हे मनूतय् न्हू–न्हूगु पलाः खंकेफइ । थुलिमछि शक्तिराष्ट्रतय्सं थुगु क्षेत्रय् थःपिनिगु इच्छा क्यनाच्वंगुलिं चन्द्रमाय् पलाः तयेगु न्हूगु रेशय् सु न्हाप लाइ धकाः आः थथें अनुमान याये थाकु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS