बाखं च्वइपिंसं लुमंकेमाःगु खँ

पीछदँ दत, जिं बाखं च्वयेगु सुरु यानागु । व पीछदँया अनुभवं जितः स्यनाबिउगु, अग्रज साहित्यकारपिंपाखें स्यनाकयागु, न्यनातयागु, लिसें थीथी पत्रिकाय् ब्वनातयागुया लिधंसाय् जिं नीछगू बुँदा तयार यानागु दु । थ्व नीछगू बुँदा जिं जिगु साहित्यिक जीवनय् छ्यलाच्वनागु दु, गुकिं जितः बाखं च्वयेफयेकाबिउगु दु, जिगु च्वसा निरन्तर न्ह्याः वनेत तिबः बिउगु दु, जितः फाइदा जुयाच्वंगु दु । उकिं जितः थें न्हूपिलुयावःपिं बाखंच्वमिपिंत जक मखु जिगु समकालीन व पुलांपिं बाखं च्वमिपिंत नं जिगु थ्व नीछगू बुँदा अवश्य नं ज्याख्यलय् वइ धकाः मनंतुना ।
बाखंया परिभाषा जिं थुकथं अःपुक बी कि मनूया जीवनया भोगाइयात, अनुभूतियात शब्दया माध्यमं न्ह्यब्वयेगु छगू कला खः, आख्यान विधाया छगू कचा नं खः । आः जिं छसीकथं बाखं च्वयेबलय् जक मखु मेबलय् नं च्वमिं ध्यान बीमाःगु बुँदा न्ह्यथने –
१) बाखंचु – बाखंया मू खँ । कल्पना यायां, लँय् वँवं, न्हूथासय् यात्रा यायेबलय् न्हूपिं मनूत नापलाइबलय्, छुं घटना खनीबलय्, मनूतय्गु व्यवहारं थःत लिच्वः लाकीबलय् थःगु हे भोगाइ लुमनीबलय्, अथवा मेपिंसं भोगय् याःगु खनीबलय् बाखंया प्लट लुयावयेफु ।
२) पात्र परिचय – पात्रया व्यक्तित्व, पेशा, रुचि, बानी व्यवहार आदि पात्र गज्याःम्ह खः धकाः प्रष्ट जुइमाः । प्रष्ट जुलकि ब्वनामिं बाखं ब्वनीबलय् पात्रयात जीवित रुपं खंकेफइ । व पात्र न्ह्यःने हे दु, लिक्क हे दु धकाः कल्पना नं यायेफइ । बाखनय् पात्र म्हो जूसा जिउ । तःम्ह पात्र दतकि ब्वनेबलय् अलमल जुइयः । मू पात्रनाप मेपिं पात्रतय्गु स्वापू दयाच्वनेमाः । मू पात्रयात तंकेमजिउ, लिपातकं ज्वनातयेमाः ।
३) ई व परिस्थिति वर्णन – पात्रया जःखःया अवस्था गथेकि गां, शहर, लँ, छेँ दुनेया पिने, जंगल, क्यब वा निभाः त्वयाच्वंगु, सुथ, न्हिनय् बहनी वा चान्हय् चिकुला वा बर्खा आदिया शब्दचित्र ।
४) विषय चयन – सामाजिक, संस्कृति, आर्थिक राजनैतिक, धार्मिक, शैक्षिक, स्वास्थ्य, दर्शन, मतिना, यौन, मनोविज्ञान, विज्ञान, अपराध, आदि विषयया छगू पक्षयात कायेगु । बिसंगति ज्ञानगुन वा समस्या थीगु । फयांफतले न्हूगु विषय ल्ययेगु ।
५) घटना व द्वन्द्व – थुकिं बाखनय् अगचष्कष्तथ अप्वयेकाबी, बाखं न्ह्यइपुइ तर घटना स्वाभाविक जुइमाः । अतीत, वर्तमान व भविष्यया प्रसंग सिलसिलाबद्ध जुइमाः ।
६) संवाद – पात्र पात्र दथुइया संवाद पात्रकथ जुइमाः, गथेकि मचा, ल्यासे ल्याय्म्ह, बुराबुरि, आखः ब्वनातःपिं, सःसिउपिं वा छुं मसिउपिं, गामाः, शहरिया आदि । मस्तय्त तःधीकःपिंसं थें न्ववाके मजिल । बाखनय् सम्वाद यक्व मदुसा जिउ, अले संवाद चिचीहाकःगु जूसा जिउ । संवादं पात्रयात जीवन्त यानाबी ।
७) बाखंया रुपरेखा दयेकेगु – बाखंचु, विषय, पात्र परिचय, परिस्थिति व घटना धुंकाः बाखंया रुपरेखा दयेकेमाः । सुरु गुकथं यायेगु ? अन्त गुकथं यायेगु ? थःत गुकथं अःपु, उगु कथं यायेगु ।
८) साहित्यिक शब्द व नेवाः खँग्वः
छ्यलेगु – बाखनय् शब्द क्लिष्ट जुइमजिउ, तर साहित्यिक शब्द व नेवाः खँग्वः छ्यलेगु कुतः यायेगु । शब्द चयन यायेत बिचाः यायेगु ।
९) पात्रयात नवाकेगु – बाखनय् धायेत्यनागु मूखँ थः च्वमिं मधासे थम्हं सिर्जना यानापिं पात्रत मार्फत धायेकेमाः । पात्रया चरित्र, घटना व परिवेशया तालमेल जुइकेमाः ।
१०) बाखंया क्लाइमेक्स – ब्वनामियात उत्सुकता जुइकथं, सिम्बोलिक, शिक्षाप्रद, नुगलय् तिक्क मिंकीगु घटना आदि ।
११) भाषाशैली – बाखंया भाय् सरल जुयाः सललल वनेमाः । ब्वनामिपिंत सालीगु मू तत्व हे बांलाःगु भाषाशैली खः । वाक्य ताताःहाकः जुइ मजिउ ।
१२) भाषाया ज्ञान÷व्याकरणया ज्ञान– शुद्ध च्वयेगु कुतः यायेमाः । नेवाः भासं च्वयेबलय् बिसर्ग अप्वः थासय् छ्यलेमाः । लिसें कमा, हलन्त, ह्रस्वदीर्घ, थीथी चिंया
छ्यला व ह्वंकेगु चिंकेगु आदि ज्ञान दयेमाः ।
१३) बाखंया स्तरियता– बांलाःगु भाषाशैली जक दयां मगाः, बाखंचु घटना व प्रस्तुतीकरण नं तालय्हनेमाः ।
१४) अध्ययन यायेमाः – ब्वनेत अल्छि चायेमजिउ । गुलि फु उलि न्हिंन्हिं ब्वनेमाः । थीथी विषयया सफू, पत्रपत्रिका दु । थःगु जक मखु मेपिंसं च्वयातःगु नं ब्वनेमाः । अध्ययनं कल्पनाशक्ति अप्वयेकाबी, च्वसा सर्रर न्ह्याकेफइ ।
१५) च्वयेगु अभ्यास – न्हिंन्हिं गुलि फु उलि च्वयेगु । बाखं च्वये मफुसा पासायात पौ अथवा समसामयिक च्वसुसां । जिं डायरी च्वया । च्वयेगुली दिपाः कायेमजिउ, तःदँ दिपाः कालकि च्वय् थाकुइयः, अथवा च्वये हे मफयेयः । बाखंच्वमि जुइत मेहनत यायेमाः, लगनशील जुइमाः ।
१६) पुनर्लेखन – थःत चित्त बुझे मजूतले अले च्वयेसाथ छापय् यायेत बिइमजिउ । बाखंयात हाकनं च्वयेगु । थथे पुनर्लेखन यायेबलय् बाखं न्हापासिबें बांलाइ । भाय् बांलानावनी, शब्द चयन यायेफयावनी । बाखनय् मिले मजूगु पक्ष लुइकेफइ, उकियात सुधार यायेगु लँपु दइ ।
१७) विधाया नियम सीकेमाः – साहित्यया थीथी विधामध्ये बाखं छगू विधा खः । विधा पाःथें स्वरुप पाः, च्वयेगु नियम पाः । उकिं बाखं च्वयेबलय् निबन्ध च्वः थें च्वये मजिल, बाखं थें च्वंक बाखं च्वयेमाल ।
१८) निराश जुयादीमते – बाखं च्वयेमफुत वा पत्रिकाय् बाखं छापय् मयाः धकाः निराश जुयादीमते । सम्पादकनाप सहलह यानाः थःगु बाखं भिंकेगु, शुद्ध यायेगु, द्वँबिद्वँ चीकेगु यानादिसँ ।
१९) आलोचना खनाः तम्वयेमजिउ – छाय् आलोचना यात धयागु खँय् दुवालादिसँ । आलोचनां थःगु द्वँबिद्वँ चीकेगु ह्वःताः नं दइ । थम्हं मखनाच्वंगु मिले मजूगु पक्ष नं खंकेफइ ।
२०) बाखं न्यंकेगु – पासापिंत बाखं न्यंकेगु व न्यनेगु बानि यायेमाः ।
२१) मुनेगु बानि यायेमाः – थम्हं च्वयागु दक्व मुनातयेमाः । न्हापा न्हापा च्वयागु व आः च्वयागु गुलि पाः, थम्हं गुलि सुधार यायेफत धकाः वाःचायेकेफइ । लिसें थःत यःगु विषयया कटिङत फाइलिङ यानादिसँ । सफू, पत्रपत्रिकात नं दक्व थःत लिपा ज्याख्यलय् वइ । जिं ला मिनि लाइब्रेरि दयेकातयागु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS