बौद्धकालीन न्ह्यथु–लिथुया खँ

खय्त ला इहिपाया परम्परा गबलेनिसें वल थ्व खँ एकिन कथं सुनानं धाये मफु । सृष्टिकालंनिसें मिसा व मिजंया स्वापू दु । उमि दथुइ इहिपाया परम्परा दु । थुकिं सृष्टिया परम्परा न्ह्याका तल । उकिं कलाः व भाःत छगू रथया निचाः घःचाः कथं नं काइ । उमि दथुइ सुख दुःखया खँ ब्याइ । जीवन न्ह्यइपुक न्ह्याइ ।

तर अन निम्हेसिया दथुइ मेम्ह दं वयेफु । जब मिजनं मेम्ह मिसा लिथु कथं हइ । अन द्वन्द्व ब्वलनी । उमि दथुइ अशान्त लकस ब्वलनी । न्ह्यथुं लिथुयात लिथुं न्ह्यथुयात कुंखिनी । न्ह्यथु व लिथु मि व लः थें जुइ । दायाः ल्वानाःख्यानाः जक जुइगु मखु । छम्हं मेम्हेसिया हत्या तकं याना बी । उमिपाखें बूपिं मस्तय् दथुइ तकं द्वद्वं थाय् काइ ।

 

न्ह्यथुं लिथुया मचा स्यायेगु । लिथुं न्ह्यथुया मचा स्यायेगु ज्याखँ तकं याइ । इमि दथुइ सदां षडयन्त्र जुयाच्वनी । छम्हं मेम्हेसित क्वह्यंकेगु कुतः याना जुइ । जुजु उदेनं स्यामावती–यात लानि यात । वयात अग्रज महर्षीया दर्जा बिल । वया निम्ह न्ह्यथुपिं दु । बासुलदत्ता व मागण्डिय ।

मागण्डियं वयात क्वह्यंकेत यक्व कुतः याःगु खँ बुद्धकालीन महिला ब्व १ सफुली न्ह्यथनातःगु दु । लानि स्यामावती तथागत बुद्धया परम भक्त । उकिं तथागत बुद्धया दर्शन यायेत दरवारया अंगलय् तकं प्वाः खनाः तल । छन्हु मागण्डिय लानि स्यामावतीया दरवारय् चाःहिउ वन । वं अन अंगलय् ह्वखनातःगु खन ।

थ्व खनेवं वं जुजु उदेनयाथाय् वन । जुजुया न्ह्यःने नाना कथं चुकली यात । मागण्डियया खँ न्यनाः जुजुं कारण न्यंके छ्वत । लानिं स्यामावतीं तथागत बुद्ध भिक्षाटन बिज्याःगु इलय् वसपोलया दर्शन यायेत झ्याः मदु । उकिं ह्वखनागु खः । उगु हे ह्वतं तथागतया दर्शन यानाच्वनागु खँ कन । थुगु कारणं थुइवं जुजु उदेनं अन झ्याः तयेके बिल ।

तःक्वः विश्वास मयाःसां छन्हु लानि
मागण्डियया खँय् सत्य तायेकल । उकिं जुजुयात स्यामावती खनाः तं पिहां वल । थुकथं लागि मागण्डियया स्वभावं क्यं न्ह्यथु व लिथु छथाय् च्वने अःपु मजू । इमि दथुइ वैरिभावं थाय् कया हे च्वनी ।

लानि स्यामावति शिलपालना याइम्ह । उकिं नं प्राणीहिंसा मयाः । थुगु इलय् तकं लानि मागण्डियं वयात षडयन्त्र यात । छन्हु महालानि मागाण्डियं म्वाःम्ह खा हल । उम्ह खा जुजुया न्ह्यःने यंकल । वं जुजुयात धाल— महाराज थौं स्यामावतीया छि प्रति माया मतिना दुगु खः कि मखु परीक्षण यानादिसँ । थ्व खा स्याना ला दयेका हजि धकाः उजं बियादिसँ ।

यदि वं खा स्यानाः ला दयेका हल धाःसा छपिं प्रति माया दुगु खः । जिं सिउ वं खा स्या ला दयेका हइ मखु । थ्व खँ न्यनाः जुजुं स्यामावतीथाय् खा बिया छ्वल । लानि स्यामावतीं ‘जिं म्वाःम्ह खा स्याये मखु धाल । थ्व खँ जुजुयाथाय् थ्यन । लानिं मागाण्डियाया लागिं थ्व छगू अवसर थें जुल । वं जुजुया न्हाय्पनय् झन् आपाः खँ थ्वयेकल ।

वं हानं धाल, ‘महाराज छपिसं जिगु खँ पत्याः याना दीमखु । यदि थ्वहे खा स्याना ला दयेकी । तथागत बुद्धयाथाय छ्वया बिउ धाःसा वं छ्वयाबी ।थुगु इलय् जुजुया नं शंका जुल । जुजुं दूततय्त थथे हे धायेके छ्वत । तर लानि मागण्डियं न्हापा हे सकसितं छल खँ स्यनातल । वं दूततय्त स्यानातःम्ह खा बीके छ्वत ।

दूततय्सं सीम्ह खा हया धाल, थुकिया ला दयेकाः तथागत बुद्धयाथाय् छ्वयादिसँ । थुगु खँ जुजुं धयादीगु खः । थ्व खँ न्यनाः लानि स्यामावतीं धाल, ‘सीम्ह वा स्यानातःम्ह खाया ला दयेकेफु । वं खा काल । थुगु घटनायात कयाः लानि मागण्डियं जुजुया न्ह्यःने चुकली यात । थुकी नं लानि मागण्डियं जुजु व लानि स्यामावतिया दथुइ वैरीभाव ब्वलंके मफुत ।

थुलि यानाः नं जुजु व लानि मागण्डिययात फाये मफुत । अनंलि हानं वं मेगु षडयन्त्र यात । छन्हु लानि मागण्डियं सर्प छम्ह हल । उम्ह सर्पयात उदेन जुजुया वीणाया प्वालय् दुछ्वया बिल । स्वां छफ्वः तयाः प्वाः तिनाबिल । जुजु उदेन स्यामावतीथाय् वनीगु दिन वल । लानि मागण्डियं जुजुया न्ह्यःने थथे बिन्ति यात ।

महाराज, जिं थौं बांमलाःगु म्हगस म्हन । स्यामावती छपिनि गबलें भिं याइ मखु । वं छिगु ज्यान तकं कायेफु । थौं छपिंत छुं नं छुं कथंया मभिं जुइफु । उकिं छपिं अन झायादी मते । तर जुजु उदेन माने मजू । व थःगु हस्ति कन्त विणा ज्वन । अले लानि स्यामावतीया क्वथाय् वन । थुगु हे इलय् लानि मागण्डियं विणाय् च्वंगु स्वां लिकया बिल ।

स्वां लिकायेवं अनं सर्प पिहां वल । ताः ई तक विणाय् दुने च्वनाच्वंम्ह सर्प । छथुं तसकं सः पिकाल । लानि मागण्डियं थः छुं मसिउम्ह थें च्वन । अले वं धाल, महाराज जिं छपिंत धयागु खः नि । स्यामावती छिगु भिं याइ मखु । जिगु खँय् छपिसं विश्वास यानामदी । अनंलि वं स्यामावतीयात ब्वः बिल—धिक्कार छन्त गुलि जक अलक्षिण जुइ ।

जुजुयात स्यानाः छन्त छु दइ ? जुजुया थुलिमछि सम्पत्ति काल । जुजुं थुलि विश्वास यानाः तयातल । अय्नं छं जुजुयात हे स्यायेत स्वत । जुजुया ज्यान कायेगु कुतः यात । थुगु इलय् जुजुयात लानि मागण्डियया खँ सत्य थें भान जुल । थःगु ज्यान कायेत स्वःगु खनाः जुजु तम्वल । जुजु तम्वयाः मि जुल ।

जुजुयात लानि मागण्डियया बचन न्यने माःगु थें जुल । लानि श्यामावती प्रति अतिकं क्रोध ब्वलन । तमं वं उखेंथुखें स्वल । थःगु न्ह्यःने च्वंगु धनुष लिकाल । तमं जुजुं स्यामावतीयात विषधारी धनुषं कयेकेगु कुतः यात ।लानि मागण्डिय व लानि स्यामावती न्ह्यथु व लिथु । उकिं निम्ह लानिपिं मिले जुयाः च्वने मफु ।

लानि मागण्डियं ला झन् स्यामावती लानियात थःगु मिखाया धू थें खनीगु । वं स्यामावतीयात नाना कथंया द्वपं बिल । थम्हं शत्रु भाःपिउम्हेसिया मित्रयात नं शत्रु हे खंकी थें लानि मागण्डियं स्यामावती लानियात जक द्वपं बिउगु मखु । वं तथागत बुद्धयात तकं द्वपं बिल । अझ वसपोलयात नं ब्वः बिल ।

वसपोल प्रति द्वेषभाव तल । खय्त ला लानि मागण्डियया तथागत प्रति अथें तं पिहां वःगु मखु । लानि स्यामावतीया कारणं वसपोल प्रति द्वेष ब्वलंगु खः । थः लिथुयात क्वह्यंकेगु हे वया मनसाय खः । उकिं वं जुजुया न्ह्यःने लानि स्यामावतीयात क्वह्यंकेगु यक्व कुतः यात । नानां कथंया षडयन्त्र यात । तःक्वःमछि न्यन कि असत्य नं सत्य भान जुइ ।

जुजु उदेनयात थथे हे जुल । तःक्वःमछि विश्वास मयाःसां छन्हु लानि मागण्डियया खँय् सत्य तायेकल । उकिं जुजुयात स्यामावती खनाः तं पिहां वल । थुकथं लागि मागण्डियया स्वभावं क्यं न्ह्यथु व लिथु छथाय् च्वने अःपु मजू । इमि दथुइ वैरिभावं थाय् कया हे च्वनी ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS