ने. सं. ११४६ अनलाथ्व दशमी -

अननुसोचिय जातक

छगू लु । स्वये हे थाकु । न्ह्यःने सीम्ह । छचालं म्वःम्वः मनूत । छम्ह मिसा, चिल्लाय् दनाः ख्वयाच्वन । ‘आः जि छु याये ? सुया भरय् च्वने ? गथे यानाः म्वाये ? जितः नं काः वा । जि नं वये ।’ हाहां हाले मफये धुंकल । मिखां ख्वबि दिउगु मखु । स्वयाच्वंपिं सकसियां मिखाय् ख्वबि । सुनां वयाः ख्वः सः दिके फुगु मखु ।

छुं ई लिपा सः थ्वल, ‘का वन वन वन वन ।’ छपुचः दथुइ नं पुचः पुचः खँ पिहां वल । थन सीम्ह सिनावन । म्वाःम्ह न सीफु, न ख्वये फु । सीमाःगु सत्ययात बोध याये नं थाकु । मृत्युं सुयातं त्वःती मखु । थन अजर अमर सुं जुइ मखु । थुगु वास्तविकतायात अननुसोचिय जातकं क्यं । छगू इलय् बोधिसत्वया जन्म ब्राम्हण कुलय् जुल ।

तःधिकः जुइवं वयात तक्षशिलाय् छ्वया बिल । अनं विद्या सयेकाः व लिहां वल । वं मां बौया सेवा यानाच्वन । मांबौपिंसं वया निंतिं भमचा मायेके छ्वत । तर बोधिसत्वं बिहा याये माने मजू । वं लुँयाम्ह मिसा छम्ह दयेके बिल । थम्हं दयेके बियाम्ह थें बांलाःम्ह मिसा दःसा जक ब्याहा यायेगु बचं बिल । मांबौपिंसं जम्बूदीपय् अथेहे बांलाःम्ह मिसा मायेके छ्वत ।

उगु हे इलय् छम्ह पुण्यवान देवलोकं च्यूत जुल । व काशि देय्या छगू निगमय् चय्गू कोटी बैभव दुम्ह ब्राम्हणया कुलय् म्ह्याय्मचा जुयाः जन्म जुल । वया नां सम्मिलाहसिनी खः । झिंखुदँया बैसय् तसकं बांलाः । सर्वगुण सम्पन्न । देवकन्या थें च्वं । क्लेशचित्त छतिं मदु । ब्रम्हाचारिणी । वयात खनाः भमचा माःवंपिं लय्ताल ।

थःपिंसं स्वया थेंज्याःम्ह मिसा लू थें जुल । वयात हे बोधिसत्वया लागिं ल्वःम्ह भमचा तायेकल । उकिं वनाप हे ब्याहा याना बीगु निर्णय यात । तर सम्मिलिहासिनीया नं ब्याहा याये मं मदु । मांबौया करं वया ब्याहा बोधिसत्वनाप याना बिल । ब्याहा लिपा निम्हं प्रबजित जुइगु इच्छा । उकिं उपिं निम्हेसिनं ब्रम्हचर्य पालना यानाच्वन ।

उपिं निम्हं जानाः मांबौया सेवा यानाच्वन । लिपा बोधिसत्वया मांबौ परलोक जुल । वं थःगु विधि कथं उमिगु काजक्रिया यात । दक्व ज्याखँ सिधयेक वं सम्मिल्लहासिनीयात सःतके छ्वत । वं धाल, ‘भद्रे, जिगु कुलपाखें चय्गू कोटी धन दु । व धन का अले कुटुम्बया हेरचाह या । जि प्रबजित जुइ ।’

‘आर्यपुत्र, छःपिं प्रबजित जुइगु जूसा जि नं जुइ । छःपिंत त्वःताः जि च्वने मखु ।’ सम्मिलहासिनीं धाल । उमिसं दक्वं धनसम्पत्ति दान यात । निम्हेसिनं तपस्वीया भेष काल । अनंलि हिमालयपाखे वन । अनया सिसाबुसा नयाः प्रबजित जीवन हनाच्वन । ताः ई तक इपिं अन हे च्वन ।
छन्हु चिपालु सवाः कायेत अनं कुहां वल । उपिं बाराणसी थ्यन ।

अनंलि जुजुया उद्यानय् च्वन । बाराणसीइ ल्वाकःबुकः नसा नये माल । थुकिं यानाः परिब्राजिकयात ल्वचं कल । वया अनुकुलगु वास मंत । ल्वय् झन झन चर्के जुल । भिक्षाटन यानाः नयेमाःगु । उकिं बोधिसत्व वयात नापं ब्वनाः भिक्षाटन वन । वयात नगर ध्वाखाया छगू सतलय् थ्यन । थः याकःचा भिक्षाटनय् वन ।

छुं ई लिपा बोधिसत्व भिक्षाटनं लिहां वल । वं छचालं मनूत भुनाच्वंगु खन । न्ह्यःने थ्यंबलय् वं परिब्राजिका सिनाच्वंगु खन । अन गुलिं मनूत ख्वया जुल । गुलिं सु जुइ, गनं वःगु जुइ धकाः हाला जुल ।बोधिसत्व अन छखे लिक्क फ्यतुत । वं सकतां अनिवार्य खः धकाः बिचाः यात । वं थम्हं भिक्षाटनं हःगु भोजन नल ।

सुं मंत कि मिखां ख्वबि हाइगु स्वाभाविक
खः । थ्व छगू मानवता नं खः । सुं प्रति सहानुभूति क्यनेगु पह नं खः । तर सिना वने धुंकूम्हेसित कयाः शोक यायेगु व्यर्थ खः । जीवन म्वातले खः । थःगु आयु दत्तले सत्कर्म यायेगु हे तःधंगु धर्म खः ।

छचालं भुनाच्वंपिंसं वयात न्यन – ‘भन्ते, थुम्ह परिब्राजिका छःपिनि सु खः ?, वं लिसः बिल — ‘गृहस्थी जुया च्वनाबलय् जिमि जहान खः ।’
थ्व खँ न्यनाः सकलें अजू चाल । उमिसं धाल, ‘भन्ते, जिपिं जुलसा सह यानां सह याये मफु । ख्वया जुया । बिरह याना जुया । छःपिं धाःसा छाय् ख्वया मदियागु ?’

थुगु खँ न्यनाः बोधिसत्वं धाल, ‘जिवित जुतले ला जिपिं सुं खः । आः परलोकय् वने धुंकुसेलि सुं मखुत । मेपिनि बसय् वने धुंकूम्हेसिया निंतिं जि छाय् ख्वयेगु ?’बोधिसत्वं महाजनपिंत अनित्यया बारे उपदेश बिल । अनंलि प्ररिब्राजिकाया अन्त्येष्ठि याना बिल । परिब्राजिका बोधिसत्वयात सुखदुःखय् साथ बिउम्ह खः ।

वया हितैषी खः । वया नापं जीवन हंगु खः । माःगु इलय् माःकथं छम्हं मेम्हेसित ग्वाहालि याःगु खः । म्वातले हितैषी जुयाच्वन । आपतया इलय् छम्हं मेम्हेसित मत्वःतू । जीवनया लिपांगु इलय् तकं वयात बोधिसत्वं साथ बिल । तर जब मृत्य वल । थुगु इलय् बोधिसत्वं याये फुगु छुं मन्त । वं छतिं विरह मयाः ।

थन बोधिसत्वं परिब्राजिका मययाः विरह मयाःगु मखु । विलाप मयाःगु नं मखु । वपाखें बोधिसत्वं अनित्ययात थुइकल । सांसारिक धर्मयात वाःचायेकल । खय्त ला सिना वने सुयां यइ मखु जुइ । थः यःम्ह सिकाः म्वानाच्वने नं उलि अःपुइ मखु । उकिं सीपिं लुमंकाः शोक यायां जीवन हनाच्वंपिं दु ।

तर सुनानं शोक यात, विरह यात धकाः सीम्ह म्वाना वइगु मखु । सुयां मृत्यु जुइवं वयात यायेमाःगु कर्म जक झीसं याना बी फइ । न झी वनापं वने फइ, न हानं व झीथाय् वये फइ । थ्व सांसारिक नियम नं खः । सुं मंत कि मिखां ख्वबि हाइगु स्वाभाविक खः । थ्व छगू मानवता नं खः । सुं प्रति सहानुभूति क्यनेगु पह नं खः ।

तर सिना वने धुंकूम्हेसित कयाः शोक यायेगु व्यर्थ खः । जीवन म्वातले खः । थःगु आयु दत्तले सत्कर्म यायेगु हे तःधंगु धर्म खः । म्वानाच्वंतले सत्कर्म यायेगु इमि प्रति दया तयेगु धर्म खः । सकसियां आयु मिखा चायेकेगु व तीगु समय तकं आयु क्षय जुयाच्वंगु दु । सकलें पलपल पतिकं मृत्युया न्ह्यःन्ह्यः वनाच्वंगु दु ।

उकिं जातकय् नं धयातःगु दु —सम्मिल्लहासिनी जिमि यःम्ह खः । तर आः वया मृत्यु जुयाः सकलें वनेमाःथाय् वनेधुंकल । आः व जिमि सुं मखुत । उकिं हे वयागु कारणय् जिं शोक मयानागु खः । छुं मदइगु बारे छाय् शोक यायेगु ? सकलें न्ह्याबलें मृत्युया बसय् न्ह्यानाच्वंगु दु । मिखा चायेकेगु व तीगु ई तकं झीगु आयु क्षय जुयाच्वंगु दु । सिना वने धुंकुपिनि निंतिं शोक यानाः छु हे दइ ?