शिक्षाय् स्थानीय सरकारया जिम्मेवारी

मुलुकय् गणतन्त्रात्मक संविधान लागू लिपा प्रशासन ख्यलय् आपालं हिउपाः वयाच्वंगु दु । न्हापा केन्द्रीकृत जुयाच्वंगु आपालं अधिकार, जिम्मेवारी आः ‘सिहंदरवारयात गां गामय् थ्यंकेगु’ नाराकथं आपालं नीति, योजना व ऐनअधिकार संशोधन यानाः स्वंगू तह दुने जिम्मेवारी लःल्हायेगु ज्या जुइधुंकूगु दु । नेपाःया संविधानं स्वंगू तहया सरकार निर्माण यायेधुंकाः मुलुकयात समृद्ध यायेगु निंतिं आपालं हक अधिकार थीथी सरकारयात जिम्मेवारी बियाः आः अधिकारया बाँडफाँड जुइधुंकूगु अवस्था दु ।

तर अधिकार प्राप्त निकाय्तयसं थःपिंत वःगु अधिकार गुकथं छ्यलेगु धयागु तकं यकिन यायेफुगु मदुसा गुलिसिंके इच्छाशक्ती हे मदुगु कारणं हे अज्याःगु अधिकारपाखें दइगु लबः आम जनतां काये फयाच्वंगु मदु । छगू इलय् मुलुक पूर्णरुपं केन्द्रीकृत जुयाच्वंगु कारणं स्थानीय आवश्यकता गज्याःगु खः धयागु सिउसां उकियात वेवास्ता यायेगु व केन्द्रीकृतया नामय् सत्तालिसे सतिपिं मनूतय्सं थःपिनिगु बिचाः व नीति जक क्वचिंकेगु ज्या यानाच्वंगु खः ।

आः मुलुक संघीय गणतान्त्रिक जुइधुंकाः, अधिकार व जिम्मेवारीया बाँडफाँड जुइधुंकाः उकियात व्यावहारिककथं छ्यलेमाःगु दायिŒव स्थानीय सरकारया ब्वहलय् वयाच्वंगु दु । मुलुकया भविष्य निर्धारण याइगु छगू आधार मुलुकय् गज्याःपिं नागरिक ब्वलंकेगु धयागु नं छगू खः । सक्षम व योग्य नागरिक ब्वलन धाःसा हे जक मुलुकया भविष्य सुनिश्चित जुइ । उकिया निंतिं योग्य नागरिक निर्माणया नीति दयेमाः ।

स्थानीय निकायया ज्या धयागु हे लँ दयेगु, धः सफा यायेगु, नागरिकता सिफारिस यायेगु, विकास निर्माणया ज्या यायेगु धकाः तायेकाच्वंपिं स्थानीय निकाययात आः वःगु भाला धयागु मस्तय्गु सुनिश्चित भविष्य निर्माणउा निंतिं उमित उमिगु हे मांभाषां शिक्षित÷दीक्षित यायेगु नं खः ।

हरेक राष्ट्रया मस्त भविष्यया सक्षम नागरिक जुइ धयागु सिद्धान्त हरेक राष्ट्रं नाला कायेमाः । उकिं राष्ट्रं समुन्नत राष्ट्र निर्माणया निंतिं सक्षम नागरिकया उत्पादन नं यायेफयेकेमाः । थुकिया निंतिं मस्तय्त उचितकथं शिक्षा दिक्षा बिइमाः । मस्तय्त स्कुलया इलंनिसें हे सुशिक्षित, सुसंस्कारित यायेफत धाःसा उपिं भविष्यया सुयोग्य नागरिक जुयाः ब्वलनीगु निश्चित दु । उकिया निंतिं पाय्छिकथं शिक्षा दिक्षा बिइमाः ।

नेपाः विविध जाति व भाषाभाषिया देय् जूगु कारणं थन हरेक जातिया थःथःपिनिगु मातृभाषा दु । मातृभाषाया शिक्षा मातृभाषां शिक्षा हरेक जाति, वर्गयात अनिवार्यकथं बीमाःगु खँय् विवाद मदु । तर छगू इलय् मुलुक केन्द्रीकृत जुयाच्वंगु कारणं सरकारं मस्तय्त मातृभाषां शिक्षा बीमाः धयागु नीति मात्र भ्वँतय् जक न्ह्यथनाः उकिया कार्यान्वयन यायेगु पाखे गबलें ध्यान मतः ।

नीति लागू यायेत राष्ट्र सेवकतय्गु इच्छाशक्तीया नं आवश्यक जुइ । छगू इलय् मुलुकं ‘छगू भाषा छगू संस्कृति’या नारा बियाः सरकारी कामकाजया भाय् ‘देवनागरि लिपिं च्वयातःगु नेपाली भाषा’ धकाः खस नेपालीयात जक संविधानं हे संरक्षित यानातःगु इतिहास दु । मातृभाषाया शिक्षा व मातृभाषां शिक्षाया सः तइपिंत राज्य सरकारं ‘साम्प्रदायिक व विखण्डनवादी’या आरोप बियाः दमन व जेल नेल यायेगु तकं यानावयाच्वंगु खः ।

मुलुकय् राजनीतिक परिवर्तन लिपा सिद्धान्तत थ्व स्थिति मदयेधुंकूगु खःसां राज्यया प्रशासनय् ज्या यानाच्वंपिं थज्याःगु हे नीति अन्र्तगत शिक्षा कया वःपिं जूगुलिं आः हिलावंगु शिक्षा नीतिप्रति उदासिन हे खनेदनि ।आःया इलय् शिक्षाय् हिउपाः वयाः राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूपं छगू तगिं निसें ८ तगिं तकया नितिं स्थानीय पाठ्यक्रम विकास याये फइगु अधिकार बिउगु दु ।

उकथं हे स्थानीय सरकारयात मातृभाषाया शिक्षा व मातृभाषां शिक्षा बीदइगु अधिकार नं बियातःगु दु । तर थ्व अधिकार व्यावहारिक अभ्यासय् न्ह्यथनेबहः जुइक ज्या न्ह्यानाच्वंगु खनेमदु । स्रोत, साधन व जनशक्तिया ल्याखं छुं नं कमी मदुगु महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका व नगरपालिका समेत थ्व अधिकारयात नालेगु खँय् उलि उत्साहित जुयाच्वंगु खनेमदु ।

ख्वप नगरपालिकां देशय् हे दकलय् न्हापां स्थानीय पाठ्यक्रम दयेकल । पाठ्यक्रमअन्तर्गत ख्वपया मौलिक संस्कृति सम्पदाया विषय स्कुलया मस्तय्त स्यनेकने यायेगु ज्या न्ह्यानाच्वंगु दु । ख्वपया म्हसीका थें जुयाच्वंगु अनेक कला, संस्कृति तनावनेधुंकूगु अवस्थाय् थ्यनेधुंकूगु सम्पदायात हाकनं शिक्षाया माध्यमं न्हूपुस्तायात जानकारी याकेगु ज्या जुयावःगु दु ।

थुकिं राष्ट्रया धरोहर ल्यनाच्वनीगु जक मखु, स्वयं शिक्षक शिक्षिकापिंसं नं मस्तय्त शिक्षा बीगु निंतिं थःपिं हे जानकार जुइमाःगु स्थिति ब्वलंगु दु । आधारभूत तहया विद्यार्थीतय्त मातृभाषाया माध्यमं स्थानीय मौलिक कला, संस्कृति व सम्पदाया शिक्षा नापनापं थःपिनिगु पुलांगु परम्परा, संस्कृति, संस्कारया शिक्षा बिइफत धाःसा थुमिसं थःपिनिगु जातीय गौरव थुइके फइगु व सक्षम नागरिक ब्वलंके फइगु खँय् शंका मदु ।

थःपिनिगु जातीय म्हसीका जुयाच्वंगु, स्थानीय म्हसीका, गौरवयात थुइके फत धाःसा हे विद्यार्थी दुने आत्म गौरव व आत्मविश्वास ब्वलनाः वइ । पाठ्यक्रमय् थःपिनिगु मौलिक कला संस्कृति दुने सुलाच्वंगु संस्कृति दुनेया सांस्कृतिक, आर्थिक व वैज्ञानिक महत्व सिइकाः थःपिनिगु संस्कृति गुलि च्वन्ह्या धयागु खँ थुइके फइ ।
येँ महानगरपालिका, किपू नगरपालिकालगायत स्थानीय तहलं नं पाठ्यक्रम दयेकेगु ज्या यानाच्वंगु समाचार पिदना च्वंगु दु ।

यल महानगरपालिकां नेवाः भाय्या स्कुल संचालन यायेगु घोषणा याये धुंकूगु दु । तर स्थानीय तहं ज्या यानाच्वंगु दच्छि मयाये धुंकूसां नं देय्या अधिकांश पालिकां थ्व बारे आतकं कम जक ज्या यानाच्वंगु दु । स्थानीय निकायया ज्या धयागु हे लं दयेगु, धः सफा यायेगु, नागरिकता सिफारिस यायेगु, विकास निर्माणया ज्या यायेगु धकाः तायेकाच्वंपिं स्थानीय निकाययात आः वःगु भाला धयागु मस्तय्गु सुनिश्चित भविष्य निर्माण निंतिं उमित उमिगु हे मांभाषां शिक्षित दीक्षित यायेगु नं खः ।

थुकिया निंतिं स्तरीय, वैज्ञानिक ब्वनेज्वलंया निर्माण जुइमाः । पाठ्यक्रम व पाठ्य पुस्तक थुकिया मुल आधार खः । आःया इलय् पाठ्क्रम दयेकेगु मू हाथ्या स्थानीय निकायय् वयाच्वंगु खनेदु । स्थानीय तहलय् निर्वाचित अधिकांश जनप्रतिनिधियात थज्याःगु अधिकार दुने थज्याःकथंया अत्यावश्यक व महत्वपूर्ण जिम्मेवारी वयाच्वंगु दु धयागु ध्यान मवनाच्वंगु जुइफु ।

स्थानीय तहलं थ्व अधिकार नालेगु अभ्यास याःसा नं पाठ्यक्रम गुकथं दयेकेगु, छु छु विषय गुकथं दुथ्याकेगु धयागु खँया प्राविधिक ज्ञान मदयाः थुखेपाखे ध्यान हे मबिइगु यानाच्वंगु नं खयेफु । पाठ्यक्रम निर्माण अतिकं संवेदनशील विषय खः । सम्बन्धित विषयया विज्ञया अभावय् पाठ्यक्रम निर्माण सम्भव जुइमखु । जनप्रतिनिधि थः हे थुकि विज्ञ जुइमा धयागु मदुु । विज्ञ जनशक्तिया रुपय् स्थानीय विज्ञतय्गु सेवा कायेफत धाःसा मुलुक निर्माणया न्हू दिशापाखे न्ह्या वनेफइगु निश्चित दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS