विदेशी लगानीया निंतिं कानून हीकेगु ज्या

सतकया विस्तारया सवालय् सर्वोच्च अदालतया पूर्ण इजलासं याःगु फैसलाप्रति असन्तुष्ट जुयाः स्वयं सरकार हे छगू कथं ल्वापुखिचा थें जुयाः सर्वोच्च अदालतय् उगु फैसलायात फातापुइकेगु नितिं पुनरावलोकनय् वंगु खः ।

कानुनी रुपं कि त सर्वोच्च अदालतया फैसलायात स्वीकार यायेमाल,कि मखुसा पुनरावलोकनय् वनेगु बाहेक सरकारयाके मेगु लँपु मदुगु जूगुलिं हे अथे पुनरावलोकनय् वंगु खःसा सर्वोच्च अदालतं सरकारया पुनवरालोकनया निवेदनयात आः नकतिनि खारेज याना बीवं आः कानुनी रुपं थुकिया विरुद्ध न्ह्याः वनेगु लँपु सरकारयाके मन्त ।

जनताया छेँ जग्गा मुआब्जा बियाः, क्षतिपूर्ति बियाः जक अधिग्रहण यानाः कासें सतक विस्तार यायेमाःगु, सम्पदा संस्कृतियात लिच्वः लाकीगु कथंया ज्या मयायेमाःगु, छुं नं थासय् सतक तब्या यायेगु इलय् अनया वस्तुस्थितिया बारे अध्ययन यायेमाःगु, स्थानीयवासीयात थना छ्वयेगु ज्या याये मजिउगु लगायत जनताया पक्षय् सर्वोच्च अदालतं फैसला याःगु खः ।

अथे सर्वोच्च अदालतया फैसला वसांनिसें सरकारया न्ह्यः मवल । अन्ततः पुनरावलोकनय् वन । खतुं सरकारयाके पुनरावलोकनय् वनेगु बाहेकया मेगु लँपु मदुगु हे खः कानुनी रुपं । उकिं पुनरावलोकनय् नं वन अले छुं छुं थासय् डोजर तकं चले यानाः छेँ थुनेगु कुतः तकं याःगु नं खः । थ्व घटना धइगु छं दिं न्ह्यः तकया जक खः ।

आः सर्वोच्च अदालतं पुनरावलोकनय् वंगुयात तकं खारेज याना बीवं धाःसा आः न्हूगु कथंया लँपु ज्वना सरकार वनेगु धइगु न्हूगु हे कानुन दयेकाः वनेगु जक खः । संसदय् विधयेक प्रस्तुत यानाः उकियात पारित याये धुंकाः कानून दयेकेगु अले व हे कानूनया आधारय् धकाः न्हापा थें हे सतक विस्तारया नामय्, विकासया नामय् स्वनिगःया आदिवासी नेवाःत नापनापं स्वनिगःवासीया जग्गा कायेगु कथंया योजना सहित न्ह्याः वनेगु छपु लँपु दु ।

उकिया निंतिं कुतः जुयामच्वंगु नं मखु । राष्ट्रिय गौरवया योजना निर्माण सम्बन्धि व्यवस्था यायेत धकाः दयेकूगु विधयेकय् जनताया जग्गा लिपा मुआब्जा बीगु धकाः काये फइगु, राज्यया निंतिं मालीगु इलय् गुगुं नं थासय् जग्गा कयाः विकास निर्माण धकाः ज्या याये फइगु खँ उल्लेख जुयाच्वंगु दु धकाः चर्चाय् वयाच्वंगु दु ।

राष्ट्रिय गौरवया योजना निर्माण सम्बन्धि व्यवस्था यायेत धकाः दयेकूगु विधयेकय् जनताया जग्गा लिपा मुआब्जा बीगु धकाः काये फइगु, राज्यया निंतिं मालीगु इलय् गुगुं नं थासय् जग्गा कयाः विकास निर्माण धकाः ज्या याये फइगु खँ उल्लेख जुयाच्वंगु दु धकाः चर्चाय् वयाच्वंगु दु ।

थुगु विधयेकयात आः तक नं सार्वजनिक याःगु मदुनि, केवल दुनें दुनें तयारी यानाच्वंगु दु । अथे विधयेक दयेकीगु, कानून हयेगु नाप नं स्वानाच्वंगु विषय खः नेपालय् लगानी सम्मेलन । लगानी सम्मेलन स्वयेबलय् विकास निर्माण नाप स्वापू दुगु विषय थें च्वं तर थ्व स्वनिगःया आदिवासी नेवाःत नाप अले स्वनिगःया स्थानीयवासी नापं स्वनिगलय् गुलि नं राष्ट्रिय गौरवया योजना धकाः ज्या न्ह्याकाच्वंगु दु व फुक्कनाप प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपं सम्बन्धित जुयाच्वंगु दु ।

वर्तमान केपी शर्मा ओली नेतृत्वया सरकारं थ्वहे वइगु चैत्र १५ व १६ गते यायेत्यंगु “नेपाल लगानी सम्मेलन २०१९”या सवाल धइगु नेपालय् विदेशीतय्त लगानी यानाः फाइदा काये फक्व का अले मेगु धइगु नेपालय् विकास निर्माणया नितिं ग्वाहालि यायेमाल धकाः आह्वान यायेगु निंतिं खः ।

नेपालय् लगानी यात धाःसा फाइदा दइ धकाः थीथी कथंया योजनायात न्ह्यःने तयाः उमित आकर्षित यायेगु अले लगानी याके बीगु दकले तःधंगु सरकारया तयारी खःसा व नापनापं ग्वाहालि याइपिंसं नं ग्वाहालि यायेमाल धकाः धायेगु निंतिं खः । तर मूल रुपं लगानीया हे खँ खः ।

विदेशीतय्त देशय् लगानी याके बीगु नितिं माःगु लकस ब्वलंकेगु, इमिगु विश्वास त्याकेगु नापं नेपालय् लगानी थ्व थ्व ख्यलय् याये फइगु सम्भावना दु धकाः प्रस्ताव न्ह्यःने तयेगु नितिं हे थुगु कथंया सम्मेलन यायेत्यंगु खः । नेपालय् दातृ निकायतय्गु सम्मेलन धायेगु खःसा न्हापा तःभुखाय् ब्वयेधुंकाः सम्पदा पुनःनिर्माणया नितिं छकः नं याःगु खःसा आः धाःसा आर्थिक विकासया लागिं विदेशी लगानी दुकायेगु व ग्वाहालिया निंतिं थुगु सम्मेलन यायेत्यंगु खनेदु ।

थुगुसी नेपाल सरकारं उर्जा, सूचना नापं संचार प्रविधि, पर्यटन, उद्योग, यातायात संरचना व कृषि लागाय् लगानी याकेगु आज्जु तयाः थुगु सम्मेलन यानाच्वंगु खःसा लगानीया वातावरण दयेकेगु निंतिं वर्तमान ओली सरकारं यायेगु धकाः प्रस्ताव यानातःगु थीथी खँत तसकं गम्भीर खनेदु । सरकारं ला आःया अवस्थाय् लगानीया वातावरण दयेकेगु नितिं दातृ निकाय व राष्ट्रतय्गु चाहना कथं माःगु नीति निर्माण तकं याना बी धकाः धाःगु दु ।

विदेशीतय्गु लगानी दुकायेगु नितिं आः उमित माःगु कथं अर्थात उमिसं चाहना याःगु कथंया नीति निर्माण याना बी धकाः गुगु कथं प्रस्ताव तयार याःगु दु थ्व तसकं गम्भीर विषय खः । उकिया अर्थ आः नेपाःया राजनीतिक दल व सांसदतय्सं मखु विदेशीतय्सं चाहना याःगु कथंया नीति निर्माण नेपालय् जुइगु जुल ।

उमिसं चाहना याःगु कथं नीति निर्माणय् हीकेगु व लगानी यानाः फाइदा दइगु कथंया लकस ब्वलंकेगु नितिं माःगु कथंया वातावरण तयार यायेगु नापनापं नीति दयेकेगु धकाः तकं प्रस्ताव याःगु दु । छुं नं मुलुकया नीति छु विदेशीतय्गु चाहना कथं दयेकेगु खः ला ? लगानी याइपिं विदेशीतय्गु चाहना कथं नीति निर्माण यायेगु खःसा आःया अवस्थाय् संसद छाय् माल अले जनताया प्रतिनिधि छाय् माल ?

वर्तमान सरकारयाके व्यवस्थापिका संसद दुने दुई तिहाइ बहुमत दु अले थःपिंसं चाहना छु यात वहे पारित याये फइगु जुयाः शायद विदेशी लगानीकर्तातय्सं चाहना याःगु कथंया नीति निर्माण यायेगु नापं नीति हीकेगु ज्या थःपिंसं यायेफु धाःगु खयेमाः ।

पुस्तौंनिसें च्वना वयाच्वंपिं आदिवासी व स्थानीय जनतायात भूमिपाखें विस्थापित यायेगु, सांस्कृतिक, आध्यात्मिक, प्रथाजनित, सामाजिक मूल्य मान्यता नापं प्रचलनत हनेगु अधिकारपाखें बञ्चित यायेगु, पहिचान नापं सामाजिक सद्भावय् लिच्वः लाकेगु ज्या मदिक्क जुयाच्वंगु थ्व इलय् लगानी सम्मेलन व सरकारं नीति निर्माण तकं यायेगु धकाः धाःगु खँयात स्वाका स्वल धाःसा गम्भीर रुपं बिचाः यायेमाःगु ई वःगु दु ।

छुं जुयाः विदेशी लगानीकर्तातय्गु चाहना कथं कानून हयाः नेपालय् विदेशीतय्सं विकासया नामय् लगानी यात धाःसा उकियात कयाः उजुरी यायेगु नितिं, थःपिंत समस्या जुल धकाः धायेगु नितिं वनेगु लँपु धइगु हे अन्तर्राष्ट्रिय अदालत बाहेक मेता जुइ मखु । अज्याःगु इलय् नेपाःया अदालतं तकं छुं याये मफइगु अवस्था वइ । उकिं स्वनिगःया आदिवासी नेवाःत गम्भीर जुइ हे माःगु अवस्था वःगु दु ।

सरकारं सार्वजनिक याःगु लगानी सम्मेलन विषयक छगू जानकारीइ येँया सामाखुसी–तोखा लँपु तब्या यायेगु योजना नं न्ह्यथनातःगु दु । थुगु आयोजनापाखें पीडित जुइपिं जनतां दायर याना तःगु मुद्दा थौंकन्हय् सर्वोच्च अदालतय् विचाराधीन अवस्थाय् दु ।

बाहिरी चक्रपथ, रिङरोड ट्रान्जिट थेंज्याःगु परियोजनाया खँय् स्थानीय जनता व नेवाः आदिवासीतय्सं हक अधिकार उल्लंघन याइगु विषययात कयाः आन्दोलन यानाच्वंगु दुसां नं उकियात नं प्रस्तावित परियोजनाया रुपय् न्ह्यःने यंकेगु तयारी याःगु खनेदु ।

सर्वोच्च अदालतं याःगु फैसलयात हे बेवास्ता याना वनीगु, विदेशीतय्त लगानी याकेगु नितिं उमिसं चाहना याःगु कथंया कानून हयेगु धकाः तकं धाइगु अवस्थाय् आः सतक विस्तारया विरुद्ध सः तयाः आन्दोलन यानाच्वंपिंनिसें स्वनिगःया सभ्यता, स्वनिगःया संस्कृति, स्वनिगःया सम्पदा ल्यंकेमाः अले नेवाःतय्त विस्थापित याइगु योजना हये मजिउ धाइपिं थ्व लागाया स्थानीय मालिकत हे थन वइगु अवस्थाय् अर्थात दातृ निकाय व राष्ट्रया प्रतिनिधित हे वइगु अवस्था जूगुलिं उमित ध्यानाकर्षण यायेगु, थःपिनिगु खँ तयेगुनिसें आदिवासी नेवाःतय्गु अधिकारया सवालय् अन्तर्राष्ट्रिय कानूनया खँनिसें स्वनिगःया सम्पदा सभ्यतायात कयाः तकं थुइकेगु कथंया पहल यायेमाःगु अवस्था वःगु दु ।

आः दातृ निकाय व दातृ राष्ट्रया प्रतिनिधितय्त नेपाःया वास्तविकता, सर्वोच्च अदालतया फैसला, नेवाःतय्गु समस्यांनिसें नेवाः सभ्यतायात कयाः तकं थुइकेगु नितिं ध्यानाकर्षण पौ बियाः निसें माःगु कथंया कुतः यायेमाःगु ई वःगु दु । यदि थ्व इलय् नं थःपिनिगु खँ तयेगु ज्या मयात धाःसा कन्हय् वनाः नेवाःत नापं स्वनिगःवासीतय्त तःधंगु समस्या वयेफु धइगु खँ थुइकेमाःगु दु ।

नेवाःतय्सं गम्भीर जुयाः सरोकार क्यनेमाःगु ई वःगु दु । थ्व ई धइगु म्हिगः म्हीग थें सामान्य कथंया खँ जक मखु । नेवाः सभ्यता विरुद्ध अझ विस्तृत व व्यापक कथंया संकट वयेत्यंगुया थ्व छगू तयारी अवस्था खः । थुकी गम्भीर चिउताः मतयेगु खःसा कन्हय् तसकं लिबायेधुंकीगु स्थिति वइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS